Travel Rule, FATF’ın 16 numaralı tavsiyesi kapsamında kripto varlık transferlerinde gönderici ve alıcı kimlik bilgilerinin servis sağlayıcılar arasında paylaşılmasını öngören uluslararası standarttır. Türkiye’de MASAK ve 7518 Sayılı Kanun çerçevesinde uygulanmakta, AB’de ise Transfer of Funds Regulation ile yasalaşmıştır.
Travel Rule Nedir?
Travel Rule, belirli eşiğin üzerindeki kripto varlık transferlerinde gönderen VASP’ın (Virtual Asset Service Provider) alıcı VASP’a gönderen ve alıcı hakkında şu bilgileri iletmesini öngörür: ad-soyad, hesap/cüzdan numarası, kimlik/vergi numarası, adres veya doğum yeri-tarihi. Amacı, aklama ve terörün finansmanı risklerini azaltmaktır.
Türkiye’de Uygulama Çerçevesi
Türkiye, FATF üyesi bir ülke olarak Recommendation 16’yı ulusal mevzuatına aktarmıştır. 5549 Sayılı Kanun’un 9/A maddesi çerçevesinde MASAK düzenlemeleri kripto varlık hizmet sağlayıcılarına müşterini tanı, gerçek faydalanıcı tespiti ve transferlerde kimlik bilgisi paylaşımı yükümlülüğü getirmektedir. 7518 SK ile kurulan lisans rejiminde bu yükümlülükler daha da somutlaştırılmıştır.
Self-Custody Cüzdanlara Transferler
VASP’tan kullanıcının kendi self-custody (unhosted) cüzdanına yapılan transferler Travel Rule’un kırılma noktasıdır. FATF’ın yaklaşımı, VASP’ın gönderici kimliğini kaydetmesi ve belirli eşik üzerinde risk bazlı izleme uygulamasıdır. AB TFR bu eşiği düşürmüş ve her transferde VASP’ın alıcı cüzdanının kullanıcıya ait olduğunu doğrulamasını istemiştir. Türkiye’de uygulama, MASAK Rehberi ve SPK tebliğleri çerçevesinde şekillenmektedir.
Travel Rule İhlalinin Sonuçları
Yükümlü kurum olan VASP’lar Travel Rule kapsamındaki yükümlülükleri ihlal ederse 5549 SK, 7518 SK ve 6362 SPKn uyarınca idari para cezası, lisans iptali ve uyum yetkilisine yönelik bireysel yaptırımlar uygulanabilir. Aklama amaçlı ihlallerde TCK m.282 ve 6415 Sayılı TFÖK kapsamında cezai sorumluluk da doğabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ben bireysel kullanıcıyım, Travel Rule bana da uygulanır mı? Travel Rule doğrudan VASP yükümlülüğüdür; ancak bireysel kullanıcı olarak lisanslı borsada transfer yaptığınızda kimlik bilgileriniz alıcı VASP ile paylaşılır. Bu nedenle transferlerde doğru bilgi vermek gerekir.
Self-custody cüzdana gönderim yapabilir miyim? Evet. Lisanslı borsanın risk değerlendirmesi çerçevesinde self-custody cüzdana transfer yapabilirsiniz; borsa cüzdanın sahipliğini doğrulamak için ek bilgi isteyebilir.
Travel Rule’a uymayan borsa hangisidir, nasıl bilirim? 7518 SK lisansına sahip ve SPK tarafından kamuya duyurulan borsalar yükümlü kurum statüsündedir. SPK’nın resmî sitesindeki lisanslı kuruluş listesi esas alınmalıdır.
Bir VASP’tan diğerine gönderimde ad yanlış girildi, ne olur? Alıcı VASP işlemi reddedebilir, bekletebilir veya KYC doğrulaması isteyebilir. Yanlış bilgi ile yapılan transferler MASAK şüpheli işlem kapsamına alınabilir.
Miners ve DeFi protokolleri Travel Rule kapsamında mı? Madenciler ve tam merkeziyetsiz DeFi protokolleri FATF rehberinde VASP tanımının dışında kalmakla birlikte, bir aracı/operatör varsa o yapı VASP sayılabilir ve Travel Rule’a tabi olur.
İlgili Rehberler
Resmi Kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
- Yargıtay Karar Arama
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. MASAK, SPK ve 7518 Sayılı Kanun kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.