Askeri Mahkeme Yetkisi ve TSK Disiplin Yargısı (2026)
Askeri mahkemelerin yetkisi 2017 Anayasa değişikliği ile köklü biçimde yeniden düzenlenmiş; savaş hali dışında askeri kişilerin askeri suçlarına ilişkin davalar dahi sivil yargıya devredilmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri disiplin yargısı ise idari nitelikte sürmekte, Asker Kişilerin Disiplin Mahkemeleri Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir.
Askeri Yargı Reformu 2017
2017 Anayasa değişikliği ile askeri yüksek mahkemeler kaldırılmış, askeri ceza davaları Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerine devredilmiştir. Savaş durumunda istisnai olarak askeri mahkemelerin kurulması öngörülmektedir.
Disiplin Mahkemeleri
TSK disiplin mahkemeleri 477 sayılı Kanun kapsamında idari niteliktedir. Hafif hapis, oda hapsi, izin alma yasağı gibi disiplin cezalarına karşı askeri disiplin kurullarına başvuru ve ardından idari mahkemeye itiraz yolu açıktır.
Disiplin Soruşturması Usulü
Disiplin amirleri re’sen veya şikayet üzerine soruşturma açar. Savunma hakkı yazılı şekilde kullanılır. Tanık dinleme, belge isteme, bilirkişi raporu alma gibi delil işlemleri yapılır. Verilen karar yazılı ve gerekçeli olmak zorundadır.
İtiraz ve Dava Yolu
Disiplin cezasına karşı 10 gün içinde disiplin amirine itiraz, ardından yüksek disiplin kuruluna başvuru yapılır. Bu yollar tükendikten sonra 60 gün içinde idare mahkemesine iptal davası açılabilir.
Sivil Yargıda Askeri Suçlar
Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlik, üste hakaret gibi askeri suçlar artık sivil mahkemelerde görülür. Sanığın askerlik statüsü sadece suçun niteliği açısından dikkate alınır; yargılama usulü CMK’ya tabidir.
Sıkça Sorulan Sorular
TSK mensubu sivil suç işlerse hangi mahkemede yargılanır?
Sivil mahkemelerde yargılanır; 2017 reformu sonrası askeri mahkeme sadece savaş hali ve sıkıyönetimde kurulabilir.
Disiplin cezasına itiraz süresi nedir?
Kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde disiplin amirine itiraz edilmelidir.
Savunma hakkım kısıtlanırsa ne yapabilirim?
Savunma hakkının ihlali iptal sebebidir; idare mahkemesinde dava açarak yürütmeyi durdurma talep edilebilir.
Disiplin cezası sicile işler mi?
Evet, disiplin cezaları sicile işlenir; ancak belli süre sonra silinme (reşitme) hakkı doğar.
Emsal Yargı Kararları
- Yargıtay içtihatları[içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Firar suçunda 72 saat aşım sınırı ve mazeret değerlendirmesi. Karar kaynağı
- Danıştay içtihatları[içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Subay naklen atama kararının aile birliği ilkesi ile iptali. Karar kaynağı
- Anayasa Mahkemesi B.No: 2020/5678: Askeri disiplin cezasında savunma hakkının ihlali ve iptal kararı. Karar kaynağı
İlgili Askeri Hukuk Konuları
Şehirlere Göre Askeri Hukuk Hizmetleri
- Kartal Askeri Hukuk Hukuku
- Kadıköy Askeri Hukuk Hukuku
- İstanbul Askeri Hukuk Hukuku
- Ankara Askeri Hukuk Hukuku
- İzmir Askeri Hukuk Hukuku
Video Kaynak
Askeri Hukuk konulu detaylı videolar için YouTube kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.
Son güncelleme: Nisan 2026. İçerik güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı çerçevesinde hazırlanmıştır.
İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler
| Kaynak | Hüküm | Konusu |
|---|---|---|
| 1982 Anayasa | m.2 | Hukuk devleti ilkesi |
| 1982 Anayasa | m.125 | İdarenin her türlü eylem ve işlemine yargı yolu |
| 1982 Anayasa | m.129 | Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin sorumluluğu |
| 2577 s. İYUK | m.2 | İptal ve tam yargı davaları |
| 2577 s. İYUK | m.7 | Dava açma süresi (60 gün/30 gün) |
| 2577 s. İYUK | m.10-11 | İdari başvuru ve süreyi durdurma |
| 2577 s. İYUK | m.12-13 | Tam yargı davası ile işlemin iptali arasındaki ilişki |
| 2577 s. İYUK | m.27 | Yürütmenin durdurulması |
| 2577 s. İYUK | m.45 | İstinaf (bölge idare mahkemesi) |
| 2577 s. İYUK | m.46-49 | Temyiz (Danıştay) |
| 657 s. Kanun | m.125 | Disiplin cezası dereceleri |
| 657 s. Kanun | m.130 | Savunma hakkı ve usulü |
| 2942 s. Kanun | m.10 | Kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası |
| 3194 s. Kanun | m.18 | İmar uygulaması (parselasyon) |
| 4734 s. Kanun | m.54-56 | İhalelere şikayet ve itirazen şikayet |
| 6100 s. HMK | m.114 | İdari yargıda dava şartları benzer uygulama |
| AYM Kanunu (6216) | m.45-49 | Bireysel başvuru (30 gün) |
Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları
- İdare Mahkemesi: İptal davası, tam yargı davası, yürütmenin durdurulması talebi (İYUK m.2).
- Vergi Mahkemesi: Vergi tarhiyatı, ceza kesme ve vergi idari işlemleri (sadece vergi hukukunda).
- Bölge İdare Mahkemesi: İstinaf (İYUK m.45), yürütmenin durdurulması itirazı.
- Danıştay: İlk derece mahkeme kararlarından temyiz incelemesi (İYUK m.46), bazı işlemlerde ilk derece görev.
- Anayasa Mahkemesi: Bireysel başvuru (6216 s. K. m.45-49; iç yollar tükendikten sonra 30 gün).
- Kamu İhale Kurumu (KİK): 4734 s. Kanun m.54-56 kapsamında itirazen şikayet.
- İlgili Bakanlık/Üst Kurul: İdari başvuru (İYUK m.11) ve zorunlu idari itiraz mercii.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.