Askeri Mahkeme Yetkisi ve TSK Disiplin Yargısı (2026)

Askeri mahkemelerin yetkisi 2017 Anayasa değişikliği ile köklü biçimde yeniden düzenlenmiş; savaş hali dışında askeri kişilerin askeri suçlarına ilişkin davalar dahi sivil yargıya devredilmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri disiplin işlemleri ise idari nitelikte sürmekte, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir.

Askeri Yargı Reformu 2017

2017 Anayasa değişikliği ile askeri yüksek mahkemeler kaldırılmış, askeri ceza davaları Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerine devredilmiştir. Savaş durumunda istisnai olarak askeri mahkemelerin kurulması öngörülmektedir.

Disiplin Mahkemeleri

Disiplin cezaları 6413 sayılı Kanun kapsamında disiplin amirleri ve disiplin kurulları tarafından verilir; 477 sayılı Kanun 6413 ile yürürlükten kaldırılmıştır (m.45). Uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam, aylıktan kesme, hizmet yerini terk etmeme, oda hapsi gibi disiplin cezalarına karşı üst disiplin merciine itiraz edilebilir (m.41-42); askerî öğrenciler ile erbaş ve erler hakkında verilen cezalara karşı, subay, astsubay, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilen uyarma, kınama ve hizmete kısmi süreli devam cezalarına karşı iptal davası açılamaz; bunların dışındaki disiplin cezalarına karşı açılabilir (m.43/1).

Disiplin Soruşturması Usulü

Disiplin amirleri re’sen veya şikayet üzerine soruşturma açar. Savunma hakkı yazılı şekilde kullanılır. Tanık dinleme, belge isteme, bilirkişi raporu alma gibi delil işlemleri yapılır. Verilen karar yazılı ve gerekçeli olmak zorundadır.

İtiraz ve Dava Yolu

Disiplin amirinin verdiği cezaya karşı tebliğden itibaren iki iş günü içinde bir üst disiplin amirine, disiplin kurulu kararına karşı beş iş günü içinde bir üst komutanlığın disiplin kuruluna itiraz edilebilir; süresinde itiraz edilmezse ceza kesinleşir (6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu m.41-42). Bu yollar tükendikten sonra 60 gün içinde idare mahkemesine iptal davası açılabilir.

Sivil Yargıda Askeri Suçlar

Firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlik, üste hakaret gibi askeri suçlar artık sivil mahkemelerde görülür. Sanığın askerlik statüsü sadece suçun niteliği açısından dikkate alınır; yargılama usulü CMK’ya tabidir.

Sıkça Sorulan Sorular

TSK mensubu sivil suç işlerse hangi mahkemede yargılanır?

Sivil mahkemelerde yargılanır; AY m.142 uyarınca disiplin mahkemeleri dışında askerî mahkemeler kurulamaz, savaş halinde asker kişilerin görevleriyle ilgili suçlarına bakmak üzere askerî mahkeme kurulabilir.

Disiplin cezasına itiraz süresi nedir?

Disiplin amiri cezasına karşı tebliğden itibaren iki iş günü, disiplin kurulu kararına karşı beş iş günü içinde itiraz edilmelidir (6413 sayılı Kanun m.41-42).

Savunma hakkım kısıtlanırsa ne yapabilirim?

Savunma hakkının ihlali iptal sebebidir; idare mahkemesinde dava açarak yürütmeyi durdurma talep edilebilir.

Disiplin cezası sicile işler mi?

Evet, disiplin cezaları sicile işlenir; ancak belli süre sonra silinme (reşitme) hakkı doğar.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda