TCK m.157 vs TCK m.158/1-f: Bilişim Dolandırıcılığı Karşılaştırma

Kısa cevap: Basit dolandırıcılık ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık arasındaki fark, hilenin mağdura hangi yolla yöneltildiğidir. Aldatma bir internet ilanı, sosyal medya hesabı, mesajlaşma uygulaması veya sahte bir site üzerinden kurulmuşsa 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158/1-f gündeme gelir; hile telefonla veya yüz yüze kurulmuş, banka hesabı yalnızca paranın gönderildiği yer olarak kalmışsa eylem m.157 kapsamında basit dolandırıcılık olarak değerlendirilebilir. Bu ayrım cezanın alt sınırını, uzlaştırmayı, hesap askıya alma imkânını ve görevli mahkemeyi doğrudan etkiler.

Karşılaştırma tablosu

ÖlçütTCK m.157 basit dolandırıcılıkTCK m.158/1-f bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık
Hapis cezası1 yıldan 5 yıla kadar3 yıldan 10 yıla kadar; (f) bendinde alt sınır 4 yıl
Adli para cezası5.000 güne kadar5.000 güne kadar; suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz
Hilenin yöneltildiği yolHer türlü hileli davranışBilişim sistemi hilenin aracı olarak kullanılmalıdır
ŞikâyetMaddede şikâyet şartı yokMaddede şikâyet şartı yok
Uzlaştırma (CMK m.253)KapsamdaKapsam dışında
Hesabın askıya alınması (CMK m.128/A)Katalogda yokKatalogda var
Görevli mahkeme (5235 s.K. m.11-12)Asliye cezaKural olarak asliye ceza; m.158/3 artırımıyla üst sınır on yılı aşarsa ağır ceza
Etkin pişmanlık (TCK m.168)UygulanabilirUygulanabilir

Basit dolandırıcılığın unsurları

TCK m.157’ye göre hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Suçun özü aldatmadır: mağdur, hile nedeniyle sakatlanmış bir iradeyle malvarlığı değerini kendisi verir. Hile hangi araçla yapılmış olursa olsun m.158’de sayılan bir nitelikli hâl yoksa suç m.157 sınırları içinde kalır.

Bilişim sisteminin hilenin aracı olması

TCK m.158/1-f, dolandırıcılığın “bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle” işlenmesini nitelikli hâl sayar ve (f) bendi için hapis cezasının alt sınırını dört yıl, adli para cezasını da menfaatin iki katından az olmamak üzere belirler. Belirleyici olan, sistemin aldatmanın kurulduğu yer olmasıdır; paranın sonradan bir banka hesabına gönderilmesi veya iletişimin bir noktada elektronik ortamda geçmesi kendiliğinden yeterli sayılmamaktadır.

Bu ayrımın uygulamadaki örneği Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 22.06.2026 tarihli, 2026/539 E., 2026/6800 K. sayılı kararıdır. Olayda katılan farklı hatlardan telefonla aranmış, işe girme vaadiyle sanığın banka hesabına toplam 1.800 TL yatırması sağlanmıştı. İlk derece mahkemesi m.158/1-f uyarınca mahkûmiyet kurmuş, Daire ise eylemin uzlaştırma kapsamındaki m.157/1’de düzenlenen basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğunu kabul ederek hükmü kanun yararına bozmuştur. Kanun yararına bozma isteminde, ilan yoluyla mağdurun faile ulaşmasının kolaylaştırıldığı olaylarla telefonla iletişim kurulan olay arasındaki fark da vurgulanmıştır.

Sınırın her olayda kolay çizilmediğini gösteren bir başka metin Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 21.05.2026 tarihli, 2021/39082 E., 2026/5762 K. sayılı kararıdır. Kendini banka görevlisi olarak tanıtan kişinin telefonla katılanın bilgilerini ve onay kodlarını alıp internet bankacılığıyla para aktardığı olayda çoğunluk, eylemin bir bütün olarak m.158/1-f kapsamında kalan tek suç olduğunu kabul etmiş ve ayrıca m.245/1’den ceza verilmesini bozma nedeni saymıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş; karşı oyda aynı olayın m.142/2-e ve m.245/1 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği görüşü yer almıştır.

TCK m.244/4 ve m.142/2-e ile sınır

Dolandırıcılık bir insanın aldatılmasını gerektirir. Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleme, bozma veya verileri değiştirme gibi m.244’ün ilk fıkralarındaki fiillerle haksız çıkar sağlanması ise TCK m.244/4’te düzenlenmiştir; bu hâlde iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür. Ancak m.244/4 yalnız fiil “başka bir suç oluşturmaması halinde” uygulanır; eylem dolandırıcılık veya hırsızlık gibi daha özel bir suç tipini karşılıyorsa o suç tipine gidilir.

TCK m.142/2-e ise hırsızlığın “bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle” işlenmesini beş yıldan on yıla kadar hapis cezası gerektiren nitelikli hırsızlık sayar. Hırsızlıkta mal zilyedin rızası olmadan alınır; dolandırıcılıkta mağdur, aldatılmış iradesiyle malvarlığı değerini kendisi verir. Mağdurun bilgileri ele geçirilip para mağdurun işlemi olmadan aktarılmışsa hırsızlık tartışması, mağdur hile sonucunda işlemi kendisi yapmışsa dolandırıcılık tartışması öne çıkar. Yukarıdaki 2026/5762 sayılı kararda çoğunluk ile karşı oy arasındaki ayrılık tam olarak bu noktadadır.

Şikâyet, uzlaştırma ve etkin pişmanlık

Ne m.157 ne de m.158 metninde şikâyet şartı vardır; soruşturma kendiliğinden başlar. Fark uzlaştırmadadır: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/1-b-8, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın dolandırıcılık (madde 157) suçunu uzlaştırma kapsamına alır. Aynı bentte m.158 sayılmamıştır; bu nedenle nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamı dışında kalır. Basit dolandırıcılıkta birden fazla mağdur varsa CMK m.253/7 uyarınca uzlaştırma için hepsinin kabulü gerekir.

Etkin pişmanlık her iki türde uygulanabilir. TCK m.168/1’e göre fail kovuşturma başlamadan önce bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse cezanın üçte ikisine kadarı, m.168/2’ye göre kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadarı indirilir. Kısmi iade veya tazminde ayrıca mağdurun rızası aranır (m.168/4).

Hesap veya kart verenler için m.158/4 indirimi

16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkraya göre, m.157 ve m.158’deki suçlara iştirak, haksız menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermekle sınırlı ise verilecek ceza yarı oranında indirilir. Hükmün uygulanması için iştirakin bu fiille sınırlı kalması gerekir; hesabı verenin hileli davranışlara katıldığı olaylarda indirim tartışmalı hâle gelir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesinde cezanın yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesinde bir kat artırılmasını öngörür.

Görevli mahkeme

5235 sayılı Kanun m.12’de “nitelikli dolandırıcılık (m. 158)” ibaresi 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunun 12. maddesiyle madde metninden çıkarılmıştır. Güncel metne göre ağır ceza mahkemesi, sayılan suçlar dışında ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar; m.11’e göre bunların dışında kalan dava ve işler asliye ceza mahkemesinindir. m.157’nin üst sınırı beş, m.158/1’in üst sınırı on yıl olduğundan bu davalar kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür; m.158/3’teki artırım nedeniyle üst sınırın on yılı aştığı hâllerde ağır ceza mahkemesinin görevi gündeme gelir. Değişiklikten önce açılmış davalarda görev durumu, kanunun geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca incelenmelidir.

Soruşturmada hesap askıya alma ve eksik araştırma

CMK m.128/A, m.158/1-f ve l, m.142/2-e ve m.245 suçlarında makul şüphe bulunması hâlinde banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilmesini düzenler; m.157 bu katalogda yer almaz. Askıya alma derhal Cumhuriyet başsavcılığına ve hesap sahibine bildirilir; suça konu menfaate askı süresi içinde hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle elkonulabilir.

Soruşturmanın derinliği de önemlidir. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 23.02.2026 tarihli, 2025/4373 E., 2026/1903 K. sayılı kararında, mesajlaşma uygulaması üzerinden yönlendirilerek sahte tokenler aldırılan müştekinin şikâyetinde, müştekinin yönlendirmelere kendi rızasıyla uyduğu gerekçesiyle verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itirazın reddi kanun yararına bozulmuştur. Daire; hesap hareketlerinin getirtilmesi, ilgili platformlarla yazışma yapılması ve benzer eylemlerin araştırılması gibi işlemler yapılmadan karar verilmesini eksik soruşturma saymıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Paranın banka havalesiyle gönderilmesi tek başına m.158/1-f için yeterli mi?

Kanun metni bilişim sisteminin, banka veya kredi kurumlarının dolandırıcılıkta “araç olarak” kullanılmasını arar. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 2026/6800 K. sayılı kararında, telefonla aldatılan katılanın sanığın banka hesabına para yatırdığı olay basit dolandırıcılık sayılmıştır. Sonuç her dosyada hilenin hangi yolla kurulduğuna göre belirlenir.

Sosyal medya ilanıyla yapılan dolandırıcılık hangi maddeye girer?

İlan veya hesap, mağdurun aldatıldığı ortamın kendisiyse eylem m.158/1-f kapsamında tartışılır. Bu hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası menfaatin iki katından az olamaz.

Basit dolandırıcılıkta uzlaşma zorunlu mu?

CMK m.253/1-b-8 uyarınca m.157 suçunda uzlaştırma girişiminde bulunulur. Uzlaşma teklifini kabul etmek tarafların iradesine bağlıdır; birden fazla mağdur varsa hepsinin kabulü gerekir. Nitelikli dolandırıcılık bu kapsamda değildir.

Hesabını başkasına kullandıran kişiye hangi ceza uygulanır?

İştirak yalnız ödeme aracını veya hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi ya da araçları başkasına vermekle sınırlıysa TCK m.158/4 uyarınca ceza yarı oranında indirilir. Kişinin fiile katkısı bunu aşıyorsa indirim uygulanmayabilir.

Bilişim yoluyla dolandırıcılık davasına hangi mahkeme bakar?

7571 sayılı Kanunla 5235 sayılı Kanun m.12’deki nitelikli dolandırıcılık ibaresi çıkarıldığından görev artık cezanın üst sınırına göre belirlenir. m.158/1 için kural asliye ceza mahkemesidir; m.158/3 artırımıyla üst sınır on yılı aşarsa ağır ceza mahkemesi görevlidir.

İlgili sayfalar

Bilişim suçlarındaki genel çerçeve için bilişim hukuku avukatı sayfasına, sahte arayüz ve oltalama yöntemleriyle yapılan dolandırıcılık için arayüz dolandırıcılığı rehberine, terimlerin kısa açıklamaları için bilişim hukuku sözlüğüne bakabilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın sonucu kendi delil ve olgularına göre değişir.

Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim

Son güncelleme: 25.10.2026

0534 636 19 19 WhatsApp @alyarhukuk alyarlaw@gmail.com