DeFi Likidite Sağlayıcı Mağdur Rehberi

Merkeziyetsiz finans (DeFi) protokollerinde likidite havuzlarına token kilitleyen yatırımcılar, akıllı sözleşme istismarı (exploit), ekip kötüye kullanımı (rug pull) veya sözleşmeye gizlenen tuzaklar nedeniyle ağır kayıplar yaşayabilir. Bu rehber LP token sahibi mağdurun hukuki seçeneklerini ele alır.

Tipik Mağduriyet Senaryoları

  • LP havuzundan tek taraflı çekim ile likidite boşaltma.
  • Akıllı sözleşmeye gizlenmiş arka kapı (admin key, mint fonksiyonu).
  • Oracle manipülasyonu yoluyla havuzun dengesizleşmesi.
  • Tahsis sonrası kilit (vesting) sözleşmesinin değiştirilmesi.

Hukuki Nitelendirme

Eylem TCK m.158/1-f bilişim sistemleri aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık, TCK m.244 verilere zarar verme, 6362 sayılı SPKn m.107 piyasa dolandırıcılığı kapsamında değerlendirilir. Toplu mağduriyet halinde TCK m.220 örgütlü işlenme tartışılır.

Delil Tespiti

  1. Havuz kontrat adresi, TX hash listesi.
  2. Etherscan/BSCScan üzerinden çıkarılan işlem geçmişi.
  3. Sosyal medya platformu veya anlık mesajlaşma uygulamasındaki ekip taahhüt yazışmaları.
  4. LP token cüzdan görüntüsü, bakiye kayıtları.

Hukuki Yollar

Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikayet, SPK’ya bildirim, hukuk yolunda haksız fiil (TBK m.49) ve sebepsiz zenginleşme (TBK m.77) çerçevesinde tazminat. İhtiyati tedbir/haciz (HMK m.389, İİK m.257) ile sıçrama gören cüzdan ve borsalarda dondurma talebi.

Sıkça Sorulan Sorular

Akıllı sözleşmeyi imzaladım, sorumluluk bende mi?

Sözleşmeye gizlenen kötü niyetli kod, somut olayda TBK m.27 kapsamında geçersizlik ve TCK m.158 kapsamında cezai sorumluluk tartışmasına yol açabilir.

Yurt dışı protokol için Türk yargısı yetkili mi?

Yetki, suçun işlendiği yer ve TCK m.8 ile m.12 gibi yargı yetkisi kurallarına göre belirlenir; yurt dışına yönelik delil ve işlem için uluslararası adli işbirliği yolu kullanılabilir.

LP token’i kurtarma şansı var mı?

İz sürme ile fonların sıçradığı borsalara koruma tedbiri talebi sonuç verebilir.

İlgili Sayfalar

Pratik Hukuki Strateji ve Mütalaa

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamında müvekkil odaklı stratejik yaklaşım, dosya tipine göre üç boyutlu değerlendirme gerektirir: maddi olayın hukuki nitelendirmesi, delil kalitesi haritası ve karşı tarafın kuvvetli/zayıf cephelerinin tespiti. Türk Medeni Kanunu m.2’deki dürüstlük kuralı, hukuki müzakere stratejisinin temelini oluşturur. Müvekkilin gerçek menfaati üzerinden yapılan analiz, dosyaya konu olabilecek karşı iddiaları ön taraması yapar ve savunma mimarisini önceden kurar.

Bu süreçte, 6100 sayılı HMK m.119 dilekçenin asgari unsurları, m.190 ispat yükü ve m.199 belge tanımı hükümleri çerçevesinde delil paketinin şekillendirilmesi kritik aşamadır. Blockchain işlem geçmişi, etherscan/bscscan çıktıları, borsa hesap özetleri, KYC kayıtları, MASAK bildirimleri, banka EFT dekontları ve karşılıklı yazışmalar tek bir kronolojik delil dosyası halinde birleştirilir. Yargıtay uygulama HMK m.199 elektronik delil ile birlikte teknik bilirkişi raporu birleştirilerek değerlendirilir.

Risk Değerlendirmesi ve Dosya Haritası

Risk değerlendirmesi üç katmanda yapılır. Birinci katman hukuki risk: ilgili mevzuat hükümlerinin dosya olgularına uygulanabilirliği, zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve usul hatası ihtimalleri. İkinci katman delil riski: blockchain işlemlerinin geri döndürülemez nitelikte olması, anonim cüzdan adreslerinin gerçek kişi tespiti zorluğu, yurt dışı borsa kayıtlarının elde edilebilirlik düzeyi ve şahit beyanlarının güvenilirliği. Üçüncü katman icra riski: kazanılan davanın fiilen sonuca ulaştırılma kabiliyeti, borçlunun mal varlığı durumu, sınır ötesi takip ihtiyacı ve uluslararası MLAT mekanizmaları.

Dosya haritası çıkarılırken her bir delil unsurunun delil değeri, ispat ağırlığı ve karşı kanıtla çürütülme ihtimali tek tek puanlanır. 5237 sayılı TCK kapsamında ceza yargılaması paralel yürütülecek ise CMK m.158 suç duyurusu ve m.234-237 katılma süreçleri eş zamanlı planlanır. Hukuk davası ile ceza davasının birleşmesi durumunda HMK m.165 bekletici sorun değerlendirilir; ceza yargılamasının hukuk davasını etkileyeceği durumlarda hukuk davası bekletilebilir.

Uluslararası Boyut ve Sınır Ötesi Takip

Kripto varlık uyuşmazlıkları doğası gereği sınır ötesi nitelik taşır. Yurt dışı borsalar, VASP (Virtual Asset Service Provider) statüsünde kayıt olduğu ülkelerin yargı yetkisine tabidir. Türk hukuku bakımından MÖHUK m.40 kapsamında zarar görenin Türkiye’de bulunması veya zararlı eylemin etkilerinin Türkiye’de doğması yetki sağlayabilir. 6706 sayılı Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu ile ikili ve çok taraflı adli yardım sözleşmeleri yurt dışı delil temini için kullanılır.

FATF Travel Rule (R.16) çerçevesinde 1.000 USD üzeri transferlerde alıcı/gönderici kimlik bilgisinin VASP’lar arası paylaşımı zorunludur. OECD Crypto Asset Reporting Framework (CARF) kapsamında kripto varlık servis sağlayıcılarının yıllık raporlamasına dayalı otomatik bilgi paylaşımı katılımcı ülkelerde kademeli olarak uygulanmaktadır. AB MiCA Tüzüğü 2023/1114, Avrupa pazarında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar için uyum çerçevesini belirler. New York Tahkim Sözleşmesi 1958 ile yabancı tahkim kararlarının Türkiye’de tanınması mümkündür.

Özel Yargılama Usulü ve İhtisas Mahkemeleri

Kripto dolandırıcılığı davalarında yetkili mahkeme ağır ceza mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasında dosya türüne göre farklılaşır. TCK m.158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık, üst sınırı on yılı aşmadığından asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 m.12); tazminat davası ise uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk veya tüketici mahkemesinde açılır.

Yetkili mahkemenin tespitinde HMK m.5-19 yetki kuralları, MÖHUK m.40-46 milletlerarası yetki kuralları ve sözleşme klozları birlikte değerlendirilir. Erişim engeli talepleri 5651 sayılı Kanunun m.8 ve m.8/A’daki özel koşullara tabidir; her olayda uygulanabilir bir yol değildir. CMK m.135 iletişim tespiti, m.140 teknik araçlarla izleme ve m.134 bilgisayar incelemesi, dijital delil toplama yöntemleridir.

Bilirkişi İncelemesi ve Teknik Rapor

6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve HMK m.266-287 kapsamında atanacak bilirkişinin nitelikleri, blockchain forensics uzmanlığı, yazılım mühendisliği ve mali analiz alanlarında yeterlilik içermelidir. Bilirkişi raporunun üç temel unsuru: (1) inceleme yöntemi (blokzincir analiz araçları), (2) bulgu tablosu ve zincir analizi grafiği, (3) mütalaa ve hukuki nitelendirme önerisi.

Bilirkişi raporuna itiraz CMK m.62-67 (ceza) ve HMK m.281 (hukuk) kapsamında yapılır. İtiraz dilekçesinde teknik metod hatası, eksik incelenen veri, hatalı sonuç çıkarımı ve önyargılı yaklaşım iddiaları somut gerekçelerle desteklenmelidir. Mahkeme, ek rapor istenebileceği gibi yeni bir bilirkişi heyeti de atayabilir. Teknik bilgi gerektiren konularda hâkim bilirkişi incelemesine başvurabilir (HMK m.266); bu nedenle rapor kalitesi davanın seyrini doğrudan etkiler.

İhtiyati Tedbir Stratejisi

Kripto varlıkların hızlı transfer edilebilirliği nedeniyle ihtiyati tedbir, dosyanın can damarıdır. HMK m.389 kapsamında talep edilebilecek ihtiyati tedbirler: (a) borsa hesabına bloke konulması, (b) banka EFT işlemlerinin durdurulması, (c) cüzdan adreslerine işlem yasağı (smart contract düzeyinde uygulanabilirlik teknik incelemeye tabidir), Tedbir kararı için yaklaşık ispat (HMK m.390/3) yeterli olup teminat miktarı HMK m.392 uyarınca mahkemece belirlenir.

2004 sayılı İİK m.257 uyarınca rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borçları için ihtiyati haciz istenebilir; alacak ve haciz sebebi yaklaşık ispatla gösterilir. Tedbir kararı dava açılmadan önce verilmişse, tedbir talep eden kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas davayı açmak zorundadır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1). Karşı taraf HMK m.394 kapsamında tedbir kararına itiraz edebilir; bu süreçte alacağın gerçek dayanağı ve teminat miktarı tartışmaya açılır.

Tazminat Hesabı ve Faiz

Kripto varlık değerinin volatilitesi tazminat hesabını karmaşıklaştırır. TBK m.50 maddi tazminat çerçevesinde fiili zarar (damnum emergens) ve yoksun kalınan kar (lucrum cessans) ayrı kalemlerde hesaplanır. Hesap tarihi; işlemin niteliği, talebin konusu ve dosyadaki kayıtlar dikkate alınarak somut uyuşmazlığa göre değerlendirilir.

Faiz hesabı için TBK m.117 kapsamında temerrüt tarihinden itibaren faiz uygulanır; haksız fiilde faiz başlangıcı olay tarihidir, TBK m.55 faiz fıkrası (7589, 16.07.2026) saklıdır. Kripto varlığa ilişkin talebin konusu, sözleşme ve işlem kayıtları üzerinden belirlenir. Değerleme tarihi, uygulanabilecek faiz ve talebin hangi para birimiyle ileri sürüleceği somut uyuşmazlığa göre değerlendirilir. Manevi tazminat (TBK m.58) kişilik haklarının ihlali halinde ayrı kalem olarak talep edilir.

Lisans Rejimi Karşılaştırmalı Analizi

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin lisans rejimleri ülkeden ülkeye farklılaşmakta olup DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi işlem ve uyuşmazlıklar değerlendirilirken yetki ve uygulanacak hukuk açısından karşılaştırmalı çerçeve önem taşır.

Türkiye’de 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen düzenlemeler çerçevesinde Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları (KVHS) için SPK lisansı zorunluluğu getirilmiştir. Bu rejim, AB’nin MiCA (Markets in Crypto-Assets) Tüzüğü ile büyük ölçüde uyumludur; her iki rejimde de asgari sermaye, sermaye yeterlilik oranları, yönetici elverişlilik (fit-and-proper) testleri ve ayrı varlık ayrıştırma (segregation) yükümlülükleri mevcuttur.

ABD’de federal düzeyde tek bir kripto lisansı bulunmamakta olup New York eyaletinin BitLicense rejimi, FinCEN MSB kaydı ve eyalet bazlı para iletim lisansları üçlü bir yapı oluşturmaktadır. Singapur PSA (Payment Services Act) ve Birleşik Krallık FCA AML kayıt rejimi ise daha hafif yükümlülükler içermektedir. Bu farklılıklar, sınır ötesi uyuşmazlıklarda MÖHUK 24 ve MÖHUK 40 kapsamında yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk belirlenirken doğrudan etkilidir.

Lisanssız platformlarla yapılan işlemler, Türk hukukunda otomatik olarak hükümsüz değildir; ancak yatırımcının BDDK ve SPK koruma şemsiyesinden yararlanma hakkı ortadan kalkmaktadır. Yargılamada lisans durumu, müvekkilin tedbirli davranma yükümlülüğüne aykırılığın değerlendirilmesinde TBK 52 (kusurun ağırlığı ölçütünde) önemli bir etken olarak ortaya çıkar.

Yatırımcı Koruma Mekanizmaları

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi yatırımcı koruması çok katmanlı bir yapıya sahiptir. İlk katmanda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun yer alır; tüketici sıfatı taşıyan müvekkiller için bu kanun, m.66 ve devamında düzenlenen Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi yoluna açık kapı bırakır. 2026 itibarıyla parasal sınır ilçe hakem heyeti için yıllık güncellemeye tabidir.

İkinci katmanda 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 83. maddesinde düzenlenen Yatırımcı Tazmin Merkezi bulunur; ancak kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir (SPKn m.35/C-4). Kripto varlık hizmet sağlayıcılarında müşteri nakit ve kripto varlıkları sağlayıcının malvarlığından ayrı tutulur; kripto varlıklar YTM tazmin hükümlerine tabi değildir.

Üçüncü katman MASAK ve BDDK denetim çerçevesidir. Dördüncü katman, AYM bireysel başvuru yoludur: mülkiyet hakkı (Anayasa 35) ve etkili başvuru hakkı (Anayasa 40) ihlali iddiaları, iç hukuk yolları tüketildikten sonra AYM’ye taşınabilir.

Pratik strateji: müvekkil ilk başvurusunu Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi’ne yöneltirken, paralel olarak Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusu ve KVHS’ye karşı ihtiyati tedbir talebi içeren ayrı bir dilekçe ile asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesine başvurabilir.

Pratik Dilekçe Şablon Çerçevesi

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamında dava dilekçesi hazırlanırken aşağıdaki yapısal çerçeve önerilmektedir. Bu çerçeve genel niteliktedir; somut olayın özellikleri çerçevesinde uyarlanması gereklidir.

Dilekçe başlığı: HMK 119 hükmü çerçevesinde mahkeme adı, taraf bilgileri ve dava değeri açık şekilde belirtilmelidir. Açıklama bölümünde olayın kronolojisi tarih ve transaction hash bilgileriyle birlikte sunulmalı; deliller bölümünde blockchain explorer çıktıları (HMK 199 belge), KYC kayıtları, banka dekontları ve elektronik yazışmalar kategorize edilmelidir. Hukuki değerlendirme bölümünde TBK, TCK, SPK ve 6502 sayılı Kanun ilgili maddeleri atfen sıralanmalıdır. Talep bölümünde alacak miktarı, faiz başlangıç tarihi (TBK 117 — temerrüt) ve ihtiyati tedbir talebi (HMK 389) açıkça yer almalıdır.

Müvekkil Soru-Cevap Bölümü

Süreç ne kadar sürer ve maliyeti nedir?

Yargılama süresi dosyanın niteliğine, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Maliyet boyutunda HMK m.120 kapsamında gider avansı, harçlar Harçlar Kanunu tarifesine göre dava değeri üzerinden hesaplanır.

Yurt dışı platforma karşı sonuç alabilir miyim?

Yurt dışı yerleşik platformlara karşı Türk mahkemesinden alınan kararın icrası, MÖHUK 50 ve devamı çerçevesinde tanınma sürecini gerektirir. Pratik strateji, paralel olarak platformun bulunduğu ülkede yerel danışman aracılığıyla alternatif başvuru yapmaktır.

Uzman Hukuki Değerlendirme ve Strateji

Hak Düşürücü Süre ve Zamanaşımı Değerlendirmesi

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamındaki uyuşmazlıklarda zamanaşımı süreleri büyük önem taşır. TBK 72 hükmü çerçevesinde haksız fiilden doğan tazminat alacakları için iki yıllık öğrenme zamanaşımı ve on yıllık olağan zamanaşımı uygulanır; bu süreler zararın ve faillin öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Sözleşmeden doğan alacaklarda TBK 146 uyarınca on yıllık genel zamanaşımı, periyodik edalarda TBK 147 uyarınca beş yıllık zamanaşımı uygulama bulur.

Ceza yargılaması açısından TCK 66 hükmü uyarınca dava zamanaşımı, suçun türüne göre değişir. TCK 158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılıkta dava zamanaşımı 15 yıldır. Ceza dava zamanaşımı TCK m.67 uyarınca ifade alma, tutuklama, iddianame ve mahkûmiyet ile kesilir; hukuk zamanaşımı ise TBK m.154’te sayılan hâllerle (borcun ikrarı, dava, icra takibi vb.) kesilir, ihtarname bu hâller arasında yer almaz.

Delil Toplama ve Korumaya Yönelik İhtiyati Önlemler

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi özelinde dijital delillerin korunması, davanın kazanılma olasılığını doğrudan etkiler. Olayın gerçekleşmesinin ardından 72 saat içinde aşağıdaki adımlar atılmalıdır: (i) Tüm transaction hash bilgileri ekran görüntüsü ve blockchain explorer çıktısı olarak yedeklenmeli, (ii) İlgili platforma resmi e-posta yoluyla başvuru yapılarak hesap dondurma talebi belgelenmeli, (iii) Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmalı, (iv) Eğer KYC bilgileri mevcutsa ilgili platformdan kullanıcı kayıtlarının yedeklenmesi talep edilmelidir.

CMK 134 hükmü çerçevesinde elektronik veri arama ve elkoyma kararı, savcılık aşamasında talep edilebilir. HMK m.400 vd. uyarınca delil tespiti talebi, dava açılmadan önce de istenebilir. Bu yapıların paralel kullanımı, delil zincirini güçlendirmektedir.

Mali Zarar Hesaplaması ve Faiz Talebi

Tazminat hesabında DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamında üç temel kalem dikkate alınır: (i) Doğrudan zarar (damnum emergens) — kaybedilen kripto varlığın TL karşılığı, (ii) Yoksun kalınan kar (lucrum cessans) — varlık elde tutulsaydı elde edilebilecek değer artışı, (iii) Manevi zarar — TBK m.58 çerçevesinde kişilik haklarının ihlali hâlinde talep edilebilir.

Talebin hukuki niteliği, temerrüt tarihi, uygulanabilecek faiz ve kripto varlığın değerleme yöntemi somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.

Uzlaşma ve Müzakere Stratejisi

CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabi suçlarda uzlaştırma teklifi soruşturma aşamasında yapılır. DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi özelinde nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) uzlaşma kapsamı dışındadır. Hukuk yargılamasında HMK 137 ön inceleme aşamasında ve HMK 320 sulh teklifi çerçevesinde müvekkilin tahsilat yapısına uygun bir uzlaşma değerlendirmesi yapılmalıdır.

AYM Bireysel Başvuru Yolu

İç hukuk yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru, DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamındaki uyuşmazlıklarda son derece etkili bir araçtır. Anayasa 35 (mülkiyet hakkı), Anayasa 36 (hak arama özgürlüğü) ve Anayasa 40 (etkili başvuru hakkı) ihlali iddiaları, kripto varlık uyuşmazlıklarında AYM tarafından özellikle yargılama uzunluğu, etkili soruşturma yokluğu veya delil değerlendirmesindeki keyfilik gerekçesiyle kabul edilebilmektedir.

AYM bireysel başvuru süresi, kararın tebliğinden itibaren 30 gündür. Başvuruda iç hukuk yolunun tüketildiğinin ve ihlal edilen Anayasa hakkının açıkça gösterilmesi zorunludur. AYM ihlal kararı verirse, hak ihlalinin sonuçlarını ortadan kaldırma yükümlülüğü doğar; bu kapsamda yeniden yargılama yapılması ya da tazminata hükmedilmesi mümkündür.

Çok Boyutlu Yatırımcı Strateji Çerçevesi

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi özelinde müvekkillerin geniş bir hak arama yelpazesinden yararlanabilmesi için çok boyutlu strateji yaklaşımı önerilir. Bu yaklaşımın dört ayağı bulunur: hukuki, idari, mali ve teknik.

Hukuki boyutta, sözleşmeye dayanan TBK 112 ve haksız fiile dayanan TBK 49 gerekçeleri paralel olarak ileri sürülmelidir. Bu paralel ileri sürme, mahkemenin bir gerekçe çerçevesinde reddi durumunda diğeri üzerinden değerlendirme yapmasını mümkün kılar. CMK 158 hükmü çerçevesinde Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusu, hukuk davasından önce veya eş zamanlı yapılabilir; ceza davasından elde edilen deliller hukuk davasında HMK 199 belge niteliğinde sunulabilir.

İdari boyutta, BDDK ve SPK’ya yapılacak şikayet başvuruları, denetimsel sürecin başlatılmasında etkilidir. 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi yükümlülere aittir; mağdurun MASAK’a bildirim yükümlülüğü yoktur ve işlemin ertelenmesi yetkisi (m.19/A) Bakandadır. KVKK çerçevesinde Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na başvuru, müvekkilin verilerinin platform tarafından hukuka aykırı kullanıldığı durumlarda ek koruma sağlar.

Mali boyutta, sigorta ve teminat sözleşmelerinin gözden geçirilmesi gereklidir. Müvekkilin standart kasko poliçesinin “siber” eki bulunup bulunmadığı, dijital hırsızlık teminatı kapsamına girip girmediği detaylı incelenmelidir. Ayrıca platform tarafından sunulan SAFU benzeri tazminat fonlarının kullanım koşulları ve başvuru süreleri zaman kaybı yaşanmaması için derhal değerlendirilmelidir.

Teknik boyutta, blockchain forensic analizi ve akıllı sözleşme audit raporları HMK m.293 kapsamında taraf tarafından alınan uzman görüşü olarak yargılamada sunulabilir. Adli Tıp Kurumu Bilişim Suçları Daire Başkanlığı dışında, TÜBİTAK BİLGEM ve özel sektör forensic firmaları raporları yargılamada delil değeri taşıyabilir; ancak yabancı firma raporlarının apostille veya yeminli tercüme yoluyla resmi belge niteliğine kavuşturulması gereklidir.

Risk Yönetimi ve Önleyici Hukuki Tedbirler

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi alanında uyuşmazlıkların önlenmesine yönelik proaktif hukuki tedbirler giderek önem kazanmaktadır. Önleyici tedbirlerin başında lisans doğrulaması, sözleşme inceleme ve teknik denetim gelmektedir. SPK izinli kripto varlık hizmet sağlayıcılarında müşteri varlıkları sağlayıcının malvarlığından ayrı tutulur; ancak kripto varlıklar Yatırımcı Tazmin Merkezi hükümlerine tabi değildir.

Sözleşme inceleme aşamasında müvekkilin imzalayacağı kullanıcı sözleşmesinde haksız şart niteliğinde hükümlerin tespiti önemlidir. Tek taraflı dondurma yetkisi tanıyan, sınırsız fee artırma hakkı veren, tahkim şartını sürpriz biçimde getiren maddeler 6502 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında değerlendirilmelidir. Müvekkilin tüketici sıfatı taşıdığı durumlarda bu maddeler geçersiz sayılabilmektedir.

Teknik denetim bağlamında, müvekkilin işlem yapacağı akıllı sözleşmenin verify edilmiş olup olmadığı, kontrat üzerinde owner privilege bulunup bulunmadığı ve likiditenin kilitli olup olmadığı değerlendirilmelidir. Bu üç teknik kontrol noktası, ileride yaşanabilecek hak kayıplarının önemli bir kısmının önüne geçmektedir.

Yargılama Sonrası Tahsilat ve İcra Stratejisi

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamında alınan kararın icra edilebilirliği, davanın gerçek başarısını belirleyen unsurdur. Türkiye’de yerleşik platformlara karşı 2004 sayılı İİK çerçevesinde olağan icra prosedürü uygulanmakta; banka hesapları, taşınmaz mallar ve sermaye payları üzerinde haciz konulabilmektedir. SPK izinli kripto varlık hizmet sağlayıcılarının müşteri varlıkları ayrı tutulduğundan, sağlayıcının diğer alacaklıları bu varlıkları haczedemez.

Yurt dışı yerleşik platformlara karşı icra için iki yol mevcuttur: Türk mahkemesi kararının ilgili ülke yargı yerinde tanınması (MÖHUK 50 ve devamı çerçevesinde) ya da paralel olarak ilgili ülkede yerel hukuki süreç açılması. New York Sözleşmesi (1958) çerçevesinde yabancı hakem kararlarının tanınması mümkündür; ihtiyati tedbir kararının yerel yargı yerinde geçici tedbire dönüştürülmesi talep edilebilir.

Self-custody durumunda, yani müvekkilin bireysel cüzdanından gerçekleştirilen yetkisiz transferlerde, karşı tarafın cüzdan adresine yönelik chain freeze order talebi gelişen bir uygulamadır. ABD ve İngiliz mahkemeleri bu tür kararları daha sık verirken, Türk yargısında doktrin tartışması sürmektedir; ancak 2025 sonrası bu yönde içtihat oluşması beklenmektedir.

Pratik Yargılama Kontrol Listesi

DeFi Likidite Sağlayıcı Mağduru Hukuki Rehberi kapsamında müvekkilin yargılama sürecine girmeden önce yapması gereken kontrol noktaları aşağıda listelenmiştir. Bu liste, tipik dava hazırlık aşamasında atılan bilgilendirme adımlarının pratik özetidir.

Belge kontrolü açısından şu unsurlar derlenmelidir: kullanıcı sözleşmesi tam metni, KYC sürecinde sunulan belgelerin yedeği, tüm e-posta yazışmaları ve müşteri destek bilet kayıtları, banka transfer dekontları, blockchain explorer üzerinden alınan transaction hash listeleri, ekran görüntüleri ile belgelenmiş fiyat ve bakiye bilgileri. Belge listesi tamamlanmadan dava açılması, ileride delil eksikliğine yol açabilmektedir.

Yetki kontrolü açısından platformun mukim olduğu ülke, sözleşmedeki yetki şartı ve tahkim şartı, müvekkilin yerleşim yerinin yetki bağlayıcılığı (HMK 6) ve haksız fiilden doğan yetki (HMK 16) değerlendirilmelidir. Tüketici sıfatı taşıyan müvekkiller için 6502 sayılı Kanun çerçevesinde tüketici mahkemesi yetkisi öncelikli değerlendirilmelidir.

Süre kontrolü açısından TBK 72 (haksız fiil zamanaşımı) iki yıl ve on yıl, TBK 146 (genel zamanaşımı) on yıl, TCK 66 (ceza dava zamanaşımı) ve uzlaşma süreleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Zamanaşımının kesilmesi TBK m.154’te sayılan hâllere (borcun ikrarı, dava, icra takibi vb.) bağlıdır; ihtarname bunlar arasında yer almadığından süre takibi ayrıca yapılmalıdır.

Tahsilat değerlendirmesi açısından karşı tarafın varlık durumu, banka hesapları, taşınmaz mülkleri ve sermaye payları araştırılmalıdır. Yurt dışı yerleşik platformlar için yerel danışman aracılığıyla varlık taraması yaptırılması, dava açma kararı öncesi maliyet-fayda analizinde önemli bir girdidir.

İlgili Kripto Hukuku Rehberleri

Bu sayfayı okuyan müvekkillerin sıklıkla danıştığı diğer rehberler aşağıdadır. Konu kümelerine göre bağlantılı içerikler sunulmaktadır:

0534 636 19 19 WhatsApp @alyarhukuk alyarlaw@gmail.com