Dolandırıcılık Davalarında Hukuki Süreç: Çalışma Konuları ve Süreç 2026

Özetle: Dolandırıcılık mağduru suç duyurusunu avukat olmadan Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapabilir (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158). CMK m.128/A’daki kırk sekiz saat, ilgili kurumun kanuni koşullarla uygulayabileceği hesap askısının azami süresidir; bu maddede mağdurun suç duyurusu için öngörülmüş bir süre değildir. Askıya alma, elkoyma ve para iadesi somut olayın koşullarına bağlıdır. Bu rehber; basit ve nitelikli dolandırıcılığın cezalarını, şikâyet ve suç duyurusu usulünü, CMK m.128/A ile getirilen 48 saatlik hesap askısını, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazı, uzlaştırma ve etkin pişmanlığı, zararın hukuk ve icra yollarıyla istenmesini ve avukatın bu süreçteki rolünü mağdur ve şüpheli açısından birlikte anlatır.

Dolandırıcılık suçunun türleri ve cezaları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.157 basit dolandırıcılığı düzenler: hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Fiil TCK m.158/1’de sayılan hâllerden biriyle işlenmişse nitelikli dolandırıcılık söz konusudur ve ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ile beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması (m.158/1-f) ile kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi (m.158/1-l) uygulamada en sık karşılaşılan bentlerdir; (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Suçun niteliği somut olaya göre belirlenir. Sosyal medya, mesajlaşma uygulaması, sahte site veya uygulama kullanılmış olması tek başına her olayda TCK m.158/1-f sonucunu doğurmaz; bilişim sisteminin hileli fiilde araç olarak kullanılıp kullanılmadığı ayrıca incelenir. Benzer biçimde bir hesabın üçüncü kişilerin işlemlerinde kullanılmış olması tek başına m.158/1-l uygulanacağı anlamına gelmez; hesabın dolandırıcılıkta nasıl kullanıldığı, hesap sahibinin bilgisi ve kastı değerlendirilir.

TCK m.158/3 uyarınca m.157 ve m.158’deki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır. 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunun 13. maddesiyle eklenen m.158/4 ise şüpheliler açısından önemlidir: suça iştirak, haksız menfaat amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilir. Hesabını veya kartını başkasına kullandıran kişinin dosyasında kastın ve katkının sınırı bu nedenle belirleyicidir.

Şikâyet ve suç duyurusu: CMK m.158

Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1); valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar ve şikâyet ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (m.158/2). Başvuru yazılı olarak veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (m.158/5). Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar için Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da başvurulabilir (m.158/3). Failin kimliğini, IP adresini veya bütün banka kayıtlarını önceden bulmak başvurunun önkoşulu değildir.

Başvurunun soyut ve genel olmaması gerekir. CMK m.158/6’ya göre ihbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeksizin açıkça anlaşılıyorsa veya başvuru soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir; bu karara karşı da CMK m.173’teki usule göre itiraz edilebilir. Bu nedenle dilekçede şu bilgilerin bulunması yararlıdır:

Kronoloji: Bildiğiniz tarih ve saatlerle olayların sırası; kesin bilinmeyen zaman tahmin olarak belirtilir.
Para hareketleri: Her transferin tarihi, tutarı, gönderen ve alıcı hesap veya IBAN bilgisi, kripto aktarımlarında ağ, cüzdan adresi ve işlem kimliği.
Yazışmalar: Mesaj ve e-postalar kaynaklarıyla birlikte; ekran görüntüsü veya dışa aktarılan dosya, asıl kaydın yerine her durumda geçmez.
Dijital izler: Kullanıcı adı, profil, ilan ve site bağlantıları; erişilemeyen IP veya platform kayıtları elde edilmiş gibi sunulmaz.
Tedbir talebi: Paranın aktarıldığı hesaplar için askıya alma ve elkoyma talebi ile banka ve platformlardan bilgi istenmesi.

Hukuk davasında ise dilekçe içeriği ve eksiklikler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119’a tabidir. Delilin kaybolması veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali varsa ve hukuki yarar bulunuyorsa HMK m.400 uyarınca delil tespiti istenebilir; dava açılmadan önce esas davaya bakacak mahkeme veya HMK m.401’de belirtilen yer sulh mahkemesi, dava açıldıktan sonra yalnız davanın görüldüğü mahkeme görevli ve yetkilidir. Noter tespiti her şikâyetin zorunlu önkoşulu değildir.

Hesabın askıya alınması ve elkoyma: CMK m.128/A ve m.128

24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenen CMK m.128/A, TCK m.142/2-e (nitelikli hırsızlık), m.158/1-f ve l (nitelikli dolandırıcılık) ile m.245 (banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması) suçlarında makul şüphe bulunması hâlinde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının suçta kullanılan her türlü hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilmesini düzenler. Askıya alma ve hesap hareketleri tüm bilgi ve belgelerle derhal Cumhuriyet başsavcılığına, ayrıca hesap sahibine bildirilir; hesap sahibi askının kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir ve savcı başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir (m.128/A-2). Askı tamamlanmadan para başka bir kuruma aktarılmışsa bu durum o kuruma gecikmeksizin bildirilir (m.128/A-3).

Askı süresi içinde hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle elkonulabilir. Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Bu yolda CMK m.128’deki rapor şartı aranmaz (m.128/A-4). Elkonulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir (m.128/A-5). Askıya alma kararı veren kurum hukuki bakımdan sorumlu tutulmaz (m.128/A-6); savcı, hâkim veya mahkemenin istediği bilgi ve belgelerin on gün içinde gönderilmesi zorunludur, aksi hâlde kuruma elli bin Türk lirasından üç yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir (m.128/A-7).

CMK m.128’deki genel elkoyma ise katalog suçlarda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve rapor şartına bağlıdır ve bu elkoymaya hâkim karar verir (m.128/9). İki tedbirin şartları, süresi ve karar mercii farklıdır; hesap üzerindeki tedbirin hangi hükme dayandığı belirlenmeden kaldırma yolu da belirlenemez. Belirli bir gün sayısı içinde paranın bloke edileceği veya iade edileceği vaat edilemez.

Banka incelemesi ve 5549 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler

Hesaptaki kısıtlamanın önce dayanağı belirlenmelidir. Bankanın kendi incelemesi, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.19/A kapsamında Bakanlıkça işlemin askıya alınması ve CMK kapsamında askıya alma veya elkoyma aynı işlem değildir. m.19/A, işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması hâlinde Hazine ve Maliye Bakanına yedi iş günü süreyle işlemi askıya alma veya işlemin gerçekleşmesine izin vermeme yetkisi verir; Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Eski m.19 yürürlükten kaldırılmıştır.

Aynı Kanunun m.3’ü müşterinin tanınmasını, m.4’ü ise yükümlünün şüpheli işlemi Başkanlığa (MASAK) bildirmesini düzenler; şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğü yükümlülere aittir ve m.4/2 uyarınca bildirim gizlidir. Bu hükümler tek başına her havalede banka için otomatik tazminat sonucu doğurmaz. Yanlış IBAN’a havale veya dolandırıcılık nedeniyle bankanın sorumluluğu, bankanın somut işlemdeki davranışı, sözleşme ilişkisi, kusur ve zararla bağlantı incelenerek değerlendirilir; bankaya karşı talepte somut olaya göre 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49’daki haksız fiil veya sözleşme ilişkisi varsa m.112’deki borca aykırılık koşulları ile zarar ve nedensellik bağı aranır.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, itiraz ve davaya katılma

Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; karar suçtan zarar görene bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1). Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Bu süre 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla on beş günden iki haftaya çevrilmiştir. İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilmelidir (m.173/2); itiraz reddedilirse aynı fiil için dava açılabilmesi yeni delil ve sulh ceza hâkimliği kararına bağlıdır (m.172/2, m.173/6).

Dava açılırsa mağdur, suçtan zarar gören ve malen sorumlu olanlar ilk derece mahkemesindeki kovuşturmanın her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Kanun yolu aşamasında ilk kez katılma istenemez (m.237/2); bu nedenle katılma talebinin ilk derece yargılamasında yapılması önemlidir.

Uzlaştırma ve etkin pişmanlık

CMK m.253/1-b-8 uyarınca TCK m.157’deki basit dolandırıcılık, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır. TCK m.158’deki nitelikli dolandırıcılık ise bu listede yer almadığından uzlaştırma kapsamı dışındadır. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçun kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz (m.253/3); birden fazla mağdur varsa uzlaşma için hepsinin kabulü gerekir (m.253/7).

Etkin pişmanlık TCK m.168’de düzenlenir. Fail, azmettiren veya yardım eden; suç tamamlandıktan sonra ve fakat kovuşturma başlamadan önce bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadarı indirilir. Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde indirim için ayrıca mağdurun rızası aranır (m.168/4). Mağdur açısından bu hüküm, zararın ceza süreci içinde giderilmesi için bir müzakere zemini oluşturabilir; şüpheli açısından ise zamanlama cezaya doğrudan etki eder.

Paranın geri alınması için hukuk ve icra yolları

Ceza soruşturması ile zararın giderilmesine yönelik özel hukuk yolları birlikte yürütülebilir, ancak her olayda bütün yolların işletilmesi gerekmez. Koşulları varsa TBK m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı veya TBK m.77 uyarınca sebepsiz zenginleşmenin iadesi istenebilir; iki talebin koşulları farklıdır ve kime karşı hangi başvurunun yapılacağı eldeki kayıtlara göre belirlenir. Alacağın güvence altına alınması için hakkın niteliğine göre HMK m.389’daki ihtiyati tedbir veya 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257’deki ihtiyati haciz koşulları değerlendirilir; bu başvuruların belirli bir sürede karara bağlanacağı veya alacağı güvenceye alacağı önceden söylenemez.

Dava zamanaşımı TCK m.66’da kanuni ceza üst sınırına göre düzenlenir: üst sınırı beş yıl olan m.157 için sekiz yıl, üst sınırı on yıl olan m.158 için on beş yıl esas alınır; yaş, başlangıç tarihi ve m.67’deki durma ve kesilme nedenleri hesabı etkiler. Tazminatta TBK m.72 uyarınca zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımı dolar; fiil ceza kanununda daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu daha uzun süre uygulanır. Sebepsiz zenginleşmede TBK m.82’nin öğrenme ve zenginleşme tarihlerine bağlı ayrı süreleri vardır. Hesap kısıtlamasına ilişkin idari bir işlem söz konusuysa 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca özel süre yoksa idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz günlük dava açma süresi gözetilir.

Sahte yatırım platformları ve kripto varlık işlemleri

Para yatırıldıktan sonra çekim yapılamaması tek başına uygulanacak suç hükmünü belirlemez. Hile iddiası TCK m.157-158; izinsiz sermaye piyasası faaliyeti varsa 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.109; izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı varsa m.109/A yönünden incelenir. 7518 sayılı Kanunla eklenen m.35/B uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kuruluş ve faaliyeti Sermaye Piyasası Kurulu iznine bağlıdır; m.35/C sorumluluğu sınırlayan sözleşme şartlarını geçersiz sayar ve müşteri varlıklarının hizmet sağlayıcının borçları için haczedilemeyeceğini öngörür. İzinsiz faaliyet m.109/A’da üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası gerektirir; internet yayınına ilişkin erişim engeli ise m.99 ve m.99/A’daki Kurul kararı koşullarına bağlıdır ve paranın iadesini tek başına sağlamaz.

Eşler arası (P2P) işlemlerde sahte dekonta güvenerek kripto varlık gönderilmesi hâlinde dekont, gerçek banka hareketi, platform ve zincir üstü transfer kayıtları karşılaştırılır; hileli davranış ve bilişim sisteminin rolü TCK m.158/1-f yönünden incelenir. Aynı işlemlerde hesabına para gelen ve kendisi de aldatılmış olabilecek satıcı açısından ise taraf, miktar, tarih ve platform kayıtlarının saklanması, hesap kısıtlamasının kaldırılması başvurusunda belirleyici delil olur.

Dolandırıcılık dosyasında avukatın rolü ve ücret

Avukat tutmak hukuken zorunlu değildir; ancak para transferlerinin tarih ve tutarlarıyla listelenmesi, alıcı hesap ve cüzdan bilgilerinin tespiti, yazışmaların bütünlüğü bozulmadan saklanması ve paranın aktarıldığı hesaplar için askıya alma ve elkoyma talep edilmesi zamana karşı yapılan işlerdir. Mağdur tarafında avukat; suç duyurusunun somut ve delilli hazırlanmasını, tedbir taleplerinin süresinde iletilmesini, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazı, kamu davasına katılmayı ve tazminat ile icra yolunun planlanmasını üstlenebilir. Şüpheli tarafında ise suç vasfının m.157, m.158/1-f veya m.158/1-l yönünden doğru tayini, m.158/4 indirimi, etkin pişmanlık zamanlaması ve hesap üzerindeki tedbirin kaldırılması savunmanın ana başlıklarıdır.

Sahte yatırım platformu, internet veya sosyal medya üzerinden yapılan dolandırıcılıklarda ceza ve bilişim hukuku alanında çalışan bir avukatla görüşmek uygun olur; kripto varlık aktarımı varsa kripto para avukatı rehberindeki adımlar da dikkate alınmalıdır. Avukatlık ücreti 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılır ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında olamaz. 4/11/2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tarifenin m.21’i, hukuki yardımın tamamlandığı veya hükmün verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin uygulanacağını öngörür. Şikâyet veya savunma, katılma, tazminat davası ve icra takibinden hangilerinin sözleşmeye dahil olduğu, giderler ve ödeme koşulları yazılı olarak belirlenmelidir.

İlgili mevzuat haritası

Mevzuat	İlgili hüküm	Uygulamadaki karşılığı
5237 sayılı TCK	m.157-158, 66-67, 168	Basit ve nitelikli dolandırıcılık, dava zamanaşımı, etkin pişmanlık
5271 sayılı CMK	m.128, 128/A, 158, 172-173, 237, 253	Elkoyma ve askıya alma, ihbar ve şikâyet, KYOK ve itiraz, katılma, uzlaştırma
5549 sayılı Kanun	m.3, 4, 19/A	Müşterinin tanınması, yükümlünün şüpheli işlem bildirimi, Bakanlıkça işlemin askıya alınması
6362 sayılı SPK	m.35/B-35/C, 99-99/A, 109-109/A	Kripto varlık hizmet sağlayıcısı izni, erişim engeli, izinsiz faaliyet suçları
6098 sayılı TBK	m.49, 72, 77, 82, 112	Haksız fiil, sebepsiz zenginleşme, borca aykırılık ve zamanaşımı
6100 sayılı HMK	m.119, 389, 400-401	Dava dilekçesi, ihtiyati tedbir, delil tespiti
2004 sayılı İİK	m.257	İhtiyati haczin koşulları
1136 sayılı Avukatlık Kanunu	m.164	Ücret sözleşmesi ve asgari tarife sınırı

Sıkça Sorulan Sorular

Dolandırıldım, avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır. Suç duyurusu avukat olmadan Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü yapılabilir (CMK m.158). Avukat; delillerin eksiksiz sunulması, CMK m.128/A ve m.128’deki tedbirlerin süresinde talep edilmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararına iki haftalık sürede itiraz, kamu davasına katılma ve tazminat yolunun planlanmasında hız ve bütünlük sağlar.

Paranın gönderildiği hesap ne kadar süreyle askıya alınabilir?

CMK m.128/A uyarınca banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, nitelikli dolandırıcılıkta (TCK m.158/1-f ve l) suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Bu süre içinde hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca varsa savcının yazılı emriyle suça konu menfaate elkonulabilir; savcı emriyle yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar açıklamazsa kalkar.

Şikâyet ettikten sonra paramı geri alabilir miyim?

Şikâyet tek başına paranın iadesini sağlamaz. Elkonulan menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde iade edilir (CMK m.128/A-5); bunun dışında TBK m.49 veya m.77’ye dayanan dava ile İİK m.257’deki ihtiyati haciz değerlendirilir. Failin zararı tamamen gidermesi TCK m.168 uyarınca cezada indirim sebebidir.

Nitelikli dolandırıcılıkta uzlaşma yapılabilir mi?

Hayır. CMK m.253’teki uzlaştırma listesinde yalnız TCK m.157’deki basit dolandırıcılık yer alır; m.158’deki nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamı dışındadır. Bu dosyalarda zararın giderilmesi etkin pişmanlık hükümleri üzerinden gündeme gelir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına ne kadar sürede itiraz edilir?

Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller gösterilmelidir.

Hesabımı başkasına kullandırdım, hangi ceza uygulanır?

Suça iştirak, banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlıysa, 7589 sayılı Kanunla eklenen TCK m.158/4 uyarınca verilecek ceza yarı oranında indirilir. Kişinin olaydan haberi ve kastı somut delillere göre değerlendirilir; hesap üzerindeki tedbirin kaldırılması ayrı bir başvuru konusudur.

İlgili rehberler

Resmî kaynaklar

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut olayın değerlendirilmesi için bir avukatla görüşülmelidir.

Son güncelleme: 03.11.2026 (girişte hesap askısı süresi açıklaması)

Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim