İnfaz İndirimleri ve Koşullu Salıverilme (5275 SK) — 2026 Rehberi
Türk infaz hukukunun temel kanunu 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanundur. Mahkumiyetin infazı; mahkeme hükmünden farklı olarak, cezanın tamamının cezaevinde çekilmesi demek değildir. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve açığa ayrılma kurumları; iyi hali olan hükümlünün, cezasının bir kısmını toplumda gözetim altında tamamlamasına olanak verir.
Koşullu Salıverilme Oranları (5275 m.107)
Hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken süre, suç tipine göre farklı oranlarda belirlenir: Genel kural: süreli hapis cezalarında cezanın yarısı (1/2). Ancak istisna suçlarda bu oran yükselir:
- Ağırlaştırılmış müebbet: 30 yıl
- Müebbet hapis: 24 yıl
- Cinsel istismar, kasten öldürme, terör, uyuşturucu imal/ticaret, devlete karşı suçlar, örgüt suçları: 2/3
- Mükerrirler: 2/3 (m.108)
- Belirli suçlarda ise 3/4 (örgütlü cinsel istismar, yaş küçüğü zorla evlendirme gibi)
Yaş, sağlık, gebelik durumlarında farklı rejim uygulanabilir.
Denetimli Serbestlik (5275 m.105/A)
Hükümlünün cezaevinden erken çıkarak cezasını denetimli serbestlik müdürlüğü gözetiminde toplumda tamamlaması rejimidir. Kural olarak koşullu salıverilmeye 1 yıl kala denetimli serbestliğe geçiş mümkündür. İstisnai geçici kanunlarla bu süre bir dönem 3 yıla kadar yükselmiştir; güncel mevzuat takibi şarttır. Hükümlü bu süre boyunca kamuya yararlı çalışma, belirli yere devam, rehabilitasyon gibi yükümlülüklere tabi tutulur.
Açık Cezaevi ve Ayrıcalıkları
İyi halli hükümlüler koşullu salıverilmelerine belirli süre kala açık cezaevine geçirilir. Açık cezaevinde yatakhane-atölye düzeni yerine çalışma ve daha geniş izin hakları vardır. Açık cezaevinden izinli çıkışlar, ziyaret kolaylıkları, özel izinler ve iş-eğitim imkanları mevcuttur. Açığa ayrılma; hükümlünün suç tipine, yaşına, sicil durumuna göre belirlenir.
Mükerrirlik ve 2/3 Rejimi (m.108)
Tekerrür halindeki mükerrir hükümlüler için koşullu salıverilme oranı 2/3‘e yükselir ve ayrıca mükerrirlere özgü denetimli serbestlik süresi uygulanır. Mükerrirlik, cezanın infazı tamamlandıktan sonra belirli sürede (5 yıl) yeniden kasıtlı suç işlenmesi halinde doğar (TCK m.58). Mükerrirlik kararı ayrı bir yargılamayla değil infaz aşamasında otomatik değerlendirilir.
İyi Hal Değerlendirmesi
İdare ve gözlem kurulu, hükümlünün disiplin durumu, işte çalışması, eğitim-öğrenim, sosyal-kültürel faaliyetlere katılımı, aileye ve mağdura yönelik tutum, tedavi-rehabilitasyon kabulü gibi faktörleri değerlendirerek iyi hal raporu hazırlar. Disiplin cezası alan, çalışmaya katılmayan, kaçma girişiminde bulunan hükümlü açısından koşullu salıverilme gecikebilir.
İnfaz Hakimliğine İtiraz
Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, nakil, disiplin cezası ve iyi hal değerlendirmesine ilişkin idari işlemlere karşı İnfaz Hakimliği‘ne şikayet yoluyla başvurulabilir (4675 SK). İnfaz hakimi kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilir. Bu yol, hükümlünün infaz hukukundaki temel savunma mekanizmasıdır.
Hastalık, Gebelik ve Yaşlılık İstisnaları
Ağır hastalık (5275 m.16), gebelik ve doğum sonrası 6 aylık dönem, 75 yaş üstü hükümlüler için infazın ertelenmesi veya konutta infaz gibi özel rejimler uygulanabilir. Rapor için Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastane gereklidir; süreç savcılık kararı ile yürür.
Mevzuat Özeti ve Temel Atıflar
| Madde | Konu | Oran/Süre |
|---|---|---|
| 5275 m.107/2 | Genel süreli hapis | 1/2 |
| 5275 m.107/4 | Ağırlaştırılmış müebbet | 30 yıl |
| 5275 m.107/4 | Müebbet | 24 yıl |
| 5275 m.107/4 | Cinsel istismar, öldürme, terör, uyuşturucu ticaret | 2/3 |
| TCK m.58 / 5275 m.108 | Mükerrir | 2/3 |
| 5275 m.105/A | Denetimli serbestlik | KS’ye 1 yıl kala (geçici kanunlarla artabilir) |
| 5275 m.14 | Açık cezaevine ayrılma | İdare kurulu kararı |
| 5275 m.16 | Hastalık-ertelenme | Adli Tıp raporu |
| 4675 SK | İnfaz hakimliğine şikayet | 15 gün |
| CMK m.98 | Yakalama emri | İnfaz edilmeyen hüküm için |
Sıkça Sorulan Sorular
Koşullu salıverilme hakkında 1/2 mi 2/3 mü uygulanır?
Suç tipine göre değişir. Kural 1/2’dir; ancak cinsel istismar, kasten öldürme, terör, uyuşturucu imal/ticaret, devlet aleyhine suçlar, mükerrirlik gibi hallerde 2/3 uygulanır. Bazı ağır suçlarda 3/4 oranı dahi vardır. Dosyanın suç nitelendirmesi kritik önemdedir.
Denetimli serbestlikte ne yapmam gerekir?
Denetimli serbestlik müdürlüğüne düzenli imza, kamuya yararlı çalışma, rehabilitasyon programlarına katılma, belirlenen yere devam gibi yükümlülükler olabilir. Yükümlülük ihlali DS’nin kaldırılmasına ve geri kapatılmaya yol açar.
İdari karara nasıl itiraz ederim?
İnfaz sürecinde verilen disiplin/iyi hal/nakil kararlarına karşı 4675 SK uyarınca 15 gün içinde İnfaz Hakimliğine şikayet yoluyla başvurulur. İnfaz hakimi kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz mümkündür.
İlgili Rehberler
- Ceza Avukatı İstanbul — Ana Rehber
- Ceza Hukuku Genel Rehberi
- HAGB CMK m.231 Rehberi
- Zamanaşımı Hesaplama Rehberi
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre uzman değerlendirmesi zorunludur.