İnfaz İndirimleri ve Koşullu Salıverilme (5275 SK) — 2026 Rehberi

Türk infaz hukukunun temel kanunu 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanundur. Mahkumiyetin infazı; mahkeme hükmünden farklı olarak, cezanın tamamının cezaevinde çekilmesi demek değildir. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve açığa ayrılma kurumları; iyi hali olan hükümlünün, cezasının bir kısmını toplumda gözetim altında tamamlamasına olanak verir.

Koşullu Salıverilme Oranları (5275 m.107)

Hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken süre, suç tipine göre farklı oranlarda belirlenir: Genel kural: süreli hapis cezalarında cezanın yarısı (1/2). Ancak istisna suçlarda bu oran yükselir:

Ağırlaştırılmış müebbet: 30 yıl
Müebbet hapis: 24 yıl
Kasten öldürme, terör, devlete karşı suçlar, örgüt suçları (çocuğun cinsel istismarında -TCK 103- ve uyuşturucu imal/ticaretinde -TCK 188- süreli hapiste oran 3/4’tür, 5275 m.108/9): 2/3
Mükerrirler: 2/3 (m.108)
Çocuğun cinsel istismarı (TCK 103), nitelikli cinsel saldırı (TCK 102/2), reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâlleri (TCK 104/2-3) ve uyuşturucu imal/ticaretinde (TCK 188) ise 3/4 (5275 m.108/9; ikinci defa tekerrür hâlinde de süreli hapiste oran 3/4’tür, m.108/3)

Yaş, sağlık, gebelik durumlarında farklı rejim uygulanabilir.

Denetimli Serbestlik (5275 m.105/A)

Hükümlünün cezaevinden erken çıkarak cezasını denetimli serbestlik müdürlüğü gözetiminde toplumda tamamlaması rejimidir. Kural olarak koşullu salıverilmeye 1 yıl kala denetimli serbestliğe geçiş mümkündür. İstisnai geçici kanunlarla bu süre bir dönem 3 yıla kadar yükselmiştir; güncel mevzuat takibi şarttır. Hükümlü bu süre boyunca kamuya yararlı çalışma, belirli yere devam, rehabilitasyon gibi yükümlülüklere tabi tutulur.

Açık Cezaevi ve Ayrıcalıkları

İyi halli hükümlüler koşullu salıverilmelerine belirli süre kala açık cezaevine geçirilir. Açık cezaevinde yatakhane-atölye düzeni yerine çalışma ve daha geniş izin hakları vardır. Açık cezaevinden izinli çıkışlar, ziyaret kolaylıkları, özel izinler ve iş-eğitim imkanları mevcuttur. Açığa ayrılma; hükümlünün suç tipine, yaşına, sicil durumuna göre belirlenir.

Mükerrirlik ve 2/3 Rejimi (m.108)

Tekerrür halindeki mükerrir hükümlüler için koşullu salıverilme oranı 2/3‘e yükselir ve ayrıca mükerrirlere özgü denetimli serbestlik süresi uygulanır. Mükerrirlik, önceki cezanın infazından itibaren; beş yıldan fazla süreli hapis cezalarında beş yıl, beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında üç yıl içinde yeni bir kasıtlı suç işlenmesi halinde doğar (TCK m.58/2). Tekerrür hükümlerinin uygulanacağı ve mükerrirlere özgü infaz rejimi ile cezanın infazından sonra denetimli serbestlik uygulanacağı mahkûmiyet hükmünde belirtilir (TCK m.58/7; 5275 m.108/3).

İyi Hal Değerlendirmesi

İdare ve gözlem kurulu, hükümlünün disiplin durumu, işte çalışması, eğitim-öğrenim, sosyal-kültürel faaliyetlere katılımı, aileye ve mağdura yönelik tutum, tedavi-rehabilitasyon kabulü gibi faktörleri değerlendirerek iyi hal raporu hazırlar. Disiplin cezası alan, çalışmaya katılmayan, kaçma girişiminde bulunan hükümlü açısından koşullu salıverilme gecikebilir.

İnfaz Hakimliğine İtiraz

Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, nakil, disiplin cezası ve iyi hal değerlendirmesine ilişkin idari işlemlere karşı İnfaz Hakimliği‘ne şikayet yoluyla başvurulabilir (4675 SK). İnfaz hakimi kararına karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir (4675 m.6/5). Bu yol, hükümlünün infaz hukukundaki temel savunma mekanizmasıdır.

Hastalık, Gebelik ve Yaşlılık İstisnaları

5275 m.16 uyarınca akıl hastalığında, infazı hayat için kesin tehlike oluşturan hastalıklarda, gebe veya doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınlarda ve ağır hastalık ya da engellilik nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyenlerde infazın ertelenmesi söz konusu olabilir (m.16/1-2, 4, 6). Rapor için Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu gerekir; geri bırakma kararını Cumhuriyet başsavcılığı verir (m.16/3). 75 yaş ertelemesi veya konutta infaz m.16’da düzenlenmemiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Koşullu salıverilme hakkında 1/2 mi 2/3 mü uygulanır?

Suç tipine göre değişir. Kural 1/2’dir; ancak kasten öldürme, devlet sırlarına karşı suçlar, örgüt suçları ve mükerrirlik gibi hâllerde 2/3, çocuğun cinsel istismarı ve uyuşturucu imal/ticareti gibi bazı suçlarda ise süreli hapiste 3/4 uygulanır (5275 m.107, m.108/9). Bazı ağır suçlarda 3/4 oranı dahi vardır. Dosyanın suç nitelendirmesi kritik önemdedir.

Denetimli serbestlikte ne yapmam gerekir?

Denetimli serbestlik müdürlüğüne düzenli imza, kamuya yararlı çalışma, rehabilitasyon programlarına katılma, belirlenen yere devam gibi yükümlülükler olabilir. Yükümlülük ihlali DS’nin kaldırılmasına ve geri kapatılmaya yol açar.

İdari karara nasıl itiraz ederim?

İnfaz sürecinde verilen disiplin/iyi hal/nakil kararlarına karşı 4675 SK uyarınca 15 gün içinde İnfaz Hakimliğine şikayet yoluyla başvurulur. İnfaz hakimi kararına karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir (4675 m.6/5).

İlgili Rehberler

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre uzman değerlendirmesi zorunludur.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda