Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB / CMK m.231) — Denetim Süresi, İhlal ve Sonuçları 2026

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB); 5271 sayılı CMK m.231’de düzenlenmiş, sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün açıklanmasının ertelenerek belirli denetim süresince izlenmesini ve sürenin sorunsuz geçirilmesi halinde davanın düşmesini sağlayan özel bir kurumdur. Sanık yararına köklü sonuçlar doğurur.

HAGB’nin Koşulları

CMK m.231/5-6 uyarınca hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması gerekir. Sanığın önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti bulunmamalı; mahkeme kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumuna göre yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır. Suçtan doğan mağdur veya kamu zararı aynen iade, eski hâle getirme ya da tazminle tamamen giderilmelidir; m.231/9 koşullarında taksitli giderim mümkündür. Güncel m.231/6 sanığın kabulünü koşul olarak saymaz. Kararın tarihi ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir.

Denetim Süresi ve Yükümlülükler

Sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (çocuklarda üç yıl). Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak; (a) bir meslek veya sanat sahibi olmaması hâlinde bir eğitim programına devamına, (b) bir meslek veya sanat sahibi olması hâlinde bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, (c) belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilir (m.231/8). Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. Yükümlülüklerin ağırlığı, orantılı ve sanığın yaşam düzeniyle uyumlu olmalıdır.

Adli Sicile Etkisi

HAGB kararı adli sicile kaydedilmez; sanık kimseye açıklanmak zorunda kalmadan çalışma hayatına devam edebilir. Karar sadece CMK m.231’e özgü bir sicile (HAGB sicili) kaydedilir ve yalnızca soruşturma/kovuşturma amacıyla yargı mercilerince görülebilir. Bu, sanığın sosyal-mesleki zararlara uğramamasını sağlayan güvencedir.

Denetim Süresinin Sorunsuz Geçmesi — Davanın Düşmesi

Beş yıllık denetim süresi içinde sanık: (i) yeni bir kasıtlı suç işlemez ve (ii) mahkemece belirlenen yükümlülüklere uyarsa, davanın düşmesine karar verilir (m.231/10). Bu, HAGB’nin hedef sonucudur; sanık yönünden herhangi bir hukuki sonuç kalmaz, mahkumiyet kaydı oluşmaz.

İhlal Halinde — Hükmün Açıklanması

Denetim süresi içinde: (i) sanık kasıtlı yeni bir suç işlerse veya (ii) yükümlülüklere aykırı davranırsa, mahkeme hükmü açıklar (m.231/11). 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değişik metne göre bu, kurulan mahkûmiyetin otomatik olarak aynen infazı anlamına gelmez. Mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine, koşulların varlığı hâlinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan ya da yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii ancak bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir değerlendirme yapabilir. Savunma açısından sonuç şudur: ihlal gerçekleşmiş olsa dahi, sanığın yükümlülüğü neden yerine getiremediğini ortaya koyan somut savunma doğrudan infaz edilecek ceza miktarını etkiler. Yükümlülük ihlalinde mahkeme, yükümlülüğü değiştirmek veya süresini uzatmak yerine hükmü açıklamayı da tercih edebilir; bu geniş takdir alanıdır. Yeni işlenen suç kasıtlı olmalıdır; taksirli suç kural olarak ihlal sayılmaz.

HAGB Kararında Kanun Yolu

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren CMK m.231/12 uyarınca HAGB kararına karşı, m.272/3 saklı kalmak üzere, istinaf yoluna başvurulabilir. İstinafta usul ve esas yönünden hukuka aykırılıklar incelenir. Denetim süresindeki ihlal üzerine açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı m.231/11 uyarınca itiraz yolu ayrıca düzenlenmiştir; bu itirazın inceleme kapsamı sınırlıdır. Kararın tarihi, geçiş hükümleri ve kanun yolu bildirimi birlikte değerlendirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi Kararı ve Güncel Tartışmalar

Anayasa Mahkemesi’nin 2022 tarihli iptal kararı sonrasında HAGB kurumunun uygulama alanı daralmış, özellikle etkili kanun yolu güvencesi yönünden tartışmalar doğmuştur. Güncel uygulamada bazı suç tiplerinde HAGB kural olarak uygulanmamakta veya sınırlı uygulanmaktadır. Sanık/müdafi açısından HAGB talebinin stratejik değerlendirmesi (alternatif olarak erteleme, seçenek yaptırımlar, beraat imkanı) önem taşır.

Mevzuat Özeti ve Temel Atıflar

Madde / Konu	İçerik	Sonuç
CMK m.231/5-6	HAGB koşulları	2 yıl veya daha az hapis/adli para cezası + önceki kasıtlı mahkûmiyet yok + zarar giderimi
CMK m.231/8	Denetim süresi	5 yıl (çocukta 3 yıl)
CMK m.231/10	Sorunsuz geçme	Davanın düşmesi
CMK m.231/11	İhlal	Hükmün açıklanması
CMK m.231/12	HAGB kararına karşı istinaf	CMK m.272/3 ve geçiş hükümleri saklı
Adli sicil	HAGB kaydı	Sicile işlemez (özel sicil)
TCK m.51	Erteleme	HAGB alternatifi
TCK m.50	Seçenek yaptırım	Kısa süreli hapse alternatif
AY m.36	Adil yargılanma	Etkili kanun yolu tartışması
Çocuk/5395 SK	Çocukta üst sınır	3 yıl

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB alırsam sabıkam olur mu?

Hayır. HAGB kararı adli sicile ve arşive işlemez; sadece CMK m.231 kapsamında tutulan özel bir sicile yazılır ve yalnızca yargı mercilerince görülebilir. Çalışma hayatınızı ve seyahat özgürlüğünüzü olumsuz etkilemez.

Denetim süresinde trafik cezası HAGB’yi bozar mı?

Trafik idari para cezaları kural olarak kasıtlı suç sayılmaz; HAGB’yi bozmaz. Ancak alkollü araç kullanma (TCK m.179) gibi kasıtlı trafik suçları ihlal sayılır. Yükümlülüklere uyum ayrı bir kritedir.

HAGB’yi kabul etmek zorunda mıyım?

Güncel CMK m.231/6, sanığın kabulünü HAGB kararının şartı olarak saymaz. Eski tarihli kararlar bakımından geçiş hükümleri ayrıca incelenir. Beraat ihtimali ve HAGB kararı birlikte müdafi ile değerlendirilmelidir.

İlgili Rehberler

• Ceza Hukuku İstanbul — Ana Rehber
• Ceza Hukuku Genel Rehberi
• HAGB CMK m.231 Rehberi
• Zamanaşımı Hesaplama Rehberi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre uzman değerlendirmesi zorunludur.

Resmi Kaynaklar

7589 sayılı Kanun, CMK m.231 değişikliği (TBMM kabul metni)

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda