Mirasçılıktan Çıkarma (İskat) Şartları (TMK 510, 2026)

Mirasçılıktan çıkarma (iskat), mirasbırakanın belirli sebeplere dayanarak saklı paylı mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmasını ifade eder. TMK 510-513 düzenler. Sadece saklı paylı mirasçılar için uygulanır ve vasiyetname ile yapılır.

İçindekiler

Cezai İskat Sebepleri (TMK 510)
Koruyucu İskat (TMK 513)
İskat Şekli ve Vasiyetname Zorunluluğu
İskatın İspat Yükü
İskatın Kapsamı ve Sonuçları
Sıkça Sorulan Sorular

Cezai İskat Sebepleri (TMK 510)

TMK 510 cezai iskat için iki sebep sayar: 1) Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi; 2) Mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi. Sebebin vasiyetnamede açıkça belirtilmesi zorunludur.

Koruyucu İskat (TMK 513)

TMK 513 altsoyu koruma amaçlı iskat olanağı tanır: mirasbırakan altsoyunu borca batıklığı sebebiyle kısmen mirasçılıktan çıkararak onun yerine altsoyunun çocuklarını (mirasbırakanın torunlarını) mirasçı atayabilir. Bu iskat mirasçının saklı payını korur nitelikte uygulanır.

İskat Şekli ve Vasiyetname Zorunluluğu

İskat yalnızca vasiyetname (resmi, el yazılı veya sözlü) ile yapılabilir. İskat sebebinin vasiyetnamede açıkça belirtilmesi şarttır; aksi halde iskat geçerli olmaz. Vasiyetname mirasbırakanın iradesini yansıtmalı ve şekle uygun olmalıdır.

İskatın İspat Yükü

TMK 512 uyarınca ispat yükü iskat edilen mirasçının lehine sonuç doğuracak hususlarda mirasçıyadır; iskat sebebinin varlığını ispat yükü ise iskatın lehine olduğu kişidedir (diğer mirasçılar veya vasiyetnameden yararlananlar). Ceza mahkemesi kararları, tanık ifadeleri, yazışmalar delil olarak kullanılır.

İskatın Kapsamı ve Sonuçları

İskat edilen mirasçı miras hakkını tamamen veya kısmen kaybeder. Yoksunluktan farklı olarak altsoyu halefiyet yoluyla mirasçı olamaz. İskat payı diğer yasal/atanmış mirasçılara geçer. Saklı pay korunmuş değilse tenkis davası açılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mirasçılıktan çıkarma nasıl yapılır?

TMK 510-513 uyarınca iskat yalnızca vasiyetname ile yapılır. İskat sebebi vasiyetnamede açıkça belirtilmelidir; aksi halde iskat geçersiz olur.

İskat sebepleri nelerdir?

TMK 510: 1) Mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır suç işleme, 2) Aile hukukundan doğan yükümlülükleri önemli ölçüde yerine getirmeme. TMK 513 koruyucu iskat için altsoyun borca batıklığı sebebini tanır.

İskat edilen mirasçının altsoyu mirasçı olur mu?

Cezai iskatta (TMK 510) altsoy halefiyet yoluyla mirasçı olamaz. Koruyucu iskatta (TMK 513) altsoy mirasçı olur; iskat amacı zaten altsoyun lehine koruma sağlamaktır.

İskat vasiyetnamesi iptal edilebilir mi?

Evet. İskat sebebinin gerçek dışı veya aldatma/zorlamayla oluşturulmuş olması halinde vasiyetname iptali davası açılabilir (TMK 557). İspat yükü iskatın gerçek sebebinin varlığını iddia edenlerdedir.

Yargıtay ve AYM Kararları

Yargıtay 2. HD: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi – Tenkis ve Saklı Pay Hesabı. Vasiyetname ile saklı paylı altsoyun saklı payı ihlal edilmesi halinde TMK 560 uyarınca orantılı tenkis yapılması; tenkisin öncelikle vasiyetname sonra bağışlamalar sırasına göre uygulanması ilkeleri detaylandırılmıştır. UYAP Mevzuat
Yargıtay HGK: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu – Miras Hukukunda İçtihat Farklılığı. Mirasçılık belgesinin iptali davasında yetki, ispat yükü, denkleştirme kurumunun uygulanma şartları konusundaki içtihat farklılıkları birleştirme kararıyla giderilmiştir. Uygulamada tek tip değerlendirme getirilmiştir. UYAP Mevzuat

İlgili Miras Hukuku Rehberleri

Bölgesel Miras Hukuku Hizmetleri

YouTube Hukuk Kanalı

Detaylı video anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.

Güncellenme: 17 Nisan 2026 — Av. Bilal ALYAR Hukuk Bürosu