Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Rehberi 2026 | TMK m.510
Mirasçılıktan çıkarma (ıskat); 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.510-513 uyarınca saklı paylı mirasçının, kanunda sayılan sebeplerle mirastan tamamen yoksun bırakılabilmesi müessesesidir. Ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname veya miras sözleşmesi) yapılır ve sıkı şekil koşullarına tabidir.
Çıkarma Sebepleri (TMK m.510)
- Mirasçının, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması.
- Mirasçının, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması.
Bu sebepler sınırlı sayıda (numerus clausus) olup kıyas yoluyla genişletilemez.
Koruma Amaçlı Çıkarma (TMK m.513)
Borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy, saklı payının yarısı ölçüsünde kısmen çıkarılabilir; bu pay altsoyun doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenir. Bu hüküm alacaklılardan korumayı değil, altsoyun zürriyetini korumayı amaçlar.
Şekil ve İspat
Çıkarma, vasiyetname veya miras sözleşmesinde açıkça belirtilmelidir; sebep kesin olarak gösterilmelidir. Sebebin doğru olduğu ispat edilemezse çıkarma geçersiz sayılır ve mirasçı saklı payını alır (TMK m.512). Bu nedenle belgeleme çok önemlidir.
Etkisi
Çıkarılan mirasçı, mirasçı sayılmaz ve saklı pay talep edemez; sanki mirasbırakandan önce ölmüş gibi muamele görür (TMK m.511). Altsoyu ise onun yerine geçer ve kendi saklı payları çerçevesinde mirasçılık haklarını kullanır (halefiyet).
Mirasçılıktan Çıkarma ile Mirastan Feragat Farkı
- Çıkarma (ıskat): Mirasbırakanın tek taraflı tasarrufu; sebep ve şekil şartlarına tabidir.
- Feragat sözleşmesi (TMK m.528-529): Mirasbırakan ile mirasçı arasındaki iki taraflı miras sözleşmesidir; ivazlı veya ivazsız yapılabilir.
İptal Davası
Mirasçılıktan çıkarma kararının geçersizliği, iptal davası yoluyla TMK m.557 ve 559 hükümleri uyarınca ileri sürülebilir. Süreler öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde iyi niyetli davalılar bakımından 10 yıl, kötü niyetli davalılar bakımından 20 yıldır.
Örnek Kapsam Dışı Sebepler
Sadece çekişmeli aile ilişkisi, boşanma, ikametgah değişikliği, görüşmeme gibi hafif sebepler çıkarma için kural olarak yeterli görülmez. “Ağır suç” ve “aile yükümlülüklerinin önemli ölçüde ihlali” objektif olarak değerlendirilir.
Önemli Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İptal davası (öğrenme) | 1 yıl | TMK m.559 |
| İptal davası (iyi niyetli) | 10 yıl | TMK m.559 |
| İptal davası (kötü niyetli) | 20 yıl | TMK m.559 |
| Tenkis | 1 yıl / 10 yıl | TMK m.571 |
Sık Sorulan Sorular
Babam beni vasiyetnamede mirasçılıktan çıkarmış. Saklı payımı alabilir miyim?
Gösterilen sebep ispat edilemez veya hukuki çerçeveye uymazsa çıkarma geçersiz sayılır ve saklı pay talebiniz mümkündür.
Çıkarma kararı verilmiş mirasçının çocukları ne olur?
Halefiyet uyarınca çıkarılan mirasçının yerine altsoyu geçer.
“Aile içi huzursuzluk” çıkarma sebebi midir?
Tek başına kural olarak yeterli görülmez; aile yükümlülüklerinin önemli ölçüde ihlal edildiğinin somut, belgeli ve uzun süreli örneklerle ispatı aranır.
İlgili Rehberler
Yasal Uyarı: İçerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.