30 Saniyede Özet
“Tazminat hesaplama” aslında tek bir formül değildir; hangi olaydan doğduğuna göre üç ayrı hesap yöntemi vardır: iş kazası tazminatı (SGK’nın karşılamadığı kısım + kusur oranı), trafik kazası tazminatı (aktüer raporu + sigorta poliçe limiti + kusur oranı) ve manevi tazminat (hakimin somut olaya göre takdiri — sabit bir formülü yoktur). Kıdem/ihbar tazminatı arıyorsanız o ayrı bir konudur, işçi tazminat hesaplama sayfamızdaki hesap makinesini kullanabilirsiniz. Aşağıda her birinin gerçek hukuki dayanağını ve hesaplamayı neyin etkilediğini bulacaksınız.
Tazminat Hesaplamasının Genel Mantığı: Maddi ve Manevi Ayrımı
Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.49 uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Kanun burada iki tür zararı ayrı ayrı düzenler:
Maddi zarar — TBK m.54’e göre bedensel bir zarardan doğan maddi zarar kalemleri şunlardır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Ölüm hâlinde ise TBK m.53 cenaze giderlerini, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderlerini ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradığı kayıpları (destekten yoksun kalma tazminatı) sayar.
Manevi zarar — TBK m.56’ya göre hakim, bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya ölüm hâlinde, olayın özelliklerini göz önünde tutarak “uygun bir miktar paranın” manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Kanun burada bilerek bir üst/alt sınır veya formül vermez; TBK m.51 açıkça “hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler” der.
Bu nedenle gerçek bir tazminat hesabı üç değişkene bağlıdır: zararın türü ve büyüklüğü (kaç gün rapor, kaç oranında maluliyet, kaç yıllık destek kaybı), kusur oranı (zarar görenin veya üçüncü kişilerin kusuru düşülür) ve önceden yapılmış ödemelerin mahsubu (SGK ödemesi, sigorta tazminatı). Aşağıdaki iki büyük kategori bu genel çerçevenin somut uygulamasıdır.
İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İş kazası tazminatında hesaplama iki katmanlıdır. Önce Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 5510 sayılı Kanun gereği sigortalıya veya hak sahiplerine gelir bağlar. İşverenin (veya kusurlu üçüncü kişinin) sorumluluğu, SGK’nın karşılamadığı kısımla sınırlıdır — yani mükerrer ödeme yapılmaz, SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri maddi tazminattan mahsup edilir.
5510 sayılı Kanun m.21’e göre iş kazası, işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK’nın yaptığı/yapacağı ödemeler işverene rücu edilir — ama sigortalının işverenden isteyebileceği tutarla sınırlı olarak. Kaza üçüncü bir kişinin kusuruyla olmuşsa, bu kez gelirin peşin sermaye değerinin yarısı o kişiye rücu edilir; işverenin sorumluluğunun tespitinde ayrıca “kaçınılmazlık ilkesi” dikkate alınır.
Pratikte hesap şu sırayla ilerler: (1) bilirkişi/aktüer, kazanın maddi zararını (geçici veya sürekli iş göremezlik, ölümse destekten yoksun kalma) hesaplar; (2) zarar görenin veya mirasçının varsa müterafik kusuru oranında indirim yapılır; (3) SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri düşülür (mahsup); (4) kalan tutar maddi tazminat olarak hükmedilir; (5) ayrıca, olayın ağırlığına ve tarafların sosyal-ekonomik durumuna göre ayrı bir manevi tazminat belirlenir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin güncel bir kararında (E.2025/4422 K.2026/2427, 22.04.2026) bu yöntem aynen uygulanmıştır: mahkeme, iş kazasında hayatını kaybeden desteğin kazanın oluşumunda %10 müterafik kusuru bulunduğunu tespit edip hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatından bu oranda indirim yapmış, ayrıca olayın iş kazası sayılması nedeniyle SGK tarafından yapılan rücuya tabi ödemelerin mahsup edilmesi gerektiğine hükmetmiş; manevi tazminatı ise kaybın büyüklüğü, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, paranın satın alma gücü ve kusursuz sorumluluk hâli gibi ölçütlerle ayrıca belirlemiştir. Yargıtay bu kararı onamıştır.
Trafik Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Trafik kazalarında maddi tazminat hesabı genellikle bir aktüer raporu ile yapılır: mağdurun (veya vefat halinde desteğinden yararlananların) yaşı, geliri, kazanç kaybı veya maluliyet oranı esas alınarak, kaza tarihinden sonraki dönem için tahmini gelir kaybı bugünkü değere indirgenir. Ödeme kalemi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve zorunlu trafik sigortası poliçesi limitleri ile sınırlıdır; kazaya karışan araç sigortasızsa veya sürücü/işleten tespit edilemiyorsa, mağdur Güvence Hesabı’na başvurabilir.
Hesaplamayı doğrudan etkileyen üç faktör: kusur oranı (karşı tarafın kusuru azaldıkça tazminat da o oranda azalır — müterafik kusur indirimi), sigorta/SGK tarafından zaten yapılmış ödemelerin mahsubu (mükerrer tazminat önlenir) ve poliçe limiti (zorunlu trafik sigortasının karşılayacağı üst sınır; bu sınırı aşan kısım için işletenin/sürücünün kişisel malvarlığına başvurulur).
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin bir kararında (E.2023/3711 K.2026/1746, 17.02.2026) trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle açılan davada, mahkemece alınan aktüer raporuna göre destekten yoksun kalma tazminatı belirlenmiş, sigortasız aracın karıştığı kaza nedeniyle tazminat Güvence Hesabı poliçe limitleri dahilinde hükmedilmiş ve davalı tarafın “alkollü sürücünün idaresindeki araca binme nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılmalı” itirazı mahkemenin kusur değerlendirmesi çerçevesinde incelenmiştir. Manevi tazminat ise ayrı bir kalem olarak, olayın ağırlığına göre belirlenmiştir.
Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
“Manevi tazminat hesaplama” araması yapan çoğu kişi bir formül bekler, ama TBK m.56 ve m.51 bilinçli olarak sabit bir hesap yöntemi öngörmez — hakimin takdir yetkisine bırakılmıştır. Yargıtay içtihatlarında yerleşmiş ölçütler şunlardır: olayın oluş biçimi ve ağırlığı, mağdurun/yakınlarının yaşadığı elem ve ızdırabın derecesi, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kusur oranı ve paranın satın alma gücü. Yargıtay ayrıca “manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olamayacağı” ilkesini de sık sık vurgular — yani talep edilen rakam ne kadar yüksek olursa olsun, hükmedilecek miktar bu ölçütlerle sınırlıdır ve genellikle emsal kararlardaki bantların dışına çıkılmaz.
Kıdem ve İhbar Tazminatı — Bu Sayfanın Konusu Değil
“Tazminat hesaplama” araması yapanların önemli bir kısmı aslında iş sözleşmesinin feshi sonrası kıdem ve ihbar tazminatını arıyor — bu, yukarıdaki haksız fiil/kaza tazminatlarından tamamen farklı bir konudur (4857 sayılı İş Kanunu ve 1475 sayılı Kanun m.14). Kıdem/ihbar tazminatınızı gün/yıl ve tavan ücret üzerinden hesaplamak için hazır hesap makinemizin bulunduğu işçi tazminat hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz.
Konuya İlişkin Yargıtay Kararları
Yukarıda değinilen iki kararın tam gerekçesi şöyledir. İş kazası tazminatında Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, elektrik çarpması sonucu vefat eden bir belediye çalışanının yakınlarının açtığı davada (E.2025/4422 K.2026/2427, 22.04.2026), ilk derece mahkemesinin desteğin %10 müterafik kusuru oranında indirim yapması ve SGK’nın rücuya tabi ödemelerini mahsup etmesi yönündeki kararını, kusur oranının denetime elverişli belirlendiğini ve manevi tazminat miktarlarının hakkaniyete uygun olduğunu tespit ederek onamıştır. Trafik kazası tazminatında ise Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigortasız aracın karıştığı ölümlü kazada (E.2023/3711 K.2026/1746, 17.02.2026), aktüer raporuna dayalı destekten yoksun kalma tazminatının Güvence Hesabı poliçe limitleri dahilinde hükmedilmesini ve müterafik kusur itirazlarının usulünce değerlendirilmesini hukuka uygun bularak kararı onamıştır. Her iki karar da, tazminat miktarının sabit bir tablo yerine kusur oranı, mahsup kalemleri ve somut olayın özellikleri birlikte değerlendirilerek belirlendiğini göstermektedir.
\n
Konunun ayrıntılı işlendiği sayfalarımız: iş kazası tazminatı ve trafik kazası tespit tutanağı.
Neden Online Bir Hesap Makinesi Kesin Rakam Veremez?
Kıdem/ihbar tazminatının aksine (sabit formül: ücret × gün/365), iş kazası ve trafik kazası tazminatları aktüer raporu, bilirkişi incelemesi ve kusur oranı tespiti gerektirir — bunlar dosyaya özgü teknik hesaplardır ve internetten girilecek birkaç rakamla güvenilir sonuç üretilemez. Manevi tazminatın ise zaten sabit bir formülü yoktur. Dosyanızın somut verileriyle (rapor oranı, SGK/sigorta ödemeleri, kusur raporu) gerçek bir hesap için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Dosyanızın maddi/manevi tazminat hesabı için ön değerlendirme isterseniz WhatsApp’tan yazabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tazminat hesaplama için hazır bir makine var mı?
Kıdem/ihbar tazminatı için evet — işçi tazminat hesaplama sayfamızda. İş kazası ve trafik kazası tazminatı ise aktüer raporu ve kusur oranı gerektirdiğinden sabit bir online makineyle güvenilir hesaplanamaz.
İş kazası tazminatında SGK ödemesi düşülür mü?
Evet. SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, işverenden/kusurlu kişiden istenecek maddi tazminattan mahsup edilir; amaç mükerrer ödemeyi önlemektir (5510 s.K. m.21).
Trafik kazası tazminatı sigorta poliçe limitini aşarsa ne olur?
Zorunlu trafik sigortası yalnızca poliçe limiti kadarını karşılar; aşan kısım için aracın işleteninin veya sürücünün kişisel malvarlığına başvurulabilir.
Manevi tazminat miktarını hangi kriterler belirler?
Olayın ağırlığı, mağdurun yaşadığı elem, tarafların sosyal-ekonomik durumu, kusur oranı ve paranın satın alma gücü — hakimin somut olaya göre takdir ettiği, sabit formülü olmayan bir tutardır.
Müterafik kusur tazminatı nasıl etkiler?
Zarar görenin (veya vefat edenin) kazanın oluşumundaki kusuru oranında, hesaplanan tazminattan indirim yapılır.
Kaza sigortasızsa tazminat alınabilir mi?
Evet, kazaya karışan araç sigortasız veya kaçaksa Güvence Hesabı’na başvurularak, poliçe limitleri dahilinde tazminat talep edilebilir.