TCK 109 Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma (2026)

TCK 109 bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmayı 1-5 yıl hapis ile, silahla veya birden fazla kişi tarafından, çocuğa/kamu görevlisine vb. karşı işlenmesi halinde 2-7 yıl hapis ile yaptırıma bağlar.

Suçun Maddi ve Manevi Unsurları

Mağdurun hareket özgürlüğünün önemli bir süre boyunca, hukuka aykırı şekilde kısıtlanması suçun oluşumunu sağlar. Süre ve yöntem önemli olmakla birlikte kısa süreli kısıtlamalar dahi suç teşkil edebilir. Manevi unsur kasıttır; failin mağduru bilerek ve isteyerek alıkoyması aranır.

Nitelikli Haller (TCK 109/2-3)

Cebir/tehdit/hile ile, silahla, birden fazla kişi tarafından, çocuğa karşı, beden veya ruh bakımından kendisini koruyamayacak kişiye karşı, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak işlenmesi halleri cezayı 2-7 yıl hapse çıkarır. TCK 109/3 hızla artırma sebepleri (cinsel amaçla, üstsoy/altsoy/kardeş/eş, fidye amacıyla işlendiğinde) cezayı 1/2 oranında artırır.

Fidye Amacıyla Adam Kaçırma

TCK 109/3-d uyarınca “kişiyi maddi ve manevi yarar elde etmek için (fidye amacıyla) hürriyetinden yoksun kılma” cezayı 1/2 oranında artırır. Kaçırma sırasında veya sonucunda kasten yaralama veya öldürme gerçekleşmişse içtima kuralları gereği ayrı ayrı cezalandırma uygulanabilir.

Etkin Pişmanlık (TCK 110)

Failin soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakması halinde TCK 110 uyarınca cezada 2/3’e kadar indirim yapılır. Mağdurun rızasının alınması da indirimi destekler.

Müdafaa: Süre, Hukuka Uygunluk Sebepleri

Yakalama yetkisi (CMK 90), tutuklama tedbirleri, çocuk üzerindeki velayet hakkı kapsamında geçici alıkoymalar hukuka uygunluk sebebi sayılabilir. Süre ve yöntem değerlendirmesi belirleyicidir. Eylemin başka bir suçun (yağma, cinsel saldırı) parçası olması halinde içtima kuralları uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Adam kaçırma cezası nedir?

TCK 109/1 temel cezayı 1-5 yıl hapis olarak belirler. Nitelikli hallerde TCK 109/2 uyarınca 2-7 yıl hapis, fidye veya cinsel amaçla işlenmesi halinde TCK 109/3 ile ceza 1/2 oranında artırılır.

Etkin pişmanlık halinde ceza ne kadar düşer?

TCK 110 uyarınca failin mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakması halinde cezada 2/3’e kadar indirim yapılır.

Velayetli baba çocuğunu izinsiz yanına alırsa suç olur mu?

Velayet hakkı bulunan ebeveynin çocuğunu kanuna aykırı süreli alıkoyması özel bir değerlendirmeyi gerektirir; mahkeme kararıyla velayet diğer ebeveyne verilmişse veya kişisel ilişki kararı dışında alıkoyma TCK 234 (çocuğun kaçırılması ve alıkonulması) suçunu da gündeme getirebilir.

TCK 109’da tutuklama uygulanır mı?

Nitelikli haller (TCK 109/2-3) CMK 100/3 katalog suçlarındandır; kuvvetli suç şüphesi tutuklama nedeni varsayılır. Temel halde adli kontrol tedbirleri öncelikle değerlendirilir.

Yargıtay ve AYM Kararları

Yargıtay 1. CD: Yargıtay 1. Ceza Dairesi – Kasten Öldürme Tahrik Değerlendirmesi. Mağdurun haksız fiili sonucu işlenen kasten öldürmede tahrik şiddeti, fail-mağdur ilişkisi, olay öncesi mesajlaşma kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilerek TCK 29 indiriminin oranı belirlenmiştir. UYAP Mevzuat
Yargıtay 14. CD: Yargıtay 14. Ceza Dairesi – Çocuğun Cinsel İstismarı ve SEÇBİS. Mağdur çocuğun ÇİM’de SEÇBİS kayıt sistemi üzerinden alınan ifadesinin mahkemece izlenmesi yeterli görülerek mağdurun yeniden örselenmesinin önüne geçilmesi vurgulanmıştır. Mağdur beyanının dış delillerle desteklenmesi mahkûmiyet için belirleyicidir. UYAP Mevzuat

İlgili Ceza Hukuku Rehberleri

Bölgesel Hizmet Alanları

YouTube Hukuk Kanalı

Detaylı video anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.

Güncellenme: 17 Nisan 2026 — Av. Bilal ALYAR Hukuk Bürosu