Tereke Tespiti Davası 2026: Amaç, Şartlar ve Süreç

Tereke tespiti, bir kişinin ölümü üzerine geride bıraktığı mal varlığının (aktif ve pasifiyle) resmi olarak belirlenmesi işlemidir. 2026 itibarıyla bu işlemin hukuki dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) mirasın korunmasına ilişkin hükümleridir ve mirasçılar kadar alacaklılar için de önemli bir araçtır.

Son güncelleme: Eylül 2026 — TMK m.589, m.590, m.612 güncel metinleri ve 2024 tarihli Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı işlenmiştir.

Tereke Tespitinin Amacı ve Yetkili Mahkeme

TMK m.589 uyarınca mirasbırakanın YERLEŞİM YERİ sulh hâkimi, istem üzerine veya kendiliğinden, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli tüm önlemleri alır. Bu önlemler; terekedeki mal ve hakların YAZIMI (deftere geçirilmesi), terekenin MÜHÜRLENMESİ, terekenin RESMEN YÖNETİLMESİ ve vasiyetnamelerin açılmasını kapsar. Yargıtay içtihadına göre tereke tespitinin amacı, mirasbırakanın terekesini somut olarak belirlemek ve mirasçıların/ilgililerin bundan haberdar olmasını sağlamaktır; bu amaç gerçekleştiğinde mahkeme dosyadan el çeker. Önlemlerin giderleri, ileride terekeden karşılanmak üzere başvuran kişi tarafından; hâkimin kendiliğinden karar verdiği hâllerde Devlet tarafından ödenir.

Defter Tutma Hâlleri ve Süresi

TMK m.590 uyarınca sulh hâkimi, şu üç hâlden birinin varlığında terekenin DEFTERİNİN TUTULMASINA karar verir:

• Mirasçılar arasında vesayet altına alınmış veya alınması gereken biri varsa,
• Mirasçılardan biri uzun süredir bulunamıyorsa ve temsilcisi de yoksa,
• Mirasçılardan veya ilgililerden biri, ölüm tarihinden başlayarak 1 AY İÇİNDE istemde bulunursa.

Bu üçüncü hâldeki 1 aylık süre son derece kritiktir: mirasçı veya ilgili bu süreyi kaçırırsa, defter tutma talebi (ilk iki istisnai hâl gerçekleşmediği sürece) süre aşımı nedeniyle reddedilebilir. Defter tutma işlemi, karara bağlandıktan sonra gecikmeksizin tamamlanır.

Mirasın Reddi Hâlinde Tasfiye

En yakın yasal mirasçıların TAMAMI mirası reddederse, TMK m.612 uyarınca tereke, sulh mahkemesince İCRA VE İFLAS KANUNU’NDAKİ İFLAS HÜKÜMLERİNE göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda arta kalan değerler, sanki miras reddedilmemiş gibi hak sahiplerine verilir. Bu yol, mirasçılar dışında, mirasbırakandan ALACAKLI OLAN üçüncü kişiler (örneğin kamu alacakları, özel alacaklılar) için de önemli bir tahsil aracıdır: alacaklı, reddedilen terekenin tespitini ve iflas hükümlerine göre tasfiyesini talep ederek alacağını terekeden tahsil etmeye çalışabilir. Bu tasfiye süreci belirli bir süreye bağlı değildir ve İİK m.245 ve devamı hükümlerine göre yürütülür.

İlgili Yargı Kararı

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 06.05.2024 tarihli, 2024/1046 E. – 2024/2392 K. sayılı kararında (mevzuat.adalet.gov.tr, erişim: Eylül 2026), bir kamu alacağı (ecrimisil borcu) bulunan mirasbırakanın mirasçılarının tamamı tarafından mirasın reddedilmesi üzerine, alacaklı Hazine’nin terekenin tespiti ve TMK m.612 uyarınca iflas hükümlerine göre tasfiyesini talep ettiği görülmektedir. Mahkeme, terekedeki tek taşınmazın satışa çıkarılmasına rağmen alıcı bulunamaması üzerine tasfiyenin İİK m.245 ve devamı hükümlerine göre tamamlandığına ve kapatılmasına karar vermiş, bu karar Yargıtayca onanmıştır. Karar, mirası reddedilen bir terekenin tespitinin yalnızca mirasçılar arasında değil, alacaklılar tarafından da talep edilebilecek bir yol olduğunu somut biçimde göstermektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tereke tespiti davası nerede açılır?

Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesinde (sulh hâkiminde) açılır/talep edilir.

Tereke tespiti talebi için son başvuru süresi var mı?

Mirasçı veya ilgilinin talebiyle defter tutulması için ölüm tarihinden itibaren 1 aylık süre öngörülmüştür. Bu süre kaçırılırsa, vesayet veya uzun süreli bulunamama gibi istisnai hâller yoksa talep reddedilebilir.

Tereke tespiti otomatik olarak her ölümde yapılır mı?

Hayır, kural olarak istem üzerine yapılır; ancak sulh hâkimi bazı durumlarda gerekli görürse kendiliğinden de koruma önlemi alabilir.

Tereke tespitinin masrafını kim öder?

Önlemler bir kişinin talebiyle alınmışsa masraflar ileride terekeden karşılanmak üzere o kişi tarafından, hâkim kendiliğinden karar vermişse Devlet tarafından karşılanır.

Mirası reddeden mirasçılar terekedeki borçlardan sorumlu olur mu?

Hayır, mirası usulüne uygun reddeden mirasçılar o tereke ile ilgili borçlardan sorumlu tutulmaz; tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve alacaklılar bu tasfiyeden pay alır.

Terekede taşınmaz varsa ve alıcı çıkmazsa ne olur?

İİK hükümlerine göre satışa çıkarılan taşınmaza alıcı çıkmazsa, tasfiye memuru durumu bildirir ve mevcut kayıtlar çerçevesinde tasfiye süreci tamamlanarak kapatılabilir.

Vesayet altındaki bir mirasçı varsa tereke tespiti zorunlu mudur?

Evet, mirasçılar arasında vesayet altına alınmış veya alınması gereken biri varsa, sulh hâkimi kendiliğinden defter tutulmasına karar verir; bu durumda 1 aylık başvuru süresi aranmaz.

Alacaklılar tereke tespiti talep edebilir mi?

Evet, özellikle mirasın tüm mirasçılarca reddedildiği durumlarda, mirasbırakandan alacaklı olan kişi veya kurumlar terekenin tespiti ve iflas hükümlerine göre tasfiyesini talep edebilir.

Tereke tespiti ile mirasçılık belgesi (veraset ilamı) aynı şey midir?

Hayır. Mirasçılık belgesi kimlerin mirasçı olduğunu gösterirken, tereke tespiti mirasbırakanın hangi mal ve haklara/borçlara sahip olduğunu belirler; ikisi farklı amaçlara hizmet eden ayrı işlemlerdir.

Tereke tespiti tamamlandıktan sonra mahkeme dosyayla ilgilenmeye devam eder mi?

Hayır, tespit ve mirasçıların bilgilendirilmesi amacı gerçekleştiğinde mahkeme dosyadan el çeker; sonraki uyuşmazlıklar (paylaşma, tenkis vb.) ayrı davalara konu olur.

Miras Hukuku ile İlgili Hukuki Risklerin Önlenmesi ve Koruyucu Tedbirler

Miras Hukuku alanında hukuki risklerin önceden tespit edilmesi ve koruyucu tedbirlerin alınması, olası uyuşmazlıkları önlemenin en etkili yoludur. Proaktif hukuki danışmanlık, sorun ortaya çıkmadan önce risklerin minimize edilmesini sağlamaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 495-682. maddeleri kapsamındaki haklar ve yükümlülükler konusunda bilgi sahibi olmak, bilinçli kararlar almanıza yardımcı olacaktır.

Sözleşme aşamasında hukuki danışmanlık alınması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların büyük ölçüde önlenmesini sağlamaktadır. Belgelerin eksiksiz ve doğru düzenlenmesi, yasal sürelere uyulması ve resmi prosedürlerin takip edilmesi temel koruyucu tedbirlerdir. noter ve sulh hukuk mahkemeleri tarafından belirlenen kurallara uyum sağlanması da hukuki risklerin azaltılmasına katkıda bulunmaktadır.

Hukuki risklerin değerlendirilmesi ve koruyucu stratejilerin oluşturulması için Av. Bilal Alyar’a0534 636 19 19 numarasından danışmanlık randevusu alabilirsiniz.

İlgili Hukuki Hizmetlerimiz:

• Miras Hukuku
• Boşanma Hukuku
• Şirket Hukuku

Daha fazla bilgi için:Mevzuat Bilgi Sistemi

İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler

Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları

• Sulh Hukuk Mahkemesi: Mirasçılık belgesi, tereke tespiti, mirasın reddi beyanı (TMK m.609), miras ortaklığı temsilcisi tayini ve paylaştırma.
• Asliye Hukuk Mahkemesi: Tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve vasiyetnamenin iptali davaları.
• Noterlik: Resmî vasiyetname düzenleme.
• Nüfus Müdürlüğü: Veraset intikal işlemleri için nüfus kayıt örneği.
• Tapu Müdürlüğü: İntikal tescili, miras nedeniyle geçiş işlemleri.
• Vergi Dairesi: Veraset ve intikal vergisi beyannamesi (7338 s. VİVK).

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Burada yer verilen kararlar bilgilendirme amaçlı olup somut uyuşmazlığın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Terekenin Tespiti ile ilgili bir uyuşmazlık içerisindeyseniz, güncel içtihat ve mevzuatı somut olaya uyarlayacak bir miras hukuku alanında çalışan avukatla görüşmeniz önerilir.