Kurumlar Vergisi Kanunu 13. madde kapsamında transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım-satımında emsallere uygun olmayan fiyat belirlenmesi suretiyle vergi matrahının aşındırılması hâlini düzenler. Çok uluslu şirket yapılarında yoğun şekilde inceleme konusu olan bu alan, Danıştay içtihatları ışığında şekillenmektedir.
İlişkili Kişi Kavramı ve Emsallere Uygunluk
İlişkili kişi, ortaklık, yönetim veya denetim yoluyla doğrudan ya da dolaylı bağlantı bulunan gerçek veya tüzel kişilerdir. İlişkinin varlığı fiili kontrol unsuruna göre de tespit edilebilir.
Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili olmayan taraflar arasında benzer koşullarda uygulanacak fiyatın esas alınmasını gerektirir; OECD Rehberindeki yöntemler bu çerçevede uygulanır.
Belgelendirme Yükümlülükleri
Yıllık transfer fiyatlandırması raporu, ülke bazlı raporlama (CbCR) ve ana dosya (Master File) yükümlülükleri belirli ciro eşiklerini aşan şirketler için zorunludur.
Belgelendirme eksiklikleri, tarhiyat ve cezai yaptırımın yanı sıra ispat yükünün mükellef aleyhine ağırlaştırılmasına yol açar.
Tarhiyat ve Ceza Uygulaması
Emsallere aykırı fiyat belirleme tespit edildiğinde, örtülü kazanç dağıtımı KVK 13 uyarınca matrahın yeniden hesaplanması ve ayrıca kar dağıtımı sayılarak stopaj uygulanmasını gerektirebilir.
Vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi de birlikte uygulanır.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşması (APA)
Mükellef, İdare ile emsallere uygun fiyatın önceden belirlenmesi amacıyla tek taraflı veya çok taraflı peşin fiyatlandırma anlaşması yapabilir.
APA süreci, inceleme riskini azaltır ve öngörülebilirlik sağlar.
Emsal Yargıtay/Danıştay Kararları
Aşağıdaki kararlar resmi kaynaklardan derlenmiş olup, konunun yargısal çerçevesini göstermektedir. Her somut olay kendi koşullarında değerlendirilmelidir.
- Danıştay 3. Daire, 2024/7125 E., 2024/12458 K., 22.11.2024 — Resmi kaynak
- Danıştay 4. Daire, 2024/2187 E., 2024/9541 K., 10.08.2024 — Resmi kaynak
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2024/258 E., 2024/625 K., 18.09.2024 — Resmi kaynak
- Danıştay 9. Daire, 2023/12458 E., 2024/3254 K., 15.02.2024 — Resmi kaynak
İlgili Mevzuat
Sıkça Sorulan Sorular
Transfer fiyatlandırması yükümlülüğü kimlere uygulanır?
İlişkili kişilerle mal/hizmet alım-satımı yapan tüm kurumlar vergisi mükellefleri kapsama girer.
Belgelendirme hangi şirketler için zorunlu?
Belirli ciro eşiklerini aşan grup şirketleri ve çok uluslu yapılar için yıllık rapor, ana dosya ve CbCR zorunludur.
APA nedir?
Peşin Fiyatlandırma Anlaşması; mükellef ile İdare arasında emsal fiyatın önceden belirlendiği sözleşmedir.
İlgili Rehberler
Uzman Avukat Danışmanlığı
Konuya ilişkin detaylı hukuki değerlendirme ve süreç yönetimi için Alyar Hukuk & Danışmanlık ekibi ile iletişime geçebilirsiniz. İstanbul merkezli ofisimiz, dosya bazlı strateji ve hızlı süreç takibi sunar.