Yapay Zekâ & Deepfake Dolandırıcılığında Hukuki Süreç

Yapay zekâ tabanlı sentez modelleri (GAN, diffusion, voice cloning) yüz, ses ve görüntünün gerçekçi taklit edilmesini mümkün kılmıştır. Yapay zekâyla üretilmiş sahte reklam, yönetici veya aile üyesinin sesini taklit eden arama, yatırım yönlendirmesi ve görüntülü görüşme gibi içeriklerde kimlik ve talep bağımsız bir kanaldan doğrulanmalıdır.

Bu suçların hukuki nitelendirmesi: TCK m.158/1-f (bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık), TCK m.132-138 (özel hayatın gizliliği), KVKK 6698 m.17 (hukuka aykırı veri işleme), FSEK 5846 m.71 (eser/manevi haklara tecavüz), BTK 5651 sayılı Kanun (erişim engelleme), TCK m.267 (iftira) ve TCK m.125 (hakaret) kapsamında değerlendirilir.

Deepfake & AI Klon — Teknik Tanım

Deepfake; derin sinir ağları (GAN, autoencoder, diffusion) ile bir kişinin yüz/ses/jest/mimiklerinin başka bir görüntüye veya tamamen sentetik içeriğe aktarılmasıdır. Voice cloning 3-10 saniye ses örneğiyle yapılabilir. Face swap tek bir vesikalık fotoğrafla mümkündür. Tespit için forensic yöntemler: piksel artefakt analizi, blink rate (göz kırpma) anomalisi, ses frekans tutarsızlığı, video kodlama metaverisi.

Yaygın Deepfake Dolandırıcılığı Tipolojileri

• Sahte ünlü yatırım reklamı: Tanınmış kişilerin AI klonlanmış görüntü/sesiyle sahte forex/kripto platformu reklamı.
• CEO fraud (BEC): Şirket yöneticisinin sesini klonlayarak finans departmanından havale talep edilmesi.
• Aile acil durum: Çocuk/eş/yakın akrabanın sesi klonlanarak para talep edilmesi.
• Romance scam görüntülü: AI video filtreyle sahte kimlik üzerinden duygusal manipülasyon.
• Sahte canlı yayın: Borsa/kripto “yetkinı” görünümünde sahte canlı yayın ile yönlendirme.
• İnternet sözlüğü / haber sitesi sahte söyleşi: Tanınmış kişi adına uydurulmuş söyleşi/röportaj.
• Pornografik deepfake (NCII): Rıza dışı sentetik müstehcen içerik.

Yasal Çerçeve

• TCK m.158/1-f: Bilişim sistemleri aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık (3-10 yıl).
• TCK m.132-138: Özel hayatın gizliliği, haberleşmenin gizliliği, kişisel veriler.
• KVKK 6698 m.17: Verileri hukuka aykırı işleme (1-3 yıl).
• FSEK 5846 m.71: Manevi/mali haklara tecavüz.
• TCK m.125 (hakaret), 267 (iftira): Şeref ve haysiyete zarar.
• BTK 5651 m.8-9: Erişim engelleme (özel hayatın gizliliği, kişilik hakları).
• TMK m.24: Kişilik haklarının korunması, manevi tazminat.

İhtiyati Tedbir, Erişim Engelleme ve İçerikten Çıkarma

HMK m.389 kapsamında acil ihtiyati tedbir kararıyla içeriğin platformlardan kaldırılması, BTK 5651 m.9 kapsamında 24-48 saat içinde erişim engelleme, AYM Bireysel Başvuru ile kişilik hakkı koruması talep edilebilir. Sosyal medya yer sağlayıcılarına (sosyal medya platformu, sosyal medya platformu, sosyal medya platformu, sosyal medya platformu, X) 5651 m.9/A kapsamında Türkiye temsilcisi üzerinden 24 saat içinde içerik kaldırma yükümlülüğü vardır.

Güncel durum notu: 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle artık m.9 üzerinden sulh ceza hâkimliğine başvurulamaz. Yürürlükteki yollar şunlardır: özel hayatın gizliliği için 5651 m.9/A (BTK Başkanlığına doğrudan başvuru), kişilik hakkı ihlali için TMK m.24-25 ve HMK m.389 vd. uyarınca hukuk mahkemesinde ihtiyati tedbir, sosyal ağ sağlayıcıya doğrudan başvuru için ise 5651 Ek m.4.

Konuyla İlgili Resmi Karar Bağlantıları

Yargıtay – Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması (TCK 245)

BAM – Kripto/Borsa & Yatırım Uyuşmazlıkları

Yerel Mahkeme – Yatırım & Sanal Para Dolandırıcılığı

Anayasa Mahkemesi – Bireysel Başvuru

İlgili Pillar Sayfaları

• Sahte Yatırım Platformu
• Pig Butchering
• anlık mesajlaşma ve sosyal medya uygulamaları Yatırım Dolandırıcılığı
• Sosyal Medya Dolandırıcılığı
• Phishing Dolandırıcılığı
• SIM Swap Dolandırıcılığı
• İstanbul Bilişim Avukatı
• Forex Dolandırıcılığı

Sık Sorulan Sorular