NFT Avukatı ve NFT Hukuku Nedir?

NFT avukatı, blokzincir teknolojisi ve dijital varlıklar alanında ortaya çıkan NFT (Non-Fungible Token) kavramına ilişkin hukuki meselelerde uzmanlaşmış avukatı ifade eder. NFT’ler, eşi benzeri olmayan (misli olmayan) dijital varlıklardır ve son yıllarda dijital çağın yeni yatırım araçlarından biri haline gelmiş, hem üretimi hem de kullanımı oldukça yaygınlaşmıştırdergipark.org.tr.

Bu yaygınlaşma, NFT’lerin hukuki statüsü ve bunların neden olduğu uyuşmazlıklar konusunda özel uzmanlık gerektiren yeni bir hukuk dalını gündeme getirmiştir. NFT hukuku, NFT’lerin oluşturulması, satışı, devri ve kullanımı sırasında ortaya çıkan tüm hukuki konuları kapsayan, disiplinlerarası bir alandır. Bu alanda uzmanlaşan NFT avukatları, müvekkillerine NFT’lerin teknoloji ve hukuk kesişiminde ortaya çıkan karmaşık sorunlar hakkında danışmanlık ve temsil hizmeti sunarlar.

NFT’lerin yaygın kullanımı ve yüksek ekonomik değerleri, hukukun çeşitli dallarında tartışmalara yol açmaktadırdergipark.org.tr. Örneğin, ceza hukuku, borçlar hukuku, fikrî mülkiyet hukuku, vergi hukuku, mülkiyet hukuku ve hatta sermaye piyasası hukuku gibi farklı alanlarda NFT’lerin nasıl sınıflandırılacağı ve mevcut yasal çerçevelere nasıl uyacağı konusunda belirsizlikler bulunmaktadırdergipark.org.tr.

Bu nedenle bir NFT avukatı, geniş bir hukuki bilgi birikimine sahip olmalı; hem teknolojiye vakıf olup akıllı sözleşmeler, blokzincir yapısı gibi teknik kavramları anlamalı, hem de bu kavramları geleneksel hukuk ilkeleriyle ilişkilendirebilmelidir. Özellikle İstanbul gibi teknoloji ve finans merkezlerinde, NFT ve genel olarak kripto varlıklar alanında uzman avukatlara duyulan ihtiyaç giderek artmaktadır. Bu durum, dijital varlık hukuku alanında “NFT avukatı”, “kripto para avukatı” gibi alt uzmanlık alanlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Günümüzde NFT hukuku, Türkiye’de ve dünyada hızla gelişen bir alandır. Mevcut hukuk düzeni, NFT olgusuna tam olarak uyum sağlayamamış olsa da, hukuki prensipler NFT’lere uyarlanarak sorunlar çözülmeye çalışılmaktadır. Bu makalede, NFT avukatı kavramı etrafında NFT’lerin teknik ve hukuki yönleri, Türkiye’de ve uluslararası düzeyde NFT’lere ilişkin mevcut düzenlemeler ile ihtiyaç duyulan hukuki çözümler ayrıntılı bir şekilde ele alınacaktır.

Ayrıca NFT’lerin fikri mülkiyet boyutu, sözleşmesel yönleri, vergisel yükümlülükleri, suç teşkil eden kullanımları ve olası uyuşmazlık çözüm mekanizmaları incelenecektir. Amaç, “nft avukatı” anahtar kelimesiyle arama yapan okurların NFT hukuku hakkında kapsamlı ve derinlemesine bilgi edinmelerini sağlamaktır. Makale boyunca NFT avukatı, NFT hukuku, dijital varlık hukuku, blokzincir avukatı gibi terimler sıkça ve organik bir şekilde kullanılmıştır. Bu sayede özellikle İstanbul ve Marmara Bölgesi’nde NFT hukuku alanında bilgi arayanlar için zengin bir kaynak sunulması hedeflenmektedir.

NFT Nedir? Teknik ve Hukuki Bir Bakış

NFT (Non-Fungible Token), blokzincir (zincir üstü kayıt) teknolojisi kullanılarak oluşturulan, benzersiz ve başka bir varlık ile birebir değiştirilemeyen dijital bir token türüdür. Türkçede genellikle “değiştirilemez token” veya “misli olmayan jeton” olarak adlandırılır. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ile Türk Dil Kurumu, NFT’nin Türkçe karşılığı olarak “Nitelikli Fikri Tapu” terimini kullanmayı önermiştirdergipark.org.tr. Bu öneri, NFT’nin bir dijital varlık üzerindeki fikrî hakkı temsil eden bir “tapu” gibi görülmesi fikrinden ileri gelmektedir. Ancak uygulamada ve doktrinde yaygın olarak yine NFT kısaltması kullanılmaya devam etmektedirdergipark.org.tr.

Teknik açıdan NFT’ler, çoğunlukla Ethereum gibi blokzinciri platformlarında akıllı sözleşmeler aracılığıyla oluşturulur. Özellikle Ethereum ağındaki ERC-721 ve ERC-1155 gibi standartlar, NFT’lerin benzersiz kimliklere sahip dijital varlıklar olarak yaratılmasına imkân tanımıştırdergipark.org.trdergipark.org.tr. Her NFT, blokzincir üzerinde kendine özgü bir dijital kimlik (token ID) ve belirteç adresi ile kayıtlıdırdergipark.org.tr. Bu sayede NFT’ye ait mülkiyet ve işlem geçmişi şeffaf bir şekilde izlenebilir.

NFT’nin içerdiği dijital varlık (örneğin bir dijital sanat eseri, video, oyun içi öğe veya koleksiyon kartı) genellikle token’ın meta verisinde bir referans (örneğin bir IPFS linki) olarak bulunurdergipark.org.tr. Bazı NFT’ler ise içerdikleri varlığı doğrudan zincir üzerinde barındırabilir; ancak dosya boyutlarının büyüklüğü nedeniyle pratikte sıkça meta veriler aracılığıyla “off-chain” depolama tercih edilirdergipark.org.tr.

Hukuki açıdan bakıldığında, NFT’yi basitçe bir dijital sertifika veya mülkiyet belgesi gibi düşünebiliriz. NFT, temsil ettiği dijital varlığın özgünlüğünü ve sahipliğini doğrulayan bir kayıt işlevi görür. Ancak NFT’nin kendisi ile NFT’nin temsil ettiği varlık arasında ayrım yapmak önemlidir. Örneğin bir dijital sanat eserinin NFT’sine sahip olmak, teknik olarak blokzincirde o eserin NFT kaydına sahip olunduğunu gösterir; fakat bu, sanat eserinin telif haklarının da devralındığı anlamına gelmez (bu konu makalenin ilerleyen kısımlarında “Fikri Mülkiyet Hukuku ve NFT” başlığı altında detaylı incelenecektir).

Fungible (misli) ve non-fungible (gayrimisli) kavramları hukukta da önemlidir. Misli şeyler, birbirinin yerine geçebilen, ölçü veya sayı ile belirlenen şeylerdir (örneğin para, tahıl, petrol gibi). Gayrimisli şeyler ise tekil özelliklere sahip, benzeri olmayan, her biri ayrı nitelikteki varlıklardır. NFT’ler dijital ortamda gayrimisli varlıklar kategorisinde değerlendirilebilir.

Zira her NFT kendine özgüdür; başka bir NFT ile birebir aynı değerde ve özellikte değiştirilemez. Bu yönüyle NFT’ler, Bitcoin gibi kripto paralardan ayrılır. Bitcoin, Ethereum gibi kripto paralar “fungible” yani birbirinin yerine geçebilir varlıklardır; bir Bitcoin her zaman diğer bir Bitcoin ile eşdeğer kabul edilir. Oysa bir NFT, diğer NFT’lerle birebir takas edilemez, çünkü her NFT’nin kendine has bir kimliği ve değeri vardırms.hmb.gov.trms.hmb.gov.tr.

NFT’lerin değeri, temsil ettikleri varlığın kıtlığı, özgünlüğü ve piyasadaki talebe göre belirlenir. Bir NFT’yi kopyalamak, blokzincir üzerindeki kaydını taklit etmek mümkün değildir; zira blokzincir, dağıtık yapıdaki tüm bilgisayarlarda bu token’ın tek ve benzersiz olduğunu onaylar. Elbette NFT’nin bağlı olduğu dijital görsel veya dosya kopyalanabilir, ancak kopya dijital dosyanın NFT’nin sağladığı “sahiplik ispatı” özelliği olmayacaktırlegal.com.trlegal.com.tr.

Bu nedenle NFT’ler, dijital sanat eserleri başta olmak üzere birçok alanda orijinalliğin ve sahipliğin teyidi için kullanılmaktadır. Örneğin, popüler bir dijital sanat eseri NFT olarak satıldığında, herkes eserin kopyasını çevrimiçi ortamda görebilir veya indirebilir; ancak eserin orijinal NFT’sine sahip olan kişi, blokzincirin sağladığı şeffaflık sayesinde, o eser üzerindeki dijital tapunun kendi hesabında olduğunu kanıtlayabilir.

NFT kullanım alanları zamanla genişlemiştir. Başlangıçta dijital sanat ve koleksiyon objeleriyle sınırlı gibi görünen NFT konsepti, bugün dijital müzik, sanal gayrimenkul (metaverse arsaları), oyun içi varlıklar, spor hatıraları ve hatta etkinlik biletleri gibi çok çeşitli alanlarda uygulanmaktadırlegal.com.tr. NFT’lerin sunduğu yenilikçi kullanım biçimleri, hukukun bu yeni olguya hızla uyum sağlamasını zorunlu kılmıştır. Zira NFT’lerin yaygınlaşmasıyla birlikte, sözleşmeler hukuku, mülkiyet hukuku, fikri mülkiyet, vergi ve ceza hukuku gibi pek çok boyutta çözülmesi gereken hukuki sorular ortaya çıkmıştır.

Özetlemek gerekirse, NFT teknik anlamda bir blokzincir jetonu olup benzersizliği ile ayırt edilirken, hukuki anlamda birçok klasik kavramı zorlayan yeni bir varlık türüdür. Bu nedenle NFT avukatının ilk görevi, NFT’nin ne olduğunu teknik ve hukuki boyutlarıyla anlamaktır. Bir sonraki adım, NFT’lerin mevcut hukuk sistemimiz içinde nasıl konumlandırılabileceğini tespit etmektir. Aşağıda, NFT’lerin çeşitli hukuk dalları bakımından niteliği ve onlarla ilgili ortaya çıkan hukuki meseleler detaylandırılacaktır.

NFT’lerin Hukuki Niteliği ve Mülkiyet Hakkı

NFT’lerin hukuk düzenimizde tam olarak nereye oturduğu, doktrinde tartışmalı bir konudur. Özellikle eşya hukuku perspektifinden NFT’nin niteliği yoğun bir şekilde ele alınmaktadırdergipark.org.trdergipark.org.tr. Türk medeni hukukunda “eşya” kavramı, genellikle maddi (fiziki) varlığı olan ve üzerinde fiili hakimiyet kurulabilen şeyleri ifade eder. Klasik tanıma göre fiziken dokunulamayan, yalnızca elektrik sinyallerinden veya dijital kodlardan ibaret olan varlıklar eşya sayılmaz. Bu durumda NFT gibi tamamen dijital bir varlığın “eşya” olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği önemli bir sorudurdergipark.org.trdergipark.org.tr.

Doktrindeki bir görüşe göre, mevcut mevzuatımız açısından NFT’lerin maddi bir varlığı olmadığı için geleneksel anlamda eşya sayılamayacağı ileri sürülmektedir. Bu bakış açısına göre NFT’ler, tıpkı diğer dijital varlıklar (örneğin kripto paralar) gibi hukukumuzda henüz tam karşılığı bulunmayan, kendine özgü varlıklardır. Türk Medeni Kanunu’nda eşya kavramı somut fiziksel varlıklara odaklandığından, NFT’lere aynen eşya hukuku kurallarını uygulamak mümkün olmayabilir.

Nitekim Yargıtay’ın geçmiş içtihatlarında, çevrimiçi oyunlardaki dijital varlıklar için benzer bir sorun gündeme gelmiştir: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, bir çevrimiçi oyunda oyunculara ait dijital eşyaların izinsiz ele geçirilmesini klasik anlamda “hırsızlık” suçu kapsamında değil, Türk Ceza Kanunu 244. maddesi (bilişim sistemine girme ve veriyi kötüye kullanma suçu) kapsamında değerlendirmiştirrayp.adalet.gov.tr. Bu içtihat, dijital varlıkların fiziken ortada bir eşya olmadığı durumlarda mevcut kanunlarımızın alternatif yorumlarla uygulanmak zorunda kaldığını göstermektedir.

Öte yandan, karşıt görüşteki hukukçular, mülkiyet hakkının dijital varlıklara da uygulanabileceğini ve NFT’lerin yeni bir tür değer olarak “malvarlığı değeri” kabul edilip korunması gerektiğini savunmaktadır. Bu görüş, özellikle yabancı hukuk sistemlerindeki bazı gelişmelerden ve mahkeme kararlarından destek almaktadır. Örneğin İngiltere’de yakın tarihli bir mahkeme kararı, bir davada NFT’lerin “mülk (property)” niteliğinde olduğunu, dolayısıyla hırsızlık veya dolandırıcılık durumunda diğer mülkler gibi hukuki korumadan yararlanabileceğini belirtmiştirlegal.com.tr.

Bu karar, NFT’lerin ortak hukuk sisteminde geleneksel mülkiyet kavramı içine alınabileceğine işaret etmiştir. Benzer şekilde, ABD’de Kremen v. Cohen davasında bir alan adının (domain name) mülkiyet hakkına konu olabileceği kabul edilmiştirdergipark.org.tr. Mahkeme, belirli bir kişinin meşru kontrolünde bulunan, tanımlanabilir menfaatlerin mülkiyet olarak korunabileceğini ve internet alan adlarının bu ölçütleri karşıladığını vurgulamıştırdergipark.org.tr. Bu yaklaşımdan hareketle hukukçular, alan adı gibi tamamen dijital varlıkların dahi mülkiyet hakkının konusu olabileceğinin kabul edildiği yerde, blokzincir üzerindeki NFT’lerin de benzer şekilde mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilebileceğini ileri sürmektedirdergipark.org.tr.

Alman hukuk doktrininde de dijital token’ların mülkiyet hakkı ile ilişkilendirilmesi tartışılmış; bazı yazarlar, mevcut mülkiyet kavramının bu yeni dijital unsurları kapsayacak şekilde geniş yorumlanabileceğini öne sürmüştürdergipark.org.trdergipark.org.tr. Hatta “tokenizasyon” denilen, fiziki dünyadaki varlıkların dijital token’lar aracılığıyla temsil edilmesi trendi, mülkiyet hakkının geleneksel sınırlarının zorlanmasına neden olmaktadırdergipark.org.trdergipark.org.tr. Örneğin bir gayrimenkul tapusunun NFT şeklinde temsil edildiği projelerde, NFT eşya hukuku ile birebir ilişki kurularak somut bir varlığın dijital izdüşümü olarak kullanılmaktadır. Bu durumda NFT’nin kendisi olmasa bile, temsil ettiği değer nedeniyle eşya hukukuna konu olan bir hakkın dijital göstergesi haline gelmektedir.

Türk hukukunda henüz mahkemeler nezdinde NFT’lerin mülkiyet hakkı kapsamında korunup korunmayacağı netleşmemiştir. Ancak hukukun genel ilkeleri ve mülkiyet hakkının Anayasal güvencesi göz önüne alındığında, NFT’lere yönelik haksız fiil veya saldırılarda mevcut hükümlerin kıyasen uygulanması mümkündür. Örneğin, bir kişinin izinsiz şekilde dijital cüzdanından NFT’si çalınırsa, bu durumda doğrudan “mala zarar verme” ya da “hırsızlık” gibi suçlar değil belki ama bilişim suçları, güveni kötüye kullanma veya dolandırıcılık hükümleri devreye sokularak hak sahibi korunmaya çalışılabilir.

Hukuk sistemimiz, kanunilik ilkesine bağlı olarak tipik bir düzenleme olmadığında benzer olguları mevcut hükümlerin kapsamına sokmaya çalışmaktadır. NFT avukatları da bu noktada müvekkillerinin dijital varlıklarını korumak için yaratıcı hukuki argümanlar geliştirmekte, gerekirse hukuki boşluklar için yeni yasal düzenlemeler yapılması yönünde doktrinel çalışmalara katkı sunmaktadır.

Sonuç olarak, NFT’lerin hukuki niteliği konusunda tam bir görüş birliği oluşmamıştır. Ancak uygulamada NFT’ler yüksek ekonomik değerler taşıdığından, fiilen bir malvarlığı değeri olarak muamele görmektedirler. Bir NFT satın alan kişi, onun üzerinde tasarruf edebilmekte, üçüncü kişilere transfer edebilmekte ve ekonomik faydalar elde edebilmektedir. Bu da fiiliyatta NFT sahibinin bir nevi mülkiyet hakkı benzeri bir hak kullandığını göstermektedir. Mülkiyet hakkı klasik olarak fiziki eşyalar için düşünülmüş olsa da, dijital çağda hukukun bu kavramı genişletmesi kaçınılmaz görünmektedir.

Nitekim ülkemizde de doktrinde “NFT’lerin eşya kavramı kapsamında değerlendirilmesi ve geleceği” konulu akademik çalışmalar ortaya çıkmaya başlamıştırdergipark.org.trdergipark.org.tr. Bu çalışmalar, gelecekte mevzuatta değişiklik yapılarak NFT gibi dijital varlıklara özgü mülkiyet ve ayni hak düzenlemelerinin geliştirilebileceğini öngörmektedir.

Bir NFT avukatı, NFT’lerin hukuki niteliğine dair bu tartışmaları yakından takip eder ve somut olaylarda NFT’nin en uygun şekilde korunmasını sağlamak için stratejiler belirler. Örneğin, bir müvekkilinin NFT’si izinsiz kopyalandığında veya el değiştirip iade edilmediğinde, mevcut hukuki yollar içinde nasıl bir talepte bulunulacağını değerlendirmek bu uzmanlığın parçasıdır. Kimi durumlarda ihtiyati tedbir talepleriyle NFT’lerin transferinin engellenmesi, kimi durumda suç duyurusunda bulunarak dijital izlerin takibi gerekebilir. Bu konular, ileride “Uyuşmazlık Çözümü” başlığında daha ayrıntılı ele alınacaktır.

Akıllı Sözleşmeler ve NFT’ler: Sözleşmeler Hukuku Boyutu

NFT’lerin oluşturulması ve transferi, çoğunlukla akıllı sözleşmeler (smart contracts) aracılığıyla gerçekleşir. Akıllı sözleşme, blokzincir üzerinde kendi kendine yürütülen ve belirli koşullar gerçekleştiğinde otomatik olarak sonuç doğuran kod parçacıklarıdır. NFT’lerin basımı (minting) ve satışı sırasında bu kodlar, taraflar arasında bir nevi sözleşme işlevi görür. Örneğin bir NFT pazaryerinde NFT satın al butonuna tıklayan kişi, blokzincir üzerindeki akıllı sözleşmeyi tetikleyerek bedelin satıcıya transferi karşılığında NFT’nin kendi dijital cüzdanına geçmesini otomatik olarak sağlar. Bu işlem, klasik özel hukuk anlamında bir alım-satım sözleşmesinin dijital ve otonom bir yansımasıdır.

Türk Borçlar Hukuku açısından, akıllı sözleşmeler yeni bir kavram olsa da, temelde irade beyanlarının uyuşması ile oluşan sözleşme prensibine uygun şekilde değerlendirilebilir. Tarafların iradesi, akıllı sözleşmenin kodu aracılığıyla dijital ortamda açıklanmaktadır. Bu noktada akıllı sözleşmelerin hukuki geçerliliği tartışma konusudur. Bir görüşe göre, akıllı sözleşmeler de birer sözleşmedir ve eğer yasal şekil şartına tabi bir işlem değilse (örneğin gayrimenkul satışı gibi noterde yapılması gereken işlemler dışında) salt dijital kod aracılığıyla yapılan bu anlaşma geçerlidir.

Gerçekten de hukuk, şekil serbestîsini kabul eden durumlarda, tarafların anlaşma sağladığını gösteren her türlü irade beyanına sonuç bağlayabilir. Örneğin bir NFT satışında, taraflar dijital cüzdanları aracılığıyla ve akıllı sözleşme kodunu kullanarak anlaşmışlarsa, bu irade uyuşması sonucunda mülkiyet devri dijital olarak gerçekleşir ve işlem hukuken bağlayıcı kabul edilebilir.

Buna karşılık, akıllı sözleşmelerin klasik sözleşme hukuku ilkelerine her zaman uymayabileceğine dikkat çekenler de vardır. Özellikle hata, gabin, irade sakatlığı gibi hallerde, akıllı sözleşmelerin geri alınamaz ve değiştirilemez yapısı sorunlara yol açabilir. Örneğin bir NFT’yi satmak isteyen kişi, akıllı sözleşme kodunda bir hata yapar veya yanlışlıkla düşük bir fiyat girerse, işlem blokzincire işlendiği anda geri dönüşü çok zordur.

Geleneksel sözleşmelerde hataen yapılan bir beyanın düzeltilmesi veya sözleşmenin iptali mümkünken, akıllı sözleşmelerde teknik olarak geri dönüş ancak tarafların iyi niyetiyle veya forkun (zincirin geriye alınması gibi istisnai durumlar) ile mümkündür ki pratikte nadiren uygulanır. Bu nedenle NFT avukatları, akıllı sözleşme ile yapılan işlemlerde müvekkillerini oluşabilecek riskler konusunda uyarır ve mümkünse işlemin önceden hukuki güvenceye alınmasını (örneğin akıllı sözleşme kodunun denetlenmesi, önemli işlemlerde çoklu imza onayı gibi mekanizmalar kullanılması) tavsiye eder.

Akıllı sözleşmelerde bir diğer husus, hukuki yorum meselesidir. Klasik sözleşmeler metinlerden oluşur ve tarafların gerçek iradeleri gerektiğinde hakim tarafından yorumlanabilir. Oysa akıllı sözleşmelerde “kod” hukukun yerini alır: “Code is law” deyimiyle ifade edildiği gibi, sözleşmenin ne dediği değil kodun ne yaptığı önem kazanır. Bu durumda bir uyuşmazlık mahkemeye taşındığında, hakim sözleşme metni yerine akıllı sözleşme kodunun sonucuyla karşı karşıya kalır. Hakimin, teknik bir kodu hukuki prensiplere göre nasıl yorumlayacağı belirsizdir.

Teorik olarak, tarafların akıllı sözleşme yapmadan önce aralarında yaptıkları çerçeve anlaşmalar veya platformun kullanım şartları devreye girip yardımcı olabilir. Nitekim büyük NFT pazaryerleri (OpenSea vb.), kullanıcı sözleşmelerinde platform üzerinden gerçekleşen NFT işlemlerine dair bazı hak ve yükümlülükleri düzenlemektedir. Ancak kullanıcı sözleşmeleri ile blokzincir işlemleri arasında uyumsuzluk çıkarsa hangisinin öncelikli olacağı da tartışmalıdır.

Bu alanda Türk hukukunda henüz yargı kararları oluşmamıştır. Ancak karşılaştırmalı hukuka baktığımızda, akıllı sözleşmelerin sonucu olarak ortaya çıkan işlemlerin, eğer taraflar arasında bir anlaşmazlık çıkarsa, mahkemelerce nasıl ele alınabileceğine dair örnekler görülmektedir. Örneğin bazı mahkemeler, akıllı sözleşmeyi sadece teknik bir araç olarak değerlendirip, asıl anlaşmanın taraflar arasındaki irade olduğunu kabul ederek, uyuşmazlığı genel sözleşme hükümleriyle çözmeye çalışabilir. Bu yaklaşımda hakim, tarafların asıl niyetini ve makul beklentilerini dikkate alarak hakkaniyete uygun bir çözüm bulmayı hedefleyebilir.

Bir NFT avukatı, müvekkillerine akıllı sözleşmeler konusunda danışmanlık verirken, bu teknolojinin sağladığı avantajların yanında risklerini de anlatır. Özellikle büyük değerli NFT satışları veya projeleri söz konusuysa, sadece kodun işletilmesine güvenmek yerine, taraflar arasında tamamlayıcı yazılı sözleşmeler yapılmasını önerebilir. Örneğin önemli bir sanat eserinin NFT olarak satışı için, taraflar bir sözleşme imzalayarak satış şartlarını, eser üzerindeki hakların kapsamını, akıllı sözleşme kodunda olası hata durumunda izlenecek yolu belirleyebilirler. Bu tür önleyici hukuki tedbirler, olası anlaşmazlıklarda belirsizliği azaltacaktır.

Akıllı sözleşmelerin bir diğer boyutu da telif ücretleri (royalty) konusudur. Pek çok NFT platformu, NFT’nin her el değiştirmesinde orijinal yaratıcıya otomatik olarak bir pay (royalty) ödenmesini sağlayan akıllı sözleşme kodları sunmaktadır. Bu, sanatçılar açısından devrim niteliğinde bir gelişmedir; zira geleneksel sanat piyasasında eserini bir kez satan sanatçı, eser sonraki el değiştirmelerde değer kazansa bile pay alamazken, NFT teknolojisiyle her satıştan belirli bir yüzde alabilir.

Bu durum Türk fikri mülkiyet hukukundaki takip hakkı (FSEK m.45/B) ile benzerlik göstermektedir. Takip hakkı, bir tablo veya heykel gibi güzel sanat eserlerinin satışından sanatçıya pay verilmesini öngörür. NFT’lerdeki akıllı sözleşme tabanlı telif ücreti mekanizması da takip hakkına benzer şekilde işlemesine rağmen, yasal dayanağını doğrudan kanundan değil, sözleşmeden (koddan) alır. NFT avukatları, bu alanda da müvekkillerine yol göstererek, eserlerini NFT olarak satan sanatçıların uygun royalty oranlarını belirlemelerine ve bunların kodda doğru şekilde uygulandığından emin olmalarına yardımcı olurlar. Ayrıca ileride bu konuda çıkabilecek uyuşmazlıklarda (örneğin bir platformun telif payı dağıtmayı durdurması gibi) sanatçı haklarının savunulması önemlidir.

Sonuç itibariyle, NFT’lerin akıllı sözleşmeler ile iç içe geçmesi, sözleşmeler hukukunun klasik yaklaşımlarını zorlamaktadır. Hukukun bu teknolojik yeniliğe adapte olması zaman alacaktır. Bu geçiş sürecinde NFT avukatlarının rolü, teknolojiyi doğru anlayıp hukuki ilkelerle bağdaştırarak yenilikçi çözümler üretmektir. Hem sözleşmelerin hazırlanması aşamasında danışmanlık vermek, hem de ortaya çıkan anlaşmazlıklarda müvekkillerini temsil ederek hak kayıplarını önlemek, NFT avukatlığının kritik boyutlarından biridir.

Fikri Mülkiyet Hukuku ve NFT’ler

NFT’ler ile fikri mülkiyet hukuku sıkı bir ilişki içindedir. Özellikle dijital sanat eserlerinin NFT olarak satılması, telif hakları hukukunda bir dizi önemli sorunu gündeme getirmiştirdergipark.org.trdergipark.org.tr. Bu başlık altında öncelikle telif hakları boyutu, ardından marka hakları ve diğer fikri mülkiyet meseleleri ele alınacaktır.

Telif Hakları ve NFT

Bir NFT’nin çoğu zaman altında yatan bir dijital eser veya içerik bulunmaktadır: Dijital çizimler, grafikler, müzik dosyaları, video klipler, 3D modeller vb. NFT haline getirilen (mint edilen) bu dijital içerikler çoğunlukla Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında “eser” niteliği taşıyan, yani sahibinin yaratıcı faaliyetinin ürünü olan çalışmalardır. Bu durumda asıl sorulması gereken sorular şunlardır:

• Bir eserin NFT’sini oluşturmak (mint etmek) telif hakkı bakımından ne anlama gelir?
• NFT’yi satın alan kişi otomatik olarak eserin telif haklarına sahip olur mu?
• Eseri üreten sanatçı, NFT’yi oluşturduktan ve sattıktan sonra hangi hakları elinde tutar?
• Başkasına ait bir eser izinsiz NFT’ye dönüştürülürse telif hukuku açısından sonuçları nedir?

Öncelikle, eser sahibinin izni olmadan bir eseri NFT olarak blokzincire yüklemek, telif hakkı ihlali teşkil edebilir. FSEK’e göre eser sahibinin umuma arz hakkı, çoğaltma hakkı ve yayma (dağıtma) hakkı gibi mali hakları vardır. Bir dijital görseli NFT olarak mint etmek, teknik olarak onun bir dijital kopyasını oluşturmak ve satış yoluyla dağıtmak anlamına gelir. Eğer bunu yapan kişi, eser sahibi değilse veya eser sahibinden gerekli lisansı almamışsa, telif haklarının izinsiz kullanımı söz konusu olur.

Örneğin dünyaca ünlü bir tablonun fotoğrafını çekip NFT olarak satmak, eserin telif süresi dolmamışsa açıkça bir ihlal olacaktır. Nitekim uygulamada bazı popüler sanatçıların eserleri izinsiz NFT’ye dönüştürülüp satılmaya çalışılmış, eser sahipleri bu duruma itiraz etmiş ve platformlar bu NFT’leri kaldırmak zorunda kalmıştır. Bir NFT avukatı, müvekkillerini bu gibi durumlarda temsil ederek, eserleri izinsiz NFT yapılan sanatçıların haklarını korumak için gerekli ihtarları çekebilir, yasal işlemleri başlatabilir.

Peki NFT’yi satın alan kişi eser üzerinde hangi haklara sahip olur? Genel olarak, NFT satın almak, size eser üzerinde mülkiyet hakkı kazandırmaz; size sadece NFT’nin mülkiyetini kazandırır. Yani NFT’ye gömülü veya onunla bağlantılı eserin telif hakları kural olarak yaratıcısında kalmaya devam eder, aksi taraflarca kararlaştırılmadıkça.

FSEK uyarınca bir eserin telif haklarının devri veya kullanım izninin verilmesi (lisanslanması) ancak yazılı bir sözleşmeyle mümkündür. Oysa NFT satışlarında genellikle böyle bir yazılı sözleşme yapılmaz; işlem tamamen blokzincir üzerindeki transfer ile sınırlı kalır. Bu durumda NFT alıcısı, satın aldığı NFT’nin temsil ettiği dijital eseri kişisel kullanım dışında kullanmaya kalkarsa (örneğin çoğaltıp ticari olarak satmaya, kamuya açık sergilemeye, vb.), telif hakkı ihlali yapmış olabilir.

Bununla birlikte, NFT satış platformları veya NFT’yi çıkaran sanatçı, satış koşullarında alıcıya belirli lisans hakları tanıyabilir. Örneğin bazı NFT projeleri, NFT’yi alan kişinin eseri ticari olmayan amaçlarla paylaşmasına izin veren bir lisans sunarken, bazısı sınırlı ticari haklar verebilmektedir. Dünyaca ünlü “Bored Ape Yacht Club” NFT koleksiyonunda, NFT’yi alan kişiye o maymun görselini ticari amaçla kullanma izni verilmesi gibi örnekler mevcuttur. Bu tür durumlar, her projenin kendi lisans koşullarına göre değişir ve bir NFT avukatının bu koşulları analiz ederek müvekkiline açıklaması gerekebilir.

Türk hukuku açısından bakıldığında, henüz NFT üzerinden telif hakkı devrine ilişkin özel bir düzenleme veya mahkeme kararı bulunmamaktadır. Ancak genel kural şudur: Telif hakları devredilmediği sürece eser sahibinde kalır. Dolayısıyla NFT’yi satan sanatçı, aksini belirtmediği takdirde, NFT’yi alan kişiye sadece eserin dijital bir kopyasının mülkiyetini devretmiş olur, telif haklarını değil.

Bu pratikte şu anlama gelir: NFT sahibi, eseri kendi dijital koleksiyonunda tutabilir, üçüncü kişilere NFT’yi satabilir (ikincil piyasa), esere bakabilir, belki kişisel kullanım için basıp duvarına asabilir; ancak eseri kamuya açık şekilde kullanamaz, çoğaltıp dağıtamaz veya eserden türetilmiş işler yapamaz (eğer bu hakları açıkça devralmamışsa).

NFT’lerin telif hakları hukuku boyutu doktrinde de yeni yeni incelenmeye başlanmıştır. 2022 yılında bu konuda Türkiye’de yayımlanan bir akademik çalışma, NFT’lerin yaygınlaşmasıyla teknolojinin fikri mülkiyet hukuku ile kesişen yeni bir boyut ortaya çıkardığını vurgulamıştırdergipark.org.tr. Bu çalışmada, bir eserden NFT oluşturulması durumunda eser sahibi ile NFT sahibi arasındaki ilişkinin nasıl değerlendirileceği, hangi hak ihlallerinin gündeme gelebileceği ve NFT üzerinden eserlerin kullanımının sınırları tartışılmıştır.

Özellikle eser sahibi ile NFT sahibi arasındaki ilişki, hukukî olarak net bir çerçeveye oturtulmaya çalışılmaktadırdergipark.org.tr. Örneğin, eser sahibi NFT’yi sattıktan sonra eser üzerinde mali haklarını saklı tutmuşsa, NFT sahibi eseri hiçbir şekilde ticari amaçla kullanamayacaktır. Ancak belirsizliklerin giderilmesi için ya tarafların aralarında bir sözleşme yapması ya da genel yasal bir düzenleme gerekir.

Gelecekte NFT satışlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, telif hakları yasalarında da bu konuya açıklık getirilmesi beklenebilir. Örneğin FSEK’e, dijital varlıklar ve NFT’ler üzerinden eser satışıyla ilgili özel hükümler eklenebilir. Bunlar, NFT yoluyla bir eserin orijinal kopyasının devri durumunda telif haklarının durumunu netleştirebilir. Avrupa ve ABD’de de benzer tartışmalar sürmekte olup, henüz bu konuda evrensel bir yasal standart oluşmuş değildir.

NFT avukatları, eser sahipleri ve koleksiyoncular açısından farklı roller üstlenirler. Eser sahibi olan müvekkiline, eserini NFT yapıp satarken telif haklarını koruyacak şekilde lisanslama ve sözleşme stratejileri geliştirmesini tavsiye ederler.

Örneğin sanatçı, NFT’nin meta verisine veya satış açıklamasına “Bu NFT’nin alıcısına eserin kişisel ve ticari olmayan kullanım hakkı verilir, ancak telif hakları ve çoğaltma hakkı saklıdır” gibi bir not ekleyebilir veya platformun bu yönde bir özelliği varsa lisans tipini seçebilir. Koleksiyoncu müvekkiline ise, satın aldığı NFT ile ne yapıp yapamayacağı konusunda net bilgiler sunar ve eğer NFT’yi daha geniş haklarla kullanmak istiyorsa, buna uygun bir sözleşme yapmasını önerir.

Marka Hakları ve NFT

NFT’lerin bir diğer fikri mülkiyet boyutu, marka hukuku ile ilgilidir. Markalar, ticari hayatın önemli unsurları olup, marka sahipleri logolarının, isimlerinin izinsiz kullanımına karşı hassastır. NFT alanında da ünlü markaların adının veya logosunun izinsiz şekilde NFT projelerinde kullanıldığı durumlar olmuştur. Örneğin bir kişinin, ünlü bir markanın logosunu içeren görselleri NFT olarak satması durumunda, o markanın ticari marka hakkı ihlal edilebilir. Marka sahibi, markasının bu şekilde kullanılmasına karşı hukuki girişimlerde bulunabilir.

Yakın geçmişte dünyada bunun bir örneği yaşanmıştır: Hermès marka lüks çantaların bir sanatçı tarafından “MetaBirkins” adıyla NFT koleksiyonu yapılmış, Hermès firması bunun kendi tescilli “Birkin” markasını ve çantalarının ticari itibarını ihlal ettiği gerekçesiyle dava açmıştır.

Bu dava, NFT dünyasında marka haklarının korunması açısından emsal teşkil edebilecek niteliktedir. Mahkeme, dijital sanata karşı marka hakları dengesini değerlendirmek durumunda kalmıştır. Sonuç olarak Hermès lehine bir karar çıkmış ve marka hakkının ihlal edildiği kabul edilmiştir (ABD yargısı kapsamında görülen bir dava).

Türkiye’de de markalar, kendi adlarının NFT platformlarında izinsiz kullanımını engellemek isteyebilirler. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, marka hakkı sahibine markasının izinsiz kullanımına karşı dava açma hakkı tanır. Eğer bir NFT koleksiyonu, bir firmanın markasını veya ayırt edilebilecek derecede benzerini içeriyorsa, marka sahibi tecavüzün men’i davası ile NFT satışının durdurulmasını talep edebilir. Ayrıca oluşan zararın tazmini de istenebilir.

Marka hukuku açısından ilginç bir gelişme, büyük şirketlerin geleceğe yönelik olarak kendi markalarını NFT ve metaverse alanında da korumak için girişimde bulunmalarıdır. Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) ve Amerika Birleşik Devletleri Patent ve Marka Ofisi (USPTO) gibi kuruluşlara, şirketler metaverse ve dijital ürünleri kapsayan yeni marka tescil başvuruları yapmaya başlamıştır. Örneğin bir giyim markası, fiziksel ürünlerinin yanı sıra dijital giyim eşyaları için de marka tescili alarak, kendi ürünlerinin NFT olarak piyasaya sürülmesi halinde marka koruması elde etmeyi amaçlamaktadır.

NFT avukatları, marka sahiplerine bu süreçte danışmanlık yaparak, dijital dünyada marka haklarının korunmasına yönelik stratejiler geliştirir. Buna, gerekli tescil başvurularının yapılması, kullanım politikalarının oluşturulması ve izinsiz kullanımların takip edilmesi dahildir. Öte yandan, NFT projeleri geliştiren müvekkillere de, üçüncü taraf marka ve telif haklarını ihlal etmemeleri konusunda rehberlik ederler. Örneğin yeni bir NFT koleksiyonu oluşturacak bir girişimci, kullandığı isim, logo veya görsellerin başkasının hakkını ihlal edip etmediğini kontrol ettirmelidir. Aksi halde daha piyasaya çıkmadan hukuki risk altına girebilir.

Diğer Fikri Mülkiyet Boyutları

NFT’ler ve fikri mülkiyet kesişiminde, patent ve tasarım hakları da düşünülebilir, fakat bunlar telif ve marka kadar belirgin değildir. Yine de örnek vermek gerekirse, bir endüstriyel tasarımın 3D modelini NFT olarak satmak, eğer tasarım tescilli ise tasarım hakkı açısından değerlendirme gerektirebilir. Tasarım sahibi izinsiz dijital satışa karşı çıkabilir.

Patent konusunda ise, NFT’ler daha çok bir teknoloji ürünü olduğu için, NFT’lerin altında yatan bazı teknik yenilikler (örneğin belirli bir NFT oluşturma yöntemi) patentle korunmaya çalışılabilir. Nitekim blokzincir teknolojileriyle ilgili patent başvuruları bulunmaktadır. Bu durum, NFT kullanıcılarını doğrudan etkilemese de sektörün fikri mülkiyetle ilişkisini göstermesi bakımından ilginçtir.

Özetle, fikri mülkiyet hukuku, NFT alanında hem fırsatlar hem de riskler barındırmaktadır. NFT avukatlarının bu konulardaki derin bilgisi, müvekkillerinin haklarını koruma ve yaratıcı projelerini güvenle hayata geçirme noktasında kritik önem taşır. Özellikle sanatçılar, tasarımcılar ve markalar için, NFT trenine katılırken fikri haklarının ihlal edilmemesi ve kendi haklarının da başkalarınca ihlal edilmemesi için hukuki destek almak akıllıca olacaktır.

NFT Pazar Yerleri, Dolandırıcılık ve Sorumluluk

NFT’lerin alım satımı genellikle çevrimiçi NFT pazaryerleri üzerinden gerçekleşir. OpenSea, Rarible, Foundation gibi global platformlar bunların en bilinen örnekleridir. Türkiye’de de benzeri pazaryeri girişimleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu platformlar, alıcıları ve satıcıları bir araya getirerek NFT’lerin kolayca ticaretini sağlar. Ancak aynı zamanda çeşitli hukuki sorunların da odağında yer alırlar: Dolandırıcılık olayları, siber saldırılar, platform sorumluluğu, kullanıcı sözleşmeleri gibi konular gündeme gelmektedir.

NFT dolandırıcılığı pek çok biçimde tezahür edebilir. Yaygın dolandırıcılık yöntemlerinden bazıları şunlardır:

• Sahte NFT koleksiyonları: Popüler bir projeyi taklit eden veya tamamen hayali değer vaadiyle oluşturulmuş NFT setleri satılarak alıcılar kandırılabilir.
• Kimlik avı (phishing) saldırıları: Kullanıcıların dijital cüzdan bilgileri ele geçirilerek NFT’leri çalınabilir.
• Sosyal mühendislik: Dolandırıcılar, ünlü kişi veya kurum kılığında sahte NFT satışları duyurabilir, veya gerçekte var olmayan “ön satış” fırsatları sunarak para toplayabilir.
• Akıllı sözleşme açıkları: Kötü niyetli akıllı sözleşmelerle etkileşime giren kullanıcıların cüzdanlarındaki tüm varlıklar boşaltılabilir.

Örneğin, Discord veya Twitter gibi sosyal platformlarda, popüler bir NFT projesinin yöneticisi gibi davranan dolandırıcılar, kullanıcılara sahte linkler göndererek cüzdanlarını bağlamalarını isteyebilir. Bağlayan kullanıcı farkında olmadan cüzdanına zararlı bir akıllı sözleşme izni vermiş olabilir ve NFT’leri transfer edilebilir.

NFT pazaryerlerinin sorumluluğu, bu tür olaylarda tartışma konusudur. Platformlar genellikle kullanıcı sözleşmelerinde, sadece aracılık hizmeti sunduklarını, listelenen NFT’lerin doğruluğunu garanti etmediklerini ve kullanıcıların kendi riskleriyle işlem yaptığını belirtirler.

Bununla birlikte, bazı durumlarda platformların ihmalinden kaynaklı zararlar gündeme gelebilir. Örneğin platform, bariz olarak sahte veya çalıntı olduğu bildirilen bir NFT’yi kaldırmakta gecikirse ve bu süreçte masum bir alıcı zarar görürse, hukuken platforma karşı da talepte bulunulması düşünülebilir. Henüz bu konuda netleşmiş içtihatlar olmasa da tüketicinin korunması ilkeleri ve dürüstlük kuralı bu alanda da yol gösterici olacaktır.

Uluslararası gelişmelere baktığımızda, İngiltere Yüksek Mahkemesi 2022’deki D’Aloia v. Unknown Persons davasında, bir kripto dolandırıcılığında davalılara blokzincir üzerindeki cüzdanlarına NFT yoluyla dava tebligatı yapılmasına izin vermiştirlegal.com.tr. Bu, hukuk sistemlerinin NFT ortamına nasıl adapte olduğuna dair çarpıcı bir örnektir.

Aynı davada mahkeme, dolandırıcılık mağdurlarının korunması için borsaların elindeki çalınan kripto varlıklara “constructive trust” (güven temelli zilyetlik) ilkesi gereği el konulabileceğine de değinmiştirlegal.com.tr. Yine İngiltere’deki Osbourne v. Persons Unknown (2022) davasında mahkeme, NFT’lerin bir tür “mülk” olduğunu varsayarak çalınan NFT’lerin dondurulması ve bilinmeyen kişi statüsündeki hırsızlara karşı ihtiyati tedbir kararı vermiştirlegal.com.tr.

Bu kararlar, dolandırıcılık durumlarında mahkemelerin NFT’lere karşı nasıl yaklaştığını göstermesi açısından önemlidir. Özellikle mahkemelerin NFT’leri mülk olarak görmesi, hırsızlık ve dolandırıcılık vakalarında hukuki korumayı mümkün kılar (izlenebilir varlık ilkesi).

Türkiye’de NFT dolandırıcılığıyla ilgili bilinen ilk ciddi vakalar ve hukuki girişimler henüz sınırlı sayıdadır. Ancak ülkemizde de kripto para dolandırıcılığı ve ponzi sistemlerine dair davalar artmaktadır. Masak (Mali Suçları Araştırma Kurulu) verilerine göre, kripto varlık sektörü kara para aklama ve dolandırıcılık açısından riskli alanlardan biridirrayp.adalet.gov.trdg-legal.com. MASAK’ın kripto varlık hizmet sağlayıcılara yönelik yayınladığı rehberde, yüksek tutarlı NFT alım satımı da şüpheli işlem göstergeleri arasında sayılmıştırms.hmb.gov.tr.

Örneğin rehberde “müşterinin yüksek tutarlı NFT satın alması ve ardından satması” şüpheli işlem tipleri arasında belirtilmiştirms.hmb.gov.tr. Bu, NFT’lerin potansiyel olarak para aklama aracı olarak kullanılabileceğine dair bir işarettir. Zira kötü niyetli kişiler, kendi kontrol ettikleri iki cüzdan arasında aşırı yüksek fiyatlarla NFT alıp satarak, paranın kaynağını gizlemeye çalışabilir.

Kara para aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadele kapsamında, 2021 yılında ülkemizde kripto varlık platformları MASAK yükümlüsü haline getirilmiştir. 1 Mayıs 2021’de yürürlüğe giren yönetmelik değişikliği ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları, müşteri kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi gibi yükümlülüklere tabi olmuşlardır.

Bu kapsamda NFT alım satım platformları açıkça sayılmamış olsa da eğer platform fiat para (TL, USD vb) ile NFT alım satımına aracılık ediyorsa veya geniş çaplı bir kullanıcı kitlesine hizmet veriyorsa, MASAK düzenlemeleriyle muhatap olabilecektir. Dolayısıyla, NFT işine giren girişimcilerin sadece medeni hukuk veya fikri haklar değil, aynı zamanda bu regülasyonları da göz önünde bulundurması gerekir. Aksi takdirde yüksek idari para cezalarıyla karşılaşabilirler.

İstanbul ve Marmara Bölgesi, finansal teknolojilerin yoğun olarak geliştiği bir bölge olarak, NFT ve kripto varlıklarla ilgili olaylarda da merkez konumundadır. Burada faaliyet gösteren avukatlar ve hukuk büroları, kripto varlık ve NFT dolandırıcılığı mağdurlarına destek vermeye başlamıştır. Örneğin dolandırılan bir müvekkil adına, savcılığa suç duyurusu yaparak cüzdan hareketlerinin tespiti ve mümkünse kripto varlık borsalarından hırsızların kimlik bilgilerinin alınması yönünde taleplerde bulunulabilir. Uygulamada, savcılıklar ve mahkemeler henüz bu konulara yabancı olabildiğinden, sürecin etkin ilerleyebilmesi için uzman NFT avukatlarının çaba göstermesi gerekmektedir.

Platform kullanıcı sözleşmeleri de NFT avukatlarının dikkat ettiği belgeler arasındadır. Birçok kişi bu sözleşmeleri okumadan “kabul et” butonuna basarak platformları kullanır. Ancak ihtilaf durumunda bu hükümlerin önemi ortaya çıkar. Örneğin bir platformun sözleşmesinde, kullanıcıların telif hakkı ihlali yapmaları halinde hesabının kapatılacağı, zararı onlara rücu edebileceği gibi maddeler bulunabilir.

Ya da platform, kendi sorumluluğunu sınırlamak adına, kullanıcılar arasındaki anlaşmazlıklarda taraf olmadığını ve hiçbir zararı tazmin etmeyeceğini beyan eder. Böyle hükümler, yargılama aşamasında tartışmaya açılabilir (özellikle tüketici hukuku devreye girerse). NFT avukatı, müvekkilinin karşılaşabileceği böyle hükümleri önceden öngörerek, onu bilinçlendirir.

Sonuç olarak, NFT pazar yerleri ve dolandırıcılık mevzuları, NFT hukukunun hızlı gelişen ve uygulama ile iç içe olan boyutudur. Bir NFT avukatının hem müvekkillerini dolandırıcılık risklerine karşı uyarması, hem de mağduriyet durumunda hızlı ve etkili hukuki aksiyon alması beklenir. Bu, klasik avukatlık becerilerinin ötesinde teknolojiyle harmanlanmış bir uzmanlığı gerektirir. Özellikle blockchain analiz araçlarını kullanabilme, uluslararası yazışmaları yürütebilme (örn. yurt dışı borsalara talep gönderme) gibi konular önem kazanır.

Türkiye’de Mevzuat Durumu ve Beklenen Düzenlemeler

Türkiye’de NFT’ler ile ilgili özel bir yasal düzenleme henüz bulunmamaktadırgocuk.com.tr. Mevcut durumda NFT’ler, genel hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilmektedir. Ancak kripto varlıklar genelinde son yıllarda bazı idari düzenlemeler ve taslak çalışmalar gündeme gelmiştir. NFT’ler de bu kapsam içinde dolaylı olarak etkilenebilmektedir.

2021 yılında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik, kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasını yasaklamıştırtcmb.gov.tr. Yönetmelikte “kripto varlık” kavramı, dağıtık defter teknolojisi kullanılarak dijital olarak oluşturulan ve itibari para, elektronik para, menkul kıymet vb. olmadığı halde değeri olan varlıklar şeklinde tanımlanmıştırtcmb.gov.tr. Bu tanım, aslında NFT’leri de kapsayabilecek genişliktedir. Yönetmeliğin 3. maddesine göre, kripto varlıklar ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamaztcmb.gov.tr. Bu ne anlama gelmektedir?

Örneğin Türkiye’de bir hizmet veya mal alımı için kripto para ile ödeme yapılamaz. NFT özelinde ise, NFT alım-satımının bir ödeme işlemi sayılıp sayılmayacağı tartışmalı olabilir. Fakat eğer bir NFT, kripto para karşılığında satın alınıyorsa (mesela bir NFT platformunda ETH karşılığı NFT alımı), bu işlem de bir tür mal alım-satımı sayılacağından ve ödeme aracı olarak kripto para kullanıldığından, teorik olarak yönetmelik kapsamına girip hukuka aykırılık teşkil edebiliryenisafak.com.

Nitekim doktrinde bazı yazarlar, söz konusu yönetmelik yürürlükteyken Türkiye’de ikamet eden bireylerin kripto para karşılığı NFT satın almalarının yasak kapsamında değerlendirebileceğini belirtmiştir. Uygulamada ise bu yasağın takibi ve yaptırımı zor olduğundan, bireyler kripto varlıklar ile NFT alım satımına devam edebilmektedir; ancak teknik olarak yasal risk bulunduğu akılda tutulmalıdır.

2022 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Vergi Konseyi, kripto varlıkların vergilendirilmesi hakkında kapsamlı bir rapor hazırlamıştırms.hmb.gov.trms.hmb.gov.tr. Bu raporda NFT’lere özel bir bölüm ayrılmış ve NFT’lerin hukuki durumu ile vergi karşısındaki konumu değerlendirilmiştirms.hmb.gov.tr. Raporda, NFT’lerin klasik anlamda gayrimaddi hak veya menkul kıymet kavramlarına tam uymadığı; bu nedenle vergi mevzuatı yönünden mevcut tanımlarla kavranamayabileceği ifade edilmiştirms.hmb.gov.tr.

Özellikle, NFT’lerin kendine özgü yapısı nedeniyle mevcut “intangible asset” kategorisine sokulmasının güç olduğu vurgulanmıştırms.hmb.gov.tr. Vergi Konseyi, diğer ülke uygulamalarına paralel olarak, kripto varlıkların (NFT dahil) bir değişim aracı olması ve yeni bir varlık türü olması nedenleriyle KDV’den istisna edilmesi önerisinde de bulunmuşturms.hmb.gov.tr. Yani NFT alım-satımlarında katma değer vergisi uygulanmaması, aksi halde bu alandaki gelişmelerin ülkede sekteye uğrayabileceği belirtilmiştirms.hmb.gov.tr.

Aynı raporda, Türkiye’de NFT’lerin vergi mevzuatı karşısındaki durumu başlığı altında, NFT ihraç edenler, NFT alım satımı yapanlar ve NFT pazar yerleri için ayrı ayrı değerlendirmeler yapılmıştırms.hmb.gov.tr. Mevcut durumda Gelir İdaresi’nin kripto paraları vergileme konusunda net olmayan bir tutumu vardır; genellikle kripto kazançlarının değer artış kazancı veya arızi kazanç olarak beyan edilmesi önerilmektedir. NFT’lere ilişkin ise henüz açık bir rehber bulunmamaktadır.

Ancak şayet bir NFT ticari bir faaliyet kapsamında alınıp satılıyorsa, elde edilen kazancın ticari kazanç hükümlerine tabi olacağı açıktır. Eğer bir kişi arızi olarak NFT satışı yapıp kazanç elde etmişse (örneğin bir dijital sanatçı tek seferlik bir NFT satışı yaptıysa), bu kazancın vergiye tabi olup olmayacağı, tutara ve faaliyetin sürekliliğine göre değişecektir. Vergi hukuku bakımından belirsizlikler sürmekle birlikte, genel beklenti, önümüzdeki birkaç yıl içinde kripto varlıklar konusunda kapsamlı bir yasal düzenlemenin Türkiye’de yürürlüğe girmesidirmusavirrotasi.commusavirrotasi.com.

Hatta 2025 yılında kripto varlıkların vergilendirilmesiyle ilgili değişikliklerin yürürlüğe girmesi beklenmekte olup, NFT gelirleri de bu kapsamda değerlendirilecektirmusavirrotasi.commusavirrotasi.com.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) açısından, NFT’ler şu an için bir sermaye piyasası aracı olarak kabul edilmemektedir. SPK, 2017’deki ICO furyasından bu yana kripto varlıklarla ilgilenmekte, ancak NFT’lerle ilgili spesifik bir düzenlemesi veya uyarısı bulunmamaktadır. Ancak dikkat edilmesi gereken husus, NFT’lerin bazı türevlerinin menkul kıymet özellikleri gösterebileceğidir. Örneğin “f-NFT” (fractional NFT) denilen ve bir varlığın NFT’sinin parçalara bölünerek satıldığı uygulamalarda, eğer yatırımcılara ortaklık benzeri haklar veya gelir payı vaat ediliyorsa, bu durum SPK tarafından izlenebilir.

Keza bir girişim, NFT sahiplerine ileride kâr payı veya şirkette hisse benzeri avantajlar sağlayacağını duyurursa, ortada örtülü bir menkul kıymet ihracı iddiası gündeme gelebilir. Bu nedenle NFT projelerinin hukuki danışmanlığında, proje yapısının sermaye piyasası mevzuatına uygun olup olmadığı NFT avukatınca analiz edilmelidir.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Sanatçı meslek birlikleri de NFT konusunda gelişmeleri takip etmektedir. Özellikle müzik ve sinema eserleri bakımından, NFT teknolojisinin telif toplanması veya dağıtılması sistemine etkisi olabileceği konuşulmaktadır. Şu an için somut adımlar atılmamış olsa da, ileride meslek birliklerinin NFT üzerinden hak takibi yapması (örneğin bir şarkının NFT’si satıldığında telif payının takibi) gibi yenilikler gündeme gelebilir.

Türkiye’de beklenen bir diğer düzenleme alanı da mali suçlar ve suç gelirlerinin takibi yönündedir. NFT ve benzeri dijital varlıkların suçtan elde edilen gelirlerin aklanmasında kullanılma potansiyeli, kolluk ve düzenleyici kurumları bu alana odaklanmaya sevk etmiştir. Önümüzdeki dönemde NFT pazar yerlerine de müşteri kimlik doğrulama (KYC) zorunluluğu getirilmesi, büyük işlemlerin MASAK’a raporlanması gibi kurallar gelebilir.

Sonuç itibariyle, Türkiye’de NFT’ler için yasal altyapı henüz olgunlaşma aşamasındadır. Hukukun değişen ihtiyaçlara uyum sağlaması biraz zaman almaktadır. Bu süreçte, Bilal Alyar Hukuk Bürosu gibi teknoloji ve dijital varlıklar alanında uzman ekiplerden destek almak, belirsizlikler içinde en doğru adımları atmak için değerlidir. Özellikle İstanbul’da faaliyet gösteren Avukat Bilal Alyar ve ekibi, kripto para ve NFT gibi yeni nesil varlıklarla ilgili hukuki gelişmeleri yakından takip ederek müvekkillerine yol göstermektedir. (İç bağlantı: Bilal Alyar Hukuk Bürosu)

Uluslararası Yaklaşım ve Düzenlemeler

Dünyada NFT’lere ilişkin hukuk düzenlemeleri ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir ancak genel anlamda henüz birçok ülke bekle-gör politikası izlemektedir. Yine de bazı önemli gelişmeleri vurgulamak gerekirse:

Avrupa Birliği (AB): 2023 yılında Avrupa Birliği, kripto varlık piyasalarını düzenlemek amacıyla kapsamlı MiCA (Markets in Crypto-Assets) adlı tüzüğü kabul etmiştir. MiCA, özellikle kripto paralar ve bazı token türlerine odaklanmakla birlikte, NFT’leri büyük ölçüde kapsam dışında bırakmıştıryellow.com.

Tüzük, gerçekten eşsiz ve tek bir varlığı temsil eden NFT’lerin düzenleme dışında tutulacağını belirtirken, “seri halinde çıkarılan veya bölünebilir NFT’lerin” aslında menkul kıymet veya kripto varlık muamelesi görebileceğini not etmektedir. Bu yaklaşım, AB’nin NFT’leri şu aşamada özel olarak regüle etmek istemediğini, ancak NFT adı altında yapılan faaliyetler eğer aslında menkul kıymet ihraçlarına benziyorsa bunları denetlemek istediğini gösterir.

Önümüzdeki birkaç yıl içinde AB, NFT piyasasını izleyecek ve gerekirse ayrı bir düzenleyici çerçeve oluşturmayı düşünecektir. Nitekim AB Komisyonu, NFT’lerin sanat ve kültür ekonomisinde yeni fırsatlar yaratmakla birlikte tüketiciler için riskler de barındırdığını, bu yüzden durumu yakından takip ettiklerini açıklamıştır.

Amerika Birleşik Devletleri: ABD’de NFT’ler konusunda birleşik bir federal düzenleme yoktur. Ancak bazı gelişmeler dikkat çekicidir. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), NFT’leri genel olarak menkul kıymet olarak görmemekle birlikte, “NFT’lerin menkul kıymet gibi kullanıldığı durumlar olabilir mi” diye incelemeler yapmaktadır.

Özellikle, eğer bir NFT alıcısı salt o NFT’nin gelecekte değerlenmesi veya arkasındaki projeden pay alma beklentisi ile hareket ediyorsa (Howey Testindeki “common enterprise with expectation of profit” kriterlerine benzer şekilde), bu NFT’lerin yatırım kontratı kabul edilip edilemeyeceği tartışılmaktadır. Henüz SEC tarafından NFT’lerle ilgili resmi bir yaptırım kararı açıklanmamıştır, ancak medya haberlerine göre bazı NFT projeleri hakkında bilgi talepleri gönderilmiştir.

Vergi açısından, ABD Gelir İdaresi (IRS) 2023 yılında NFT’leri vergilendirme niyetini açıklamıştırtr.investing.comtr.tradingview.com. IRS, NFT’leri olası koleksiyon (collectible) varlık kategorisine sokarak yüksek vergilendirme planları yapmaktadır (koleksiyon varlıkları ABD vergi hukuku altında daha yüksek oranla vergilenir).

Örneğin pahalı bir sanat eseri NFT’sinin satışı, koleksiyon vergi oranlarına tabi olabilir. Bu konuda henüz net bir düzenleme gelmemiş olsa da, IRS 2022 vergi kılavuzlarında kripto varlık beyanında NFT’lerin de belirtilmesini tavsiye etmiştir.

Asya ve Diğer Bölgeler: Güney Kore, 2022’de NFT’leri vergilendirme kapsamına alma planını duyurmuş, 2023’ten itibaren NFT gelirlerini vergileyeceğini açıklamıştırms.hmb.gov.tr. Singapur gibi finans merkezleri, NFT’lere özel bir yasaklama getirmeden mevcut hukuk (özellikle vergi ve finansal suçlar hukuku) içinde değerlendirmeler yapmaktadır.

Çin, kripto paralara karşı katı bir yasak politikası uygularken, NFT’leri “dijital koleksiyon” adı altında kısıtlı bir şekilde kullanılmasına izin vermektedir; ancak NFT’lerin ikincil piyasada alım satımını yasaklayarak spekülasyonu önlemeye çalışmaktadır. Bu da Çin’in kontrollü bir NFT yaklaşımı benimsediğini gösterir.

Uluslararası kuruluşlar da NFT konusuna değinmeye başlamıştır. INTERPOL ve EUROPOL, NFT ve kripto varlıkların suç gelirlerinin aklanmasında kullanılabileceği uyarılarını raporlarına eklemişlerdir. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO), 2022 ve 2023’te düzenlediği bazı panellerde NFT’lerin fikri haklara etkisini tartışmıştır.

Henüz bağlayıcı bir uluslararası düzenleme bulunmamakla birlikte, özellikle sınır ötesi dolandırıcılık ve hırsızlık vakalarında ülkeler arası iş birliği önem kazanmıştır. Örneğin çalınan bir NFT’nin izini sürmek için farklı ülkelerdeki kripto borsalarından bilgi almak gerekebilir; bu da adli yardımlaşmayı gündeme getirir.

Görüldüğü üzere, küresel ölçekte NFT’lere yaklaşım temkinli ama aynı zamanda potansiyelini tanıyan bir çerçevededir. Bu teknolojinin inovasyonu destekleyen yönüyle, içerdiği riskler arasında bir denge kurulmaya çalışılmaktadır.

Birçok ülke, NFT özelinde sert bir düzenleme getirmeden önce piyasanın kendi dengesini bulmasını ve teknolojinin olgunlaşmasını beklemektedir. Ancak bu süreçte sorunlar çıktığında da mevcut hukuk araçlarıyla çözüm aranmaktadır. Örneğin NFT’lerin mülkiyet olarak kabulü, mahkemelerin icrai tedbirler uygulayabilmesi için önemli bir adımdır ki İngiliz mahkemeleri bunu yaptı. Türkiye’nin de bu uluslararası eğilimleri izleyerek, uygun zaman ve şartlarda NFT’lere dair daha spesifik mevzuat geliştirmesi muhtemeldir.

NFT avukatları, müvekkillerine sadece Türkiye içindeki değil, uluslararası alandaki gelişmeler hakkında da bilgi verirler. Özellikle global bir NFT projesine girişmek isteyen veya yurt dışı platformları kullanan müvekkiller için, farklı ülkelerin yaklaşımlarını bilmek büyük avantaj sağlar.

Örneğin ABD’de NFT satmayı planlayan bir sanatçı, orada vergi yükümlülüğü doğabileceğini; AB’de bir platform işletecek bir girişimci, MiCA düzenlemesinin kripto varlık hizmet sağlayıcılarına getirdiği zorunlulukları göz önüne almalıdır. Bu nedenle NFT avukatlığı, çoğu zaman uluslararası hukuk boyutunu da içeren bir pratiği gerektirir.

NFT Avukatının Rolü ve Uzmanlık Alanları

NFT avukatı, yukarıda bahsedilen tüm bu teknik ve hukuki konularda uzmanlaşarak müvekkillerine yol gösteren profesyoneldir. Henüz çok yeni bir alan olması nedeniyle, “NFT avukatı” unvanı genellikle kripto varlık hukuku, bilişim hukuku, fikri mülkiyet hukuku, finans hukuku gibi alanlarda bilgi ve tecrübe sahibi avukatlar tarafından, bu alt uzmanlıklarını vurgulamak için kullanılmaktadır.

Peki bir NFT avukatı pratikte neler yapar, hangi hizmetleri sunar? Aşağıda, bir NFT avukatının başlıca çalışma konuları ve sağladığı hizmetler özetlenmiştir:

• Danışmanlık ve Hukuki Analiz: NFT projelerine başlamadan önce müvekkillere danışmanlık vererek projenin hukuki risk analizini yapar. Örneğin bir girişimci yeni bir NFT koleksiyonu çıkaracaksa, bu koleksiyonun fikri mülkiyet sorunları olup olmadığını (kullanılan görseller, karakterler vb), olası sermaye piyasası riski taşıyıp taşımadığını, kullanıcılarla yapılacak sözleşmelerin nasıl olması gerektiğini analiz eder. Aynı şekilde, mevcut bir işletme NFT tabanlı bir ürün veya sadakat programı geliştirmek istiyorsa, bunun hukuki boyutlarını inceler.
• Sözleşmelerin Hazırlanması: NFT alım satımına, NFT platformu kullanımına veya NFT ile ilgili iş ortaklıklarına dair her türlü sözleşmeyi hazırlar. Örneğin bir sanatçı ile bir dijital platform arasında yapılacak “NFT basım ve satış sözleşmesi”, akıllı sözleşme kodunun ekini de içerecek şekilde detaylıca kaleme alınabilir. Yine NFT pazar yeri kuran bir şirket için, kullanıcı sözleşmesi, gizlilik politikası, telif hakları ihlallerine karşı DMCA prosedürlerine benzer içerikler NFT avukatı tarafından oluşturulur.
• Uyuşmazlık Çözümü (Dava ve Tahkim): NFT’lerden kaynaklı uyuşmazlıklarda müvekkillerini temsil eder. Bu bir dava olabileceği gibi, bazı durumlarda taraflar arasında müzakerelerle çözüm, hatta uluslararası tahkim veya arabuluculuk süreçleri de olabilir. Örneğin çalınmış bir NFT’nin iadesi için acil tedbir kararı almak, izinsiz NFT basımı nedeniyle telif hakkı davası açmak, dolandırıcılık sonucu kaybedilen varlıklar için ceza soruşturmasını takip etmek gibi işlerde yer alır. İstanbul gibi büyük şehirlerde, teknoloji alanında uzmanlaşmış hukukçuların katkısıyla davaların daha hızlı ve etkin ilerlemesi sağlanabilmektedir.
• Mevzuat ve Politika Takibi: NFT avukatları, sürekli değişen regülasyon ortamını takip ederek müvekkillerini güncel gelişmelerden haberdar eder. Örneğin MASAK’ın yayınladığı yeni bir rehber, Resmî Gazete’de çıkan bir yönetmelik, SPK veya Merkez Bankası’nın bir duyurusu gibi konularda anında bilgi sahibi olup müvekkillerin faaliyetlerini buna uyumlu hale getirmelerine yardımcı olur. Keza uluslararası arenada çıkan yeni yasalar (örneğin bir AB ülkesinde getirilen NFT vergisi gibi) Türkiye’de iş yapan ama o ülkeyle ilişkili müvekkilleri etkileyebileceğinden, bunlar da takip edilir.
• Eğitim ve Uyum Programları: Büyük şirketler veya kurumlar, çalışanlarını ve yöneticilerini NFT konusunda eğitmek isteyebilir. NFT avukatları seminerler, workshoplar düzenleyerek bu kurumlara destek verebilir. Özellikle sanat galerileri, müzeler veya oyun şirketleri gibi NFT ile içli dışlı olabilecek sektörlerde hukuki bilinç oluşturmak önemlidir.
• Çapraz Alan Uzmanlığı: Bir NFT avukatı aynı zamanda bilişim suçları, veri koruması, vergi gibi alanlarda da belli seviyede bilgi sahibi olmalıdır. Çünkü NFT ile ilgili bir iş çoğu zaman birden fazla hukuki disipline dokunur. Örneğin NFT platformunda kullanıcı verilerinin korunması KVKK kapsamında değerlendirilir; uluslararası para transferleri SWIFT düzenlemelerine takılabilir; veya bir NFT projesi bir token çıkarıp fon toplarsa bu durum kitlesel fonlama mevzuatını ilgilendirebilir. O yüzden NFT avukatı, gerektiğinde diğer uzmanlarla da (vergi danışmanı, bilişim uzmanı vb.) koordineli çalışarak müvekkiline bütüncül bir hizmet sunar.

İstanbul ve Marmara Bölgesi, Türkiye’de NFT ve kripto alanında en aktif ekosisteme sahip bölgedir. Birçok blockchain startup’ı, dijital sanat etkinliği, kripto para etkinliği bu bölgede gerçekleşmektedir. Bu da İstanbul’da NFT avukatlarına özel bir talep doğurmaktadır. Bir NFT avukatı, yalnızca hukuki bilgi değil, aynı zamanda sektör bilgisini de müvekkiliyle paylaşır. Örneğin güvenilir NFT platformlarının hangileri olduğu, akıllı sözleşme denetimi için hangi şirketlerle çalışılabileceği, NFT topluluklarının davranışları gibi pratik bilgiler de çoğu zaman müvekkil için kıymetlidir.

Ayrıca NFT avukatları, etik ve hukuk dengesini gözeterek müvekkillerini yönlendirir. NFT piyasalarında spekülasyon ve manipülasyon mümkündür; bir hukukçu olarak müvekkilin meşru zeminde kalmasını, hukuka aykırı olabilecek işlere tevessül etmemesini sağlamak da önemli bir görevdir. Örneğin yapay olarak NFT fiyatlarını şişirmek, içeriden bilgi ile alım satım yapmak gibi eylemler hem etik dışı hem de ileride hukuki sorumluluk doğurabilecek hususlardır.

Sonuç itibariyle, NFT avukatı, dijital çağın ihtiyaçlarına cevap veren yeni nesil bir hukuk uzmanıdır. Hem teknolojik yenilikleri anlama hem de hukukun temel prensiplerini uygulama becerisini bir arada kullanır. NFT’lerin getirdiği hukuki zorluklar karşısında yaratıcı, çözüm odaklı ve proaktif bir yaklaşım sergiler. Bu sayede müvekkilleri için güvenli bir yol haritası çizer. Özellikle hukukun henüz tam oturmadığı gri alanlarda, bilgiye dayalı öngörülerle riskleri minimize etmek ve fırsatları en iyi şekilde değerlendirmek NFT avukatının değerini ortaya koyar.

Sonuç ve Değerlendirme

“NFT avukatı” kavramı, dijital dönüşümün hukuk alanındaki yansımalarından biridir. NFT teknolojisi, sanatın, ticaretin ve verinin dijitalleşmesinde çığır açmış; beraberinde hukuki sistemleri yeni sorularla karşı karşıya bırakmıştır. Bu makalede NFT hukuku geniş bir perspektifle ele alınmış, NFT’lerin kavramsal ve teknik yapısından başlayarak mülkiyet, akıllı sözleşmeler, fikri mülkiyet, dolandırıcılık, vergi ve düzenleyici çerçeve gibi boyutlar incelenmiştir. Her bir alt başlıkta görüldüğü üzere, geleneksel hukuk normları NFT olgusunu yorumlarken esnemek veya yeniden şekillenmek durumunda kalmaktadır.

Google aramalarında İstanbul NFT avukatı veya NFT hukuku Türkiye gibi anahtar kelimelerle arama yapan okurlar için bu makale, kapsamlı bir rehber olmayı amaçlamaktadır. Resmî kaynaklardan ve akademik çalışmalardan yapılan alıntılarla (Yargıtay karar referansı, Merkez Bankası yönetmeliği, MASAK rehberi, akademik makaleler gibi) desteklenen içerik, güvenilir bilgi sunmaktadır. Özellikle Marmara Bölgesi ve İstanbul’da NFT ile ilgilenen bireylerin ilk başvuracağı Türkçe kaynaklardan biri olması hedeflenen bu yazı, hem hukuki derinliği hem de pratik yararı gözetmiştir.

Sonuç olarak, NFT ekosistemi büyümeye devam ettikçe, hukuk da bu alana daha fazla nüfuz edecektir. Yakın gelecekte Türkiye’de NFT’lere özgü yasal düzenlemeler, içtihatlar ve belki de yeni tanımlar ortaya çıkacaktır. NFT avukatları ise bu dönüşümün hem takipçileri hem de şekillendiricileri olacaklardır. Bu süreçte, bilginin paylaşılması ve farkındalığın artırılması büyük önem taşır. “NFT avukatı” üzerine hazırlanan bu kapsamlı çalışma, herkesin anlayabileceği bir dil ve sistematik bir yapıyla sunularak bu ihtiyaca katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru: NFT nedir ve ne işe yarar?
Cevap: NFT (Non-Fungible Token), blokzincir tabanlı benzersiz bir dijital varlığı temsil eden token türüdür. NFT’ler dijital sanat, koleksiyon, müzik, oyun içi öğeler gibi birçok alanda kullanılabilir. Her NFT eşsizdir ve başka bir NFT ile birebir takas edilemez. NFT’ler, dijital varlıkların orijinalliğini ve sahipliğini kanıtlamaya yarar. Örneğin bir dijital sanat eserini NFT olarak satın alan kişi, blokzincir üzerinde o eserin orijinal token’ına sahip olur ve bu sahiplik herkesçe doğrulanabilir.

Soru: NFT almak Türkiye’de yasal mı?
Cevap: Türkiye’de NFT alıp satmak doğrudan yasaklanmış değildir; NFT sahibi olmak veya NFT ticareti yapmak suç teşkil etmez. Ancak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2021’deki yönetmeliği uyarınca kripto paraların ödemelerde kullanımı yasaklanmıştırtcmb.gov.tr.

Bu nedenle, eğer bir NFT alım satımında ödeme aracı olarak kripto para kullanılıyorsa, teknik olarak bu düzenlemeye aykırılık söz konusu olabiliryenisafak.com. Uygulamada bireylerin çoğu uluslararası platformlarda kripto ile NFT alımı yapmaktadır ve bu işlemler kişisel yatırım faaliyeti olarak görülmektedir. Yasal belirsizlik olmakla birlikte, şu an için NFT alım satımına özel bir engel bulunmamaktadır. İleride daha net mevzuat çıkması beklenmektedir.

Soru: Bir NFT satın aldığımda eserinin telif haklarını da almış olur muyum?
Cevap: Hayır, genellikle NFT satın almak size otomatik olarak eserin telif haklarını vermez. NFT, ilgili dijital eserin orijinaline ait bir token’ı satın aldığınızı gösterir. Eserin telif hakları (çoğaltma, yayma, temsil etme gibi haklar) ise aksi kararlaştırılmadıkça eser sahibinde kalır.

Örneğin bir dijital sanat eserinin NFT’sini satın alan kişi, eserin orijinal dijital kopyasının sahibi olur ancak eseri ticari amaçla kullanamaz veya çoğaltıp satamaz. Telif haklarının devri için ayrıca eser sahibi ile yazılı bir sözleşme yapılması gerekir. Bazı NFT projeleri alıcıya sınırlı kullanım hakları tanıyabilir, bu durum proje koşullarına bağlıdır.

Soru: NFT satışından elde ettiğim gelir vergilendirilir mi?
Cevap: Türkiye’de 2025 itibarıyla NFT gelirlerinin vergilendirilmesine dair özel bir düzenleme yoktur, ancak genel vergi prensipleri uygulanabilir. Eğer NFT satışı süreklilik arz eden ticari bir faaliyet ise, gelir vergiye tabi olabilir (gelir vergisi veya kurumlar vergisi kapsamında). Arızi olarak yapılan bir NFT satışında, örneğin bir dijital sanatçının tek seferlik eser satışı, kazanç istisna sınırlarını aşıyorsa gelir vergisi doğabileceği değerlendirilir.

KDV konusunda belirsizlik sürmektedir; Vergi Konseyi raporu NFT’lerin KDV’den istisna edilmesi yönünde görüş belirtmiştirms.hmb.gov.tr ancak henüz net bir kural yoktur. Güncel gelişmeler ışığında, önümüzdeki yıllarda kripto varlıklar ve NFT’lerle ilgili ayrıntılı vergi düzenlemelerinin gelmesi beklenmektedir.

Soru: NFT dolandırıcılığına maruz kalırsam ne yapmalıyım?
Cevap: NFT dolandırıcılığına uğrarsanız öncelikle ilgili platform veya cüzdan sağlayıcısıyla iletişime geçerek hesabınızı ve varlıklarınızı güvene alın. Ardından hukuki yollara başvurabilirsiniz: Savcılığa suç duyurusunda bulunmak, siber suçlar birimine başvurup IP tespiti ve cüzdan izleme talep etmek gibi.

Eğer dolandırıcı biliniyorsa şahsa karşı dava açmak da mümkündür. Mahkemeler bazı durumlarda NFT’lerin transferini engellemek için ihtiyati tedbir kararı verebilmektedir (yurt dışı örneklerde olduğu gibi). Türkiye’de de hukuken haklarınızı arayabilirsiniz ancak süreç teknik uzmanlık gerektirebilir. Bu nedenle bir NFT ve bilişim hukuku uzmanı avukata başvurmanız tavsiye edilir. Ayrıca dolandırıcılık olayını sosyal medya ve topluluklarda duyurarak başkalarının da aynı tuzağa düşmesini önlemek önemli bir adımdır.

Soru: NFT’ler yasal olarak menkul kıymet veya yatırım aracı sayılıyor mu?
Cevap: Genel olarak hayır, tek başına NFT’ler mevcut düzenlemelere göre menkul kıymet sayılmazlar. NFT’ler bir şirkette pay hakkı veya alacak hakkı sağlamaz; temettü vaadi içermez, dolayısıyla hisse senedi, tahvil gibi sermaye piyasası araçlarından ayrılırlar. Ancak bazı özel durumlarda, NFT’lerin menkul kıymet benzeri yapılandırıldığı görülebilir.

Örneğin bir proje, NFT sahiplerine ileride projeden gelir payı dağıtımı vaat ediyorsa veya NFT’yi birçok kişiye bölerek satıyorsa (fractional NFT), düzenleyici kurumlar bunu yatırım sözleşmesi olarak değerlendirebilir. Türkiye’de SPK henüz NFT’lerle ilgili resmi bir tasnif yapmamıştır. ABD’de SEC, bazı soruşturmalarla konuyu incelemektedir. Dolayısıyla NFT satın alırken, bunun altında yatan projenin yapısına bakmak gerekir. Saf dijital koleksiyon amaçlı NFT’ler yatırım aracı olarak değil, koleksiyon ürünü olarak görülür.

Soru: NFT’ler mahkemede delil olarak kullanılabilir mi?
Cevap: NFT’lerin kendisi, bir olayın delili olmaktan ziyade bir varlığın dijital kayıt belgesi niteliğindedir. Ancak NFT’lerle bağlantılı blokzincir kayıtları, belirli işlemlerin gerçekleştiğini ispatlamak için kullanılabilir. Örneğin bir sözleşmenin yapıldığını veya bir ödeminin gerçekleştiğini göstermek adına blokzincir işlem kayıtları mahkemeye sunulabilir. Türk hukukunda elektronik kayıtlar ve veriler, HMK kapsamında delil olarak kabul edilebilir ve hakim takdirinde değerlendirilebilir.

Önemli olan, bu kayıtların bütünlüğünün ve doğru şekilde eşleştirilmesinin sağlanmasıdır. NFT’ler de blokzincir üzerinde çalıştığı için, doğru yorumlandığında güvenilir kayıtlar sunarlar. Ancak bir NFT’nin kime ait olduğunu mahkemede ispat etmek teknik bilgi gerektirebilir; genellikle cüzdan adresleri ve işlem hash’leri delil olarak verilir, gerekirse uzman bilirkişi incelemesi istenir. Özetle, evet, NFT’lere ilişkin veriler mahkemede delil olabilir ama usulüne uygun sunulmalıdır.

Soru: Türkiye’de NFT ile ilgili özel bir kanun çıkacak mı, ne zaman?
Cevap: Halihazırda Türkiye’de NFT’lere özgü bir kanun yok. Ancak kripto varlıklara ilişkin genel bir kanun tasarısının hazırlandığı ve yakın gelecekte (muhtemelen birkaç yıl içinde) Meclis gündemine geleceği bilinmektedirmusavirrotasi.commusavirrotasi.com. Bu kapsamda NFT’lerin de tanımlanması veya dolaylı düzenlenmesi mümkündür. Beklenen kanunda kripto varlık hizmet sağlayıcıları, vergilendirme, lisanslama gibi konular ele alınacaktır. NFT’ler için belki ayrı bir başlık olmasa da, hukuki statülerinin netleşmesine katkı sunacak tanımlar yer alabilir. Örneğin “dijital varlık” tanımı içinde NFT zikredilebilir. Zamanlama konusunda kesin bir şey söylemek zor; 2024-2025 döneminde yoğun çalışmalar olduğu ve 2025 gibi uygulamaya geçileceği yönünde beklentiler vardırmusavirrotasi.com. Bu arada idari düzenlemeler (yönetmelik, tebliğ vb) de çıkabilir. Gelişmeleri takip etmek gerekiyor.

Soru: NFT avukatına ne zaman ihtiyaç duyulur?
Cevap: Eğer NFT’lerle ilgili ciddi bir işlem yapıyorsanız veya bir sorunla karşılaştıysanız, bir NFT hukuk uzmanına danışmak faydalı olacaktır. Örneğin yüksek değerli bir dijital sanat eseri NFT’si satacak veya alacaksanız, sözleşme ve haklar konusunda avukata danışmak ileride doğabilecek anlaşmazlıkları önler. Yine NFT tabanlı bir proje (oyun, platform, koleksiyon) başlatıyorsanız, projenizin hukuka uygun tasarlanması için uzman görüşü almanız gerekir. NFT’ler nedeniyle telif hakkı ihtilafı, dolandırıcılık mağduriyeti, teknik bir sözleşme sorunu gibi bir durum yaşıyorsanız, bu alanda deneyimli bir avukat sorununuzu daha etkin çözebilir. Kısacası NFT ekosistemine giren sanatçı, koleksiyoner, girişimci, yatırımcı herkes için, önemli kararlar öncesinde ve sorun anlarında NFT avukatı desteği almak hak ve menfaatlerini korumak adına kritik olabilir.

Boşanma ve Miras Davalarında Dijital Varlıkların Hukuki Boyutu

Günümüzde dijitalleşmenin hayatın her alanına nüfuz etmesiyle birlikte, boşanma ve miras davalarında da dijital varlıklar gündeme gelmeye başlamıştır. Kripto paralar, NFT’ler ve metaverse varlıkları artık yalnızca yatırım araçları değil, aynı zamanda mal paylaşımına konu olan dijital mülkiyet unsurları haline gelmiştir. Bu nedenle, aile hukuku ve miras hukuku davaları dijital varlıkların tespiti ve paylaşımı açısından yeni bir döneme girmiştir.

Birçok hukuk bürosu, özellikle teknolojiye adapte olmuş yapısıyla bu dönüşümü yakından takip etmektedir. Başaran Emiroğlu Avukatlık Ortaklığı Metaverse gibi modern hukuk yapılanmaları, dijital varlıkların paylaşımında uzmanlık sağlayan yeni nesil hukuk ofislerine örnek teşkil etmektedir. Ancak bu tür davalarda asıl önemli olan, dijital varlıkların Türk hukuku çerçevesinde değerlendirilmesi ve somut delillerle ortaya konulmasıdır.

Kripto cüzdanlar, sanal mülkler ve dijital sanat eserleri gibi unsurların miras planlamasında veya boşanma sürecinde adil bir şekilde paylaşılabilmesi için hukuken tanımlanması gerekir. Bu kapsamda miras davalarında NFT’lerin tespiti, hem teknik hem de hukuki açıdan dikkat gerektiren bir süreçtir. NFT’lerin hangi platformda oluşturulduğu, hangi cüzdanda saklandığı ve kime ait olduğu gibi unsurlar mahkeme nezdinde belirleyici rol oynar.

Sonuç olarak, dijitalleşme yalnızca finansal sistemi değil, aile ve miras hukukunu da kökten değiştirmektedir. Bu nedenle, dijital varlıklara sahip bireylerin boşanma veya miras planlamasında farkındalık sahibi avukatlardan hukuki destek almaları büyük önem taşır.

İçerikli boşanma ve miras davaları, miras davalarında nftlerin tespiti çok teknik konular olup, muhakkak profesyoneş destek almanızı tavsiye ederiz.

[1] [4] [5] [6] [7] [8] [25] [26] [27] AYBU-TFM_C-8_S-2_Aralik2022-Dergi-son

[2] [3] [14] [15] [16] [19] [20] [21] [22] [23] [24] dergipark.org.tr

[9] [10] [39] [40] [41] [42] [43] [50] ms.hmb.gov.tr

[11] [12] [13] [18] [28] [29] [30] Nitelikli Fikrî Tapular (non-fungible token; NFTs): İnovasyon, Koruma ve Fırsatlar* – LEGAL BLOG

[17] [31] PowerPoint Presentation

[32] KRİPTO VARLIK HUKUKU – DG Legal

[33] ms.hmb.gov.tr

[34] NFT’ lerin (Non-Fungible Token) Hukuki Boyutu ve Kullanım Alanları …

[35] [36] [37] tcmb.gov.tr

[38] NFT ne işe yarar? 1 NFT ne kadar? NFT yasal mı? | Son Dakika Haberleri

[44] [45] [46] [51] [52] [53] Kripto Varlıkların Vergilendirilmesinde 2025’te Neler Değişecek? | Müşavir Rotası

[47] MiCA Yönetmelikleri Açıklandı: Kripto Kullanıcılarının Bilmesi …

[48] ABD’nin gelir idaresi, NFT’lere de vergi uygulama niyetinde

[49] ABD’nin Milli Gelirler İdaresi, NFT’leri halka soracak – TradingView