Çocuğun Uluslararası İadesi: Lahey 1980 Sözleşmesi 2026

Çocuğun Uluslararası İadesi, 1980 Lahey Sözleşmesi çerçevesinde, mutad meskeninden hukuka aykırı şekilde götürülen veya alıkonulan 16 yaşından küçük çocukların derhâl iadesini düzenler. Türkiye sözleşmeye taraf olup; Adalet Bakanlığı Merkezi Makam olarak görev yapmaktadır.

Hukuka Aykırı Götürme/Alıkoyma

Çocuğun, mutad meskeni devletinde velayet hakkına sahip kişinin rızası alınmadan başka ülkeye götürülmesi veya orada alıkonulması iade sebebidir. Tek başına velayet hakkına sahip ebeveynin onay vermesi yeterli sayılmaz; ortak velayet hâlinde her iki tarafın iznine ihtiyaç vardır.

Merkezi Makam Başvurusu

Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü (UHDİGM) Merkezi Makamdır. Başvuru çocuğun bulunduğu devlete iletilir; o devletin Merkezi Makamı yerel mahkemede iade davası açar.

İade Reddi Sebepleri

Çocuğun yeni çevreye intibak etmesi (1 yıldan fazla geçme), iade hâlinde fiziksel veya psikolojik tehlikeye maruz kalma riski, çocuğun olgunluk düzeyinin ve görüşünün dikkate alınması iade reddi sebepleridir. Mahkeme bu sebepleri sıkı yorumlar.

Görevli Mahkeme Türkiye Yönü

Çocuğun bulunduğu yer aile mahkemesi görevlidir. Yargılama HUMK ve 5717 sayılı Kanun çerçevesinde basit yargılama usulüyle yürür. Karar verme süresi sözleşme gereği 6 hafta hedeflenir.

Velayet ile İade Davası Farkı

Lahey 1980 davası velayet uyuşmazlığını çözmez; yalnızca çocuğun mutad meskeni devletine iadesini sağlar. Velayet, çocuğun mutad meskeni devletinde ayrıca yargılanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi yaşa kadar uygulanır?

Çocuğun 16 yaşına kadar Lahey 1980 Sözleşmesi uygulanır.

Türkiye’de hangi makam yetkilidir?

Adalet Bakanlığı UHDİGM Merkezi Makamdır.

İade reddi mümkün mü?

Çocuğun ciddi tehlikeye maruz kalacağı veya yeni çevreye intibak ettiği hâllerde reddedilebilir.

Velayet bu davayla mı çözülür?

Hayır; bu dava yalnızca iadeyi sağlar; velayet mutad mesken devletinde görüşülür.

İlgili Yargıtay Kararları (Özet)

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Velayet ve çocuğun üstün yararı: Anne yanında bakım için yeterli ekonomik koşulların bulunmaması tek başına velayetin babaya verilmesini gerektirmediği; çocuğun anne ile kurduğu duygusal bağ, eğitim devamlılığı ve ruhsal gelişiminin bütüncül değerlendirilmesi gerektiği; pedagog raporu olmadan velayet değişikliği kararı verilemeyeceği değerlendirilmiştir. mevzuat.adalet.gov.tr içtihat aramasından doğrulayın.
Yargıtay HGK — Velayetin değiştirilmesi: Velayet sahibinin yeniden evlenmesinin tek başına velayet değişikliğine yol açmadığı; çocuğun bakım ve eğitiminin sağlanmadığına ilişkin somut olguların ispatı aranır. Yeni evlilikte üvey ebeveynin tutumunun çocuğun üstün yararına etkisi de bütünsel olarak değerlendirilmelidir. mevzuat.adalet.gov.tr içtihat aramasından doğrulayın.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Yabancı boşanma kararının tanınması: Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması için karşılıklılık şartının sağlanmış olması, kararın kesinleşmesi ve savunma hakkının ihlal edilmemiş olması arandığı; tebligat hatasının savunma hakkı ihlali olarak değerlendirildiği ve tanımanın reddi sonucunu doğurabileceği değerlendirilmiştir. mevzuat.adalet.gov.tr içtihat aramasından doğrulayın.
Yargıtay HGK — Çifte vatandaşlıkta uygulanacak hukuk: Boşanma davasında MÖHUK 14 kapsamında müşterek milli hukuk, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Çifte vatandaşlıkta etkinlik ilkesi gereği fiilen yaşanan ülke hukuku öncelikli olabilir. mevzuat.adalet.gov.tr içtihat aramasından doğrulayın.

Karar özetleri eğitim amaçlı olup, somut olayda mahkeme kararları farklılaşabilir.

Aile Hukukunda İlgili Diğer Konular

Hizmet Bölgeleri

İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya başta olmak üzere Türkiye geneli aile ve boşanma uyuşmazlıkları için boşanma avukatı hizmeti sunulmaktadır. Şehir bazlı detay için İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya rehberlerine bakınız.

Video Anlatım

Aile ve boşanma hukuku süreçleri için video anlatımlar: @bilalalyar YouTube kanalı.

Güncelleme tarihi: 17.04.2026 | Bu içerik 2026 mevzuat ve içtihat değişikliklerine göre güncel tutulmaktadır.