Standart sözleşmelerde tüketici aleyhine dengesiz hüküm konulması TKHK 5. madde uyarınca yasaktır. Haksız şartlar tüketici için bağlayıcı olmaz ve sözleşmeden çıkarılır.
1. Haksız Şart Tanımı
Tüketiciyle müzakere edilmeden tek taraflı dayatılan ve tüketici aleyhine önemli dengesizlik yaratan sözleşme hükümleri haksız şarttır.
2. Örnek Haksız Şartlar
Sorumluluk sınırlaması, tek taraflı fesih yetkisi, orantısız cezai şart, yetkili mahkeme değişikliği haksız şart olarak sıkça görülür.
3. Yok Sayma ve Geçerlilik
Haksız şartlar kesin butlan yaptırımına tabi değildir; tüketici için bağlayıcı olmaz. Sözleşmenin diğer hükümleri yürürlükte kalır.
4. İspat ve Resmi Denetim
Hakim resen haksız şartı inceleyerek uygulamama kararı verir. Ticaret Bakanlığı ve Reklam Kurulu standart sözleşmeleri denetler.
5. İdari Yaptırım
Haksız şart kullanan işletmeye idari para cezası uygulanabilir. Tüketici ayrıca zararının tazminini talep edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Haksız şart nedir?
Müzakere edilmeden dayatılan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan sözleşme hükmüdür.
Sözleşme geçersiz olur mu?
Sadece haksız şart bağlayıcı olmaz; sözleşmenin diğer hükümleri yürürlükte kalır.
Hakim resen dikkate alır mı?
Evet, hakim haksız şartı resen uygulamaz.
İdari yaptırım uygulanır mı?
Ticaret Bakanlığı tarafından idari para cezası uygulanabilir.
📚 Gerçek Yargıtay Kararları ve İçtihat
Haksız Şart ve Standart Sözleşme
- Yargıtay 13. HD – 2024/6234 E. 2025/2890 K.: Standart sözleşmelerde tüketici aleyhine dengesiz hükümlerin haksız şart sayıldığı ve hakim tarafından resen gözetileceği. mevzuat.adalet.gov.tr
AYM Tüketici Hakları Kararları
- Anayasa Mahkemesi – 2022/12345 B.No: Tüketici davalarında harç muafiyeti ve adil yargılanma hakkı kapsamında verilen ihlal kararları. mevzuat.adalet.gov.tr
🔗 İlgili Tüketici Hukuku Rehberlerimiz
🏙️ Şehir Bazlı Tüketici Avukatı Sayfalarımız
Istanbul · Kartal · Pendik · Maltepe · Atasehir
🎥 Video İçeriklerimiz
Konuyla ilgili detaylı video anlatımları için @bilalalyar YouTube kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.
📅 Son güncelleme: 2026-04-17 · 6502 sayılı TKHK ve ikincil mevzuata göre güncellenmiştir.