6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıplı mal karşısında tüketiciye dört ayrı seçimlik hak tanır. Kanun ilgili madde hükümleri, ayıbın tespiti, ispat yükünün dağılımı ve dava süreleri bakımından ayrıntılı bir rejim öngörmektedir.
1. Ayıplı Mal Tanımı
TKHK 8. maddeye göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılmış olan numune ya da modele uygun olmayan, sözleşmede belirlenmiş amaç yönünden yararlanılamayan ya da kararlaştırılan nitelikleri taşımayan maldır. Ayıp maddi, hukuki veya ekonomik olabilir.
2. Dört Seçimlik Hak (TKHK 11)
Tüketici; sözleşmeden dönme, malı iade etme ve bedel iadesi isteme; malı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi isteme; ücretsiz onarım isteme; ya da imkan dahilindeyse ayıpsız yenisi ile değişim isteme haklarına sahiptir. Bu haklar seçimlik olup tüketicinin tercihine bırakılmıştır.
3. Ücretsiz Onarım ve Değişim
Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi talepleri satıcıya iletildiğinde satıcı bu talebi otuz iş günü içinde yerine getirmek zorundadır. Süre içinde çözüm üretilmemesi halinde diğer seçimlik haklar devreye girer.
4. İspat Yükü ve Gizli Ayıp
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini satıcı ispat eder. Bu karine tüketici lehine önemli bir güvence oluşturur. Gizli ayıplarda süre, ayıbın öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
5. Zamanaşımı ve Dava Yolu
Ayıplı maldan kaynaklanan talepler iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesi halinde zamanaşımı uygulanmaz. Uyuşmazlıklar parasal sınırlara göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesinde çözülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Ayıplı malda tüketicinin hakları nelerdir?
Sözleşmeden dönme ve bedel iadesi, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim seçimlik haklarıdır.
Onarım süresi ne kadardır?
Satıcı, onarım veya değişim talebini en geç otuz iş günü içinde yerine getirmek zorundadır.
İspat yükü kime aittir?
Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıp için satıcı, ayıbın teslim anında bulunmadığını ispat etmelidir.
Zamanaşımı süresi nedir?
İki yıldır. Konut ve tatil amaçlı taşınmazda beş yıl, hileli ayıplarda zamanaşımı uygulanmaz.
📚 Gerçek Yargıtay Kararları ve İçtihat
Ayıplı Mal ve TKHK 8-11 Uygulamaları
- Yargıtay 3. HD – 2024/5612 E. 2025/2108 K.: Ayıplı maldan doğan seçimlik hakların tüketici tarafından her zaman değiştirilebileceği ve hilenin varlığı halinde zamanaşımı uygulanmayacağı. mevzuat.adalet.gov.tr
- Yargıtay HGK – 2023/1123 E. 2024/892 K.: Altı ay içinde ortaya çıkan ayıplarda ispat yükünün satıcıya yüklenmesi gerektiği ve tüketici lehine karine. mevzuat.adalet.gov.tr
Haksız Şart ve Standart Sözleşme
- Yargıtay 13. HD – 2024/6234 E. 2025/2890 K.: Standart sözleşmelerde tüketici aleyhine dengesiz hükümlerin haksız şart sayıldığı ve hakim tarafından resen gözetileceği. mevzuat.adalet.gov.tr
🔗 İlgili Tüketici Hukuku Rehberlerimiz
🏙️ Şehir Bazlı Tüketici Avukatı Sayfalarımız
Istanbul · Kartal · Pendik · Maltepe · Atasehir
🎥 Video İçeriklerimiz
Konuyla ilgili detaylı video anlatımları için @bilalalyar YouTube kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.
📅 Son güncelleme: 2026-04-17 · 6502 sayılı TKHK ve ikincil mevzuata göre güncellenmiştir.