Evlat Edinme Koşulları ve Usul (TMK m.305-320) — 2026 Rehberi

Evlat Edinme Koşulları ve Usul (TMK m.305-320) — 2026 Rehberi

Evlat edinme; biyolojik soybağından bağımsız olarak bir çocuk veya ergin kişi ile evlat edinen arasında hukuki soybağı kurulmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. 4721 sayılı TMK m.305-320 kapsamında düzenlenir ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Lahey 1993 Uluslararası Evlat Edinme Sözleşmesi ile tamamlanır. Süreç mahkeme kararı ile tamamlanır ve geri alınamaz niteliktedir.

Küçüklerin Evlat Edinilmesi (TMK m.305-310)

Küçüğün evlat edinilmesi için şu koşullar aranır:

• Bir yıl bakılmış olma — Evlat edinen küçüğü, bir yıl süreyle bakmış ve eğitmiş olmalıdır (TMK m.305/2).
• Çocuğun yararı — Evlat edinme çocuğun yararına olmalıdır.
• Yaş farkı — Evlat edinen ile edinilen arasında en az on sekiz yaş farkı bulunmalıdır (TMK m.308).
• Çocuğun rızası — Ayırt etme gücüne sahip çocuğun rızası alınır (genelde 12 yaş üstü).
• Ana-babanın rızası — Ana ve babanın rızası şarttır; rıza doğumdan altı hafta sonra verilebilir (TMK m.309). Bazı hallerde rıza aranmaz (velayet kaldırılmış, çocuk terk edilmiş, ana-baba bulunamıyor).

Birlikte ve Tek Başına Evlat Edinme (TMK m.306-307)

Eşlerin birlikte evlat edinmesi: Eşler ancak birlikte evlat edinebilir (TMK m.306). En az beş yıldan beri evli olmaları veya her ikisinin de 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekir. Bir eş, diğer eşin çocuğunu ise iki yıl evlilik veya 30 yaş şartıyla tek başına evlat edinebilir.

Tek başına evlat edinme: Evli olmayan bir kişi de evlat edinebilir; 30 yaşını doldurmuş olması şartıyla (TMK m.307). Evli olan ancak diğer eşi ayırt etme gücünü sürekli kaybetmiş veya iki yıldan beri nerede olduğu bilinmeyen ya da mahkemece iki yıldan beri ayrı yaşama izni verilmiş bir eş de tek başına evlat edinebilir.

Erginlerin Evlat Edinilmesi (TMK m.313)

Evlat edinenin alt soyunun açık muvafakati ile ergin veya kısıtlılar evlat edinilebilir. Koşullar: (i) evlat edinenin altsoyu yoksa, (ii) evlat edinilecek kişi, evlat edinen tarafından en az beş yıldan beri sürekli bakılıp gözetilmişse veya bedensel/ruhsal engellilik sebebiyle bakıma muhtaçsa, evlenme ile bir araya geldiklerinden itibaren en az beş yıl geçmişse. Erginin evlat edinilmesi, onun soybağını biyolojik ana-babasından koparmaz; çift soybağı oluşur (TMK m.314).

Denetim Dönemi ve Sosyal İnceleme

Evlat edinme kararı öncesinde kural olarak bir yıl bakım ve denetim dönemi vardır (TMK m.305/2). Bu süreçte Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü uzmanları (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) aile ziyaretleri yapar, çocuğun uyum süreci gözlemlenir, ebeveyn yeterliliği değerlendirilir. Raporlar mahkemeye sunulur; hakim karar verirken bu raporları dikkate alır.

Evlat Edinmenin Sonuçları (TMK m.314)

Evlat edinme kararıyla evlatlık:

• Evlat edinenin çocuğu statüsüne girer, soybağı kurulur.
• Evlat edinenin soyadını alır; ergin ise eski soyadını kullanmayı tercih edebilir.
• Mirasçılık hakkı doğar (TMK m.500).
• Nafaka hakkı kazanır.
• Küçük ise biyolojik ana-baba ile soybağı sona erer; ergin ise devam eder (çift soybağı).

Evlat Edinmenin Kaldırılması (TMK m.317-319)

Evlat edinme kararının kaldırılması ancak çok sınırlı hallerde mümkündür: (i) yasal sebeplerden biri olmadan yapılmışsa (m.317), (ii) diğer eksiklikler dolayısıyla itiraz ediliyorsa (m.318). Süre: sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde evlat edinmeden itibaren beş yıl içinde. Kaldırma davasını; ilgili her kişi açabilir (evlat edinen, evlatlık, rıza göstermeyen biyolojik ebeveyn, cumhuriyet savcısı).

Uluslararası Evlat Edinme

Türkiye’nin Lahey 1993 Uluslararası Evlat Edinme Sözleşmesine taraf olması nedeniyle yabancı uyruklu evlat edinenler için özel usul uygulanır. Süreç Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkezi makamlığında yürütülür. Yabancılar ancak yetkilendirilmiş kurumlar aracılığıyla başvurabilir; çocuğun yaşamının sürekli evlat edinenin ülkesinde olup olmayacağı, koruma önlemleri ve menşe ülkenin izni gibi katı şartlar aranır.

Mevzuat Özeti ve Temel Atıflar

Madde	Konu	İçerik
TMK m.305	Küçüğün evlat edinilmesi	1 yıl bakım + çocuğun yararı
TMK m.306	Birlikte evlat edinme	5 yıl evlilik veya 30 yaş
TMK m.307	Tek başına evlat edinme	30 yaş
TMK m.308	Yaş farkı	En az 18 yaş
TMK m.309	Ana-baba rızası	6 hafta doğumdan sonra
TMK m.311-312	Rıza aranmayan haller	Terk, bulunamayan, velayet kaldırılmış
TMK m.313	Ergin evlat edinme	5 yıl bakım / altsoy yok / engellilik
TMK m.314	Sonuçlar	Soybağı, miras, nafaka, soyadı
TMK m.317	Kaldırma	Yasal sebep yoksa
TMK m.318	İtiraz süresi	1 yıl / 5 yıl
Lahey 1993	Uluslararası	Merkezi makam ASHB
5395 SK	Çocuk Koruma	Uyum süreçleri
HMK m.12	Yetkili mahkeme	Aile Mahkemesi

Sıkça Sorulan Sorular

Bekar birisi olarak evlat edinebilir miyim?

Evet. TMK m.307 uyarınca 30 yaşını doldurmuş bekar bir kişi tek başına evlat edinebilir. Evli olup da diğer eşi ayırt etme gücünü kaybetmiş/bulunamayan veya 2 yıldan beri ayrı yaşayan eş de tek başına evlat edinebilir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yeterlilik değerlendirmesi yapılır.

Evlat edinme geri alınabilir mi?

Çok sınırlı hallerde: yasal koşullar olmadan karar verilmişse veya önemli eksiklikler varsa 1 yıl/5 yıl süre içinde kaldırılabilir (TMK m.317-319). Evlat edinmek geri dönülmez ağırlıkta bir karardır; bu nedenle dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

Ergin bir kişiyi evlat edinebilir miyim?

Evet, TMK m.313 koşulları sağlanırsa: (i) evlat edinenin altsoyu yoksa, (ii) evlatlık 5 yıldır bakılıp gözetilmişse veya engellilikle bakıma muhtaçsa, (iii) evlilik ile bir aradaysa en az 5 yıl geçmişse. Ergin evlat edinmede biyolojik ebeveynle soybağı kopmaz; çift soybağı oluşur.

İlgili Rehberler

• Boşanma Avukatı İstanbul — Ana Rehber
• Aile Hukuku Rehberi
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü
• Velayet ve Üstün Yarar Kriterleri

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre uzman değerlendirmesi zorunludur.

📍 İstanbul / Kartal Özelinde Sık Sorulan Sorular

İstanbul’da boşanma davası hangi mahkemede açılır?

İstanbul’da boşanma davaları Aile Mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, HMK m.168 ve TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anadolu Yakası ikametgâhlı davalar için Anadolu Aile Mahkemeleri (Kartal Adliyesi), Avrupa Yakası için İstanbul Aile Mahkemeleri (Çağlayan Adliyesi) yetkilidir.

Kartal Adliyesi nerede ve aile mahkemelerine nasıl ulaşılır?

Anadolu Adalet Sarayı, Kartal/İstanbul E-5 üzerinde bulunur. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Sultanbeyli ve Şile ilçelerinde yerleşik olanların aile hukuku uyuşmazlıkları bu adliyede görülür. Metro (Kartal durağı) ve Marmaray (Maltepe/Pendik hattı) ile ulaşım sağlanır. Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865 adresindeki büromuz adliyeye 5 dakika mesafededir.

🏢 Kartal / Anadolu Yakası Hizmet Alanlarımız

Büromuz Kartal/İstanbul merkezli olup Anadolu Yakası genelinde boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Sultanbeyli, Sancaktepe, Çekmeköy, Ümraniye ve Beykoz ilçelerindeki müvekkillerimize yüz yüze görüşme imkanı sunuyoruz. Avrupa Yakası ve şehir dışından gelen talepler için online görüşme ve e-vekaletname sistemi üzerinden dava süreci yürütülmektedir.

📞 Randevu: +90 545 199 25 25  •  📧 info@bilalalyar.av.tr  •  📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Boşanmada Vergi, Harç ve Muafiyetler — 492 Sayılı Kanun
• Dijital Miras ve Boşanmada Elektronik Varlık Paylaşımı
• İştirak ve Yoksulluk Nafakası Hesaplama Rehberi (TMK m.175, m.327) 2026
• Katılma Alacağı Hesaplama ve Eklenmesi Gereken Değerler — TMK m.231
• Uluslararası Boşanma ve Yabancı Kararın Tenfizi — MÖHUK
• Boşanmada Kadının Soyadı Kullanımı — TMK m.173 ve AYM Kararları