Boşanmada Kadının Soyadı Kullanımı — TMK m.173 ve AYM Kararları

Boşanmada Kadının Soyadı Kullanımı — TMK m.173 ve AYM Kararları – Kartal İstanbul Aile Hukuku

Tanım: Boşanmada kadının soyadı; TMK m.173 uyarınca kural olarak evlenmeden önceki soyadına dönüşü ifade eder. Kadın, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa, istemi üzerine hâkimden bu soyadını taşıma izni alabilir.

Boşanmada kadının soyadı: TMK m.173 eski soyadına dönüş, eski eşin soyadını kullanma izni, çift soyad, Anayasa Mahkemesi kararları 2026 rehberi.

Yasal Kural: Eski Soyadına Dönüş (TMK m.173)

TMK m.173 kadının boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte evlenmeden önceki soyadını yeniden almasını emretmiştir. Kadın, boşanmakla kanun gereği evlenmeden önceki soyadını yeniden alır (TMK m.173/1). Kadın eski soyadına dönmek istemese dahi kanun kural olarak dönmesini düzenler; istisnası aşağıdaki izin müessesesidir. Kadının ‘evlenmeden önceki soyadı’ ise bekârlık soyadı olabileceği gibi önceki evliliğinden kalma soyad da olabilir; hangisinin kanunen ‘evlenmeden önceki’ sayılacağı önceki evliliğin sonuçlarına göre değişir. Nüfus kütüğünde boşanma tescili ile eski soyadına dönüş otomatik olarak işlenir; ayrıca başvuru gerekmez.

Koca Soyadını Kullanmaya Devam İzni (TMK m.173/2)

TMK m.173/2 boşanan kadının mahkemeden izin isteyerek kocasının soyadını kullanmaya devam edebileceğini düzenler. İzin için iki koşul aranır: kadının bu soyadı kullanmakta menfaati bulunduğunu ispat etmesi ve bu kullanımın kocaya zarar vermemesi. Menfaat örnekleri; aynı soyad ile meslekte tanınmış olmak, kariyer devamlılığı, çocukların aynı soyadı taşıması ve aile kimliği, ticari itibar ve sosyal tanınmışlık. Koca aleyhine zarar; soyadı kullanımının karıştırma ihtimali yaratması, ticari itibarını zedelemesi, yeni aile ilişkisine engel oluşturması şeklinde öne çıkabilir. Hâkim dürüstlük kuralı çerçevesinde denge kurar. Koca zamanla bu iznin kaldırılmasını talep edebilir; koşullar değişmişse iptal davası açabilir (TMK m.173/3).

Anayasa Mahkemesi Kararları ve Çift Soyad

Evli kadının soyadı konusunda Anayasa Mahkemesi iki yoldan karar vermiştir. Bireysel başvuruda Mahkeme, evli kadının yalnızca kendi kızlık soyadını kullanmasına izin verilmemesini hak ihlali olarak değerlendirmiştir (Gülsim Genç, B. No: 2013/4439, 06.03.2014). Norm denetiminde ise TMK m.187’deki “Kadın evlenmekle kocasının soyadını alır” kuralını iptal etmiştir (E.2022/155, K.2023/38, 22.02.2023). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de soyadı kullanımına ilişkin başvuruları Sözleşme m.8 (özel hayata ve aile hayatına saygı) kapsamında incelemektedir. Somut durumda izlenecek başvuru yolu güncel mevzuat ve uygulamaya göre değerlendirilmelidir.

Çocukların Soyadı ve Velayet İlişkisi

Çocukların soyadı boşanma sonrası kural olarak evlilik süresince taşıdığı babanın soyadı olarak kalır. Velayet anneye verilmiş olsa bile çocukların soyadı kendiliğinden değişmez. Çocuğun soyadının değiştirilmesi için TMK m.27 ve ilgili hükümler çerçevesinde dava açılması gerekir; çocuğun soyadı TMK m.321’de düzenlenmiştir. Çocuğun üstün yararı, babayla ilişki durumu, çocuğun yaşı ve isteği bu davada belirleyicidir. Erginlik, önceki soyadına kendiliğinden dönüş sağlamaz; soyadı değişikliği talebi ilgili hukuki koşullara göre değerlendirilir. Yabancılık unsuru varsa soyadı ve velayete uygulanacak hukuk, uyuşmazlığın niteliği ve ilgili kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde ayrıca belirlenir.

İdari Uygulama ve Sık Karşılaşılan Sorunlar

Boşanma kararının nüfus kütüğüne tescili ile soyadı kaydı güncellenir. Kimlik, pasaport, ehliyet, tapu, banka ve diğer belgelerde ayrıca işlem gerekip gerekmediği ilgili kurumun usulüne göre kontrol edilmelidir. Koca soyadını kullanma izni varsa işlemlerde bu karar da dikkate alınır.

Sık Sorulan Sorular

Boşandıktan sonra kocamın soyadını kullanmaya devam edebilir miyim?

TMK m.173/2 uyarınca bu soyadını kullanmakta menfaatiniz bulunduğunu ve kullanımın boşandığınız eşe zarar vermeyeceğini ispatlamanız hâlinde mahkemeden izin isteyebilirsiniz. İleri sürülen menfaat somut olayda değerlendirilir.

Sadece kızlık soyadımı kullanabilir miyim?

Boşanmayla kadın, TMK m.173/1 uyarınca evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Evli iken yalnızca kızlık soyadını kullanma konusunda Anayasa Mahkemesi, buna izin verilmemesini hak ihlali saymış (Gülsim Genç, B. No: 2013/4439) ve TMK m.187’nin ilgili kuralını iptal etmiştir. Başvurunun hangi mercie yapılacağı güncel uygulamaya göre değişebilir.

Çocuklarımın soyadını değiştirebilir miyim?

Çocukların soyadı otomatik değişmez. TMK m.27 ve ilgili hükümler kapsamında dava açılması gerekir. Çocuğun üstün yararı, baba-çocuk ilişkisi ve çocuğun isteği değerlendirilir.

Koca soyad izni kalıcı mıdır?

Koşulların değişmesi hâlinde boşanılan koca, TMK m.173/3 uyarınca iznin kaldırılmasını isteyebilir.

Eski soyadıma dönerken ayrı başvuru gerekir mi?

Hayır. Boşanma kararının kesinleşmesiyle nüfus kütüğüne eski soyad otomatik tescil edilir. Kimlik, pasaport, tapu ve banka kayıtlarında ayrıca başvuru gerekip gerekmediği ilgili kurumun usulüne göre kontrol edilmelidir.

İlgili Rehber Makaleler

📍 İstanbul / Kartal Özelinde Sık Sorulan Sorular

İstanbul’da boşanma davası hangi mahkemede açılır?

İstanbul’da boşanma davaları Aile Mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Kartal Adliyesi nerede ve aile mahkemelerine nasıl ulaşılır?

Anadolu Adalet Sarayı, Kartal/İstanbul E-5 üzerinde bulunur. Metro (Kartal durağı) ve Marmaray (Maltepe/Pendik hattı) ile ulaşım sağlanır. Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865 adresindeki büromuz adliyeye 5 dakika mesafededir.

🏢 Kartal / Anadolu Yakası Hizmet Alanlarımız

Büromuz Kartal/İstanbul merkezli olup Anadolu Yakası genelinde boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Sultanbeyli, Sancaktepe, Çekmeköy, Ümraniye ve Beykoz ilçelerindeki müvekkillerimize yüz yüze görüşme imkanı sunuyoruz. Avrupa Yakası ve şehir dışından gelen talepler için online görüşme ve e-vekaletname sistemi üzerinden dava süreci yürütülmektedir.

📞 Randevu: +90 534 636 19 19 • 📧 alyarlaw@gmail.com • 📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

🏛️ Aile Hukuku Üst Rehberler

Ana Pillar: Boşanma Hukuku Rehberi 2026 | Şehir Hub: İstanbul Kartal Rehberi | Sözlük: Aile Hukuku Terimler Sözlüğü (62 Terim)

Konu Hub’ları: Nafaka • Velayet • Mal Paylaşımı • Anlaşmalı vs Çekişmeli • Nafaka Türleri Karşılaştırma

İlçe Hizmet: Kartal • Pendik • Maltepe • Kadıköy

📖 Geçen Bazı Önemli Terimler: Nafaka • Velayet • Edinilmiş Mal • Katılma Alacağı • Tenfiz • Koruma Kararı — Tüm Terimler (62)

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda