İlgili konu: Boşanma Hukuku Rehberi

Taşınmaz Devri ve Boşanmada Tapu Harcı — Anlaşmalı Protokolde Devir

Kısa cevap: Anlaşmalı boşanma protokolüyle veya mal rejimi tasfiyesi kararıyla eşe yapılan taşınmaz devrinde tapu harcı kendiliğinden kalkmaz; ivazlı devirde devreden ve devralan için ayrı ayrı binde 20 tapu harcı aranır (492 sayılı Kanun, (4) sayılı tarife I/20-a). Devir mahkeme kararıyla yapılıyorsa karar ve ilam harcı da ödenir; protokolde kararlaştırılan devir yapılmazsa tapu iptali ve tescil davası açılabilir.

⚡ Hızlı Cevap: Boşanma protokolüne veya mahkeme kararına dayalı taşınmaz tescilinde tek bir oran yoktur. Uygulanacak tarife kalemi, devrin ivazlı olup olmamasına, karar veya protokoldeki edimin niteliğine ve taşınmazın ilk iktisap tarihine göre değişebilir. Kesin tutar için işlem belgeleri ve tapu kaydı birlikte değerlendirilmelidir.

Tanım: Boşanmada taşınmaz devri, eşler arasında protokol veya mahkeme kararıyla gerçekleşen tapu devirlerinin harç, vergi ve ipotek boyutlarını içerir.

Protokol Devri: Anlaşmalı boşanmada tarafların iradesi ile yapılan devir.
Tasfiye Devri: Mal rejimi tasfiyesi kararıyla yapılan devir.
İpotek: Konut kredisiyle alınmış taşınmazdaki bankalık hak.

Protokol Devri Süreci

Anlaşmalı boşanma protokolüne taşınmaz devri hükmü konulduğunda, kararın kesinleşmesi ardından protokol doğrultusunda tapu devir işlemi yapılır. Tapu dairesinde satış işlemi gibi yürütülür.

Harç Hesaplama

Tapu harcı, işlemin tarife karşısındaki niteliğine göre belirlenir. İvazlı devir ve iktisaplarda I/20-a uyarınca devir eden ve devir alan yönünden ayrı nispi harç gündeme gelebilir; mal rejimi tasfiyesi kapsamındaki tescilde farklı tarife kalemi uygulanabilir. Matrah ve oran, somut işlem belgeleri üzerinden belirlenmelidir.

Boşanma Nedeniyle Devirde Tapu Harcı İstisnası Var mı?

Mahkeme kararına dayanılması tek başına tapu harcı istisnası doğurmaz. 492 sayılı Harçlar Kanunu m.59, maddede sayılan işlemler ile özel kanunlardaki muafiyet ve istisna hükümlerini saklı tutar. Boşanma kararına veya protokolüne dayalı tescilde harç sonucu, işlemin tarife karşısındaki niteliği ve varsa özel düzenleme birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Bu listede kamu idarelerinin iktisapları, kamu yararına dernekler ile vergi muafiyeti tanınan vakıfların edinimleri, tapu ve kadastro idarelerinin kusursuz hatalarının düzeltilmesi, tescilli taşınmaz kültür varlıkları, organize sanayi bölgeleri, konut finansmanı ipotekleri ve finansal kiralamada süre sonunda kiracıya devir gibi kalemler yer alır. Boşanma, anlaşmalı boşanma protokolü veya eşler arasında devir başlığı bu listede bulunmaz.

Sonuç: Boşanma dosyasına bağlı tescilde uygulanacak harç, 492 sayılı Kanuna bağlı tarifedeki işlem türüne göre belirlenir. m.59’da sayılan istisnalar ve özel kanunlardaki muafiyet hükümleri ayrıca dikkate alınır. Karar veya protokoldeki edim ile taşınmazın edinim geçmişi görülmeden kesin oran söylenmemelidir.

Protokoldeki ifade harcın matrahını belirler

Uygulamada asıl fark yaratan nokta, devrin protokolde nasıl tanımlandığıdır. Devir bir bedel karşılığında mı yapılıyor, yoksa nafaka veya tazminat alacağına mahsuben mi ediniliyor; ya da karşılıksız mı devrediliyor. Bu niteleme, işlemin tapuda hangi kalemden yapılacağını ve dolayısıyla harç ile vergi yükünü doğrudan etkiler. Protokol metni bu yönden bulanık bırakılırsa, tapu müdürlüğü ve vergi dairesi işlemi kendi nitelemesine göre vergilendirir.

Devir için kararın kesinleşmesi gerekir

Anlaşmalı boşanma kararına dayalı tescil, kararın kesinleşmesinden sonra yapılır. Bu nedenle tarafların kanun yolundan feragat ederek kararı hızla kesinleştirmesi, devir tarihini öne çeken en pratik adımdır. Kesinleşme şerhli ilam ve kimlik belgeleriyle tapu müdürlüğüne başvurulur.

Protokolde Kararlaştırılan Taşınmaz Devri Yapılmazsa Ne Olur?

Taraflardan biri anlaşmalı boşanma protokolünde kararlaştırılan taşınmaz devrini yerine getirmezse, diğer taraf veya protokolde lehine devir kararlaştırılan kişi tapu iptali ve tescil davası açabilir. Onanmış protokol boşanma ilamının eki niteliğindedir ve devretmeyi taahhüt eden taraf bu yükümlülük altına girer (TMK m.716). Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.06.2023 tarihli, E.2022/10384, K.2023/3351 sayılı kararında, protokolde kararlaştırılan devri yapmayan tarafa karşı açılan tapu iptali ve tescil davası kabul edilmiş ve karar Yargıtayca onanmıştır. Dava açmadan önce noter kanalıyla ihtarname gönderilmesi, edimin yerine getirilmediğinin ispatı bakımından faydalıdır.

Mevzuat metni: 492 sayılı Harçlar Kanunu.

İpotekli Taşınmaz

Konut kredisi kapsamındaki taşınmaz devrinde dikkat edilmesi gerekenler:

Kredi borcunun devri için bankanın kabulü
Krediyi devralan eş için yeni kredi değerlendirmesi
Diğer eşin kefalet ilişkisi sona erdirilmeli
İpotek devri veya kapatma seçenekleri

Mahkeme Kararıyla Devir

Edinilmiş mallara katılma tasfiyesi sonucu mahkeme kararı ile taşınmaz devri halinde yargılama harcı (karar ve ilam harcı) yatırılır. Gelir İdaresi Başkanlığı, boşanma protokolünde ivazlı olarak devredilmesine hükmedilen bir taşınmazla ilgili özelgesinde, bu devrin tapuda tescili için 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/20-a bendi uyarınca devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı arandığını, mahkeme kararına dayanmanın tek başına harç muafiyeti sağlamadığını belirtmiştir; sonuç yine de protokoldeki edimin ivazlı veya ivazsız niteliğine göre değişebilir.

Stopaj ve KDV

Devir, taraflardan birinin ticari faaliyeti kapsamında yapılmıyorsa katma değer vergisinin konusuna girmez (3065 sayılı Kanun m.1). Gelir vergisi yönünden, Gelir İdaresi Başkanlığı bir özelgesinde, boşanma protokolüne dayalı olarak eşe devredilen taşınmazın ivazlı intikal sayıldığını ve mahkeme kararı tarihinden başlayarak beş yıl içinde yeniden satılması hâlinde satış kazancının istisna tutarını aşan kısmının değer artışı kazancı olarak beyan edilmesi gerektiğini belirtmiştir; taşınmaz ivazsız (miras, bağış) yoldan edinilmişse bu beş yıllık kural hiç uygulanmaz (GVK mükerrer m.80/6).

📚 Bu Konuda İlgili Mevzuat Özeti

Madde	Kaynak	Konu
TMK m.132	Türk Medeni Kanunu	İddet müddeti ve kaldırılması
TMK m.166	Türk Medeni Kanunu	Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
TMK m.174	Türk Medeni Kanunu	Maddi ve manevi tazminat
TMK m.175	Türk Medeni Kanunu	Yoksulluk nafakası
TMK m.202-232	Türk Medeni Kanunu	Edinilmiş mallara katılma rejimi
TMK m.227	Türk Medeni Kanunu	Değer artış payı
TMK m.229-231	Türk Medeni Kanunu	Eklenecek değerler, denkleştirme ve artık değer
TMK m.168	Türk Medeni Kanunu	Boşanma davasında yetkili mahkeme
HMK m.189-193	Hukuk Muhakemeleri Kanunu	Delil kuralları ve hukuka aykırı delil
MÖHUK m.58-59	Milletlerarası Özel Hukuk	Yabancı kararın tanınması ve tenfizi
İİK m.344	İcra İflas Kanunu	Nafaka borcundan tazyik hapsi
6284 sayılı Kanun	Ailenin Korunması	Koruma ve uzaklaştırma kararları
4787 sayılı Kanun	Aile Mahkemelerinin Kuruluşu	Aile mahkemesi yetkisi
TCK m.132	Türk Ceza Kanunu	Haberleşmenin gizliliğinin ihlali
TCK m.134	Türk Ceza Kanunu	Özel hayatın gizliliğini ihlal
KVKK m.5-6	Kişisel Verilerin Korunması	Veri işleme şartları
Harçlar Kanunu	492 sayılı Kanun	Dava ve tapu harçları

❓ Sık Sorulan Sorular

Ev eşime kalsın diye protokole koyduk, nasıl devrederiz?

Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşince protokol ve ilama göre tapuda işlem başlatılır. Harcın türü ve miktarı, devrin hukuki niteliği, taşınmazın edinim geçmişi ve varsa özel düzenlemeye göre belirlenir.

İpotekli evi eşime devredebilir miyim?

İpotekli taşınmazın devri, aksi kararlaştırılmadıkça borçlunun sorumluluğunu ve güvenceyi değiştirmez (TMK m.888). Kredi borcunun eşe geçirilmesi ve kredi sözleşmesindeki koşullar için bankayla ayrıca görüşülmelidir.

Tapu harcını kim öder?

İvazlı devirde (4) sayılı tarifenin I/20-a bendi uyarınca devir eden ve devir alan için ayrı ayrı, güncel uygulamada her biri için binde 20 (toplamda yaklaşık %4) oranında tapu harcı öngörülür. Gelir İdaresi Başkanlığı, boşanma protokolüne dayalı ivazlı devirlerde de aynı bendin uygulandığını bir özelgesinde belirtmiştir. Hangi tarafın ne tutarda ödeyeceği işlem belgeleri görülerek kesinleşir; taraflar masraf paylaşımını kendi aralarında ayrıca kararlaştırabilir.

📍 İstanbul / Kartal Boşanma Hukuku

ALYAR LAW & CONSULTANCY Kartal merkezli olup Anadolu Yakası genelinde aile hukuku davalarında hizmet verir. İstanbul Kartal Boşanma Hukuku Rehberi • Ana Boşanma Rehberi

📞 +90 534 636 19 19 • 📧 alyarlaw@gmail.com • 📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

Son güncelleme: 22 Nisan 2026 • Yazar: Av. Bilal ALYAR

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

📝 İçerik Güncelleme Notu (Son Güncelleme: 22 Nisan 2026)

Bu rehber, Nisan 2026 itibarıyla güncellenmiştir:

Mevzuat: TMK, HMK, MÖHUK, İİK ve 6284 sayılı Kanun güncel hükümleri yansıtıldı.
Uygulama: 2026 UYAP e-satış süreci, arabuluculuk dava şartı revizyonları, Kartal Anadolu Adalet Sarayı bilgileri kontrol edildi.
İçtihat: Bu sürümde karar atfı bulunmamaktadır.
Yerel Veri: İstanbul Anadolu Yakası adliye ve yetki bilgileri güncellendi.

Yazı, Av. Bilal ALYAR tarafından kaleme alınmış olup hukuki görüş niteliği taşımaz, genel bilgilendirme amaçlıdır.

🏛️ Aile Hukuku Üst Rehberler

Ana Pillar: Boşanma Hukuku Rehberi 2026 | Şehir Hub: İstanbul Kartal Rehberi | Sözlük: Aile Hukuku Terimler Sözlüğü (62 Terim)

Konu Hub’ları: Nafaka • Velayet • Mal Paylaşımı • Anlaşmalı vs Çekişmeli • Nafaka Türleri Karşılaştırma

İlçe Hizmet: Kartal • Pendik • Maltepe • Kadıköy

📖 Geçen Bazı Önemli Terimler: Nafaka • Velayet • Edinilmiş Mal • Katılma Alacağı • Tenfiz • Koruma Kararı — Tüm Terimler (62)

Resmi Kaynaklar

Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda