Mehir Alacağı ve Boşanma Davası — Dini Evlilik Öncesi Vaatler

Tanım: Mehir alacağı, dini nikah sırasında kocanın kadına vermeyi taahhüt ettiği mal veya paranın boşanma halinde talep edilmesini konu alan, uygulamada şekillenen bir alacaktır.

Mehr-i Muaccel

Nikah anında ödenmesi gereken mehir.

Mehr-i Müeccel

Boşanma veya ölümde ödenecek mehir.

Bağış Hükmü

Uygulamada mehrin hukuki nitelendirmesi.

Hukuki Nitelik

Mehir Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmemiştir; ancak uygulamada mehir taahhüdü bağışlama sözü veya alacak taahhüdü olarak nitelendirilmektedir. Yazılı belge varsa hüküm altına alınabilir.

İspat Şartı

HMK m.200 uyarınca değeri belirli miktarı aşan sözleşmeler yazılı delille ispat edilir. Esas ispat aracı yazılı mehir senedidir; senetle ispatı gereken hâllerde tanık ancak karşı tarafın açık muvafakatiyle dinlenebilir (HMK m.200/2). Mehr-i müeccelin geçerliliği ayrıca yazılı şekle bağlıdır (TBK m.288/1).

Mehir Türleri

Mehir ikiye ayrılır:

• Mehr-i muaccel: nikah anında ödenir
• Mehr-i müeccel: boşanma veya ölümde ödenir

Yetkili Mahkeme ve Süre

Görevli mahkeme, talebin niteliğine göre belirlenir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 08.04.2019 tarihli 2019/482 E. ve 2019/3079 K. sayılı kararına göre, mehir senedine dayalı (mehr-i müeccel) alacak talebi aile hukukundan kaynaklanan bir alacak değil, genel hükümlere (TBK m.286 vd.) dayalı bir alacak istemidir ve asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan taraflar ileri sürmese bile yargılamanın her aşamasında resen gözetilir; görevsizlik hâlinde dava HMK m.114/1-c ve m.115/2 uyarınca usulden reddedilir. Zamanaşımı 10 yıldır (TBK m.146).

Yargıtay Uygulaması ve Şekil Şartı: Mehir Senedi Neden Geçersiz Sayılabilir

Mehrin Türk hukukundaki yeri, doğrudan bir kanun maddesiyle değil, İçtihadı Birleştirme Kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamasıyla belirlenmiştir.

• Mehir sözleşmesi geçerlidir: 2.12.1959 tarihli ve 14/30 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde belirtildiği üzere Türk Medeni Kanunu, evlenme sözleşmesi sırasında eşlerden birinin diğerine mal veya para vermesini ya da vermeyi vaat edip ertelemesini yasaklamamıştır. Bu nedenle mehir, yasaklanmış bir hukuki ilişki değildir.
• Mehr-i müeccel bağışlama vaadidir: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, mehr-i müecceli “evliliğin boşanma ya da ölümle son bulmasına kadar ileriye yönelik bağışlama vaadi” olarak niteler ve bunu TBK m.288’deki (eski BK m.238) bağışlama sözü verme kapsamında değerlendirir (08.04.2019, 2019/482 E. 2019/3079 K. (karar metni)). Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin aşağıdaki kararına yazılan karşı oyda mehir senedi “niteliği itibarıyla bağışlama senedi hükmünde” nitelendirilmiştir (26.06.2019, 2016/10819 E. 2019/4105 K. (karar metni)).
• Yazılı şekil şartı (TBK m.288/1): Bağışlama sözü vermenin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Sözlü mehir vaadi, tanıkla ispat edilse dahi kural olarak sonuç doğurmaz.
• Taşınmazda resmî şekil şartı (TBK m.288/2): Bir taşınmazın veya taşınmaz üzerindeki ayni hakkın bağışlanması sözü vermenin geçerliliği resmî şekle bağlıdır. Uygulamada en sık kaybedilen dosyalar buradan çıkar: mehir senedinde “şu tarla, şu daire verilecek” denilmiş ama senet adi yazılı veya yalnız noterde imza onaylı biçimde düzenlenmişse taahhüt geçersiz sayılır. Asıl borç geçersiz olduğunda, senede konulan cezai şart da (örneğin “aksi hâlde şu kadar altın verilir” kaydı) fer’î nitelikte olduğu için istenemez.
• Üçüncü kişinin vaadi: Kocanın dışında üçüncü bir kişinin (örneğin kayınpederin) bağışlama vaadi de geçerlidir; bu hâl TBK m.128’deki üçüncü kişi yararına borç altına girme değil, yine m.288 kapsamında bağışlama vaadidir.
• Bağıştan rücu ihtimali: Karşı taraf, TBK’nın bağışlamadan dönmeye ilişkin hükümlerine dayanarak bağışlama vaadinden rücu ettiğini ileri sürebilir. Bu savunmada senedin içeriği ile boşanmadaki kusur durumu birlikte değerlendirilir; Yargıtay 1. HD 2016/10819 E., 2019/4105 K. kararındaki karşı oy TBK m.295/2’deki dönme sebebine dayanmıştır.

Pratik sonuç: mehir senedi düzenlenirken taşınmaz taahhüdü varsa tapu müdürlüğünde resmî senetle (veya taşınmaz satış vaadi sözleşmesi biçiminde noterde düzenleme şeklinde) yapılmalı, taşınır ve para taahhütlerinde ise en azından yazılı ve imzalı bir metin bulunmalıdır. Aksi hâlde dava, esasa girilmeden şekil eksikliğinden reddedilebilir.

Sahte Mehir Senetleri

Sahte olarak düzenlenen veya gerçeği aldatacak şekilde değiştirilip kullanılan mehir senetleri, TCK m.207 (özel belgede sahtecilik) kapsamında cezai sorumluluk doğurabilir.

📚 Bu Konuda İlgili Mevzuat Özeti

❓ Sık Sorulan Sorular

Dini nikahta 100 altın mehir sözü verildi, alabilir miyim?

Mehir alacağı kural olarak yazılı mehir senedi ile ispat edilir; tanık ancak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde dinlenebilir (HMK m.200). Mehr-i müeccel bağışlama vaadi sayıldığından geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK m.288/1; Yargıtay 3. HD, 2019/482 E., 2019/3079 K.).

Mehir haram mı, helal mi?

Dini nitelendirme hukuki değerlendirmenin dışında kalır. Türk hukukunda mehr-i müeccel bağışlama vaadi olarak değerlendirilir ve yazılı şekle tabidir (TBK m.288/1).

Mehir altın olarak mı ödenir?

Taahhüt altın olarak yapılmışsa kural olarak altının aynen verilmesi istenir; aynen ifa mümkün değilse değeri talep edilebilir.

📍 İstanbul / Kartal Boşanma Hukuku

ALYAR LAW & CONSULTANCY Kartal merkezli olup Anadolu Yakası genelinde aile hukuku davalarında hizmet verir. İstanbul Kartal Boşanma Hukuku Rehberi • Ana Boşanma Rehberi

📞 +90 534 636 19 19 • 📧 alyarlaw@gmail.com • 📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

Son güncelleme: 22 Nisan 2026 • Yazar: Av. Bilal ALYAR

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Çekişmeli Boşanma — TMK m.166/1 Temelinden Sarsılma Rehberi 2026
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3 (2026 Rehberi)
• Zina, Hayata Kast, Pek Kötü Davranış ve Haysiyetsiz Yaşam — TMK m.161-163
• Nafaka İcra Takibi ve Tazyik Hapsi — İİK m.344
• Yabancı Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi (MÖHUK m.58-59) — Apostil 2026
• Boşanmada Banka Hesabı, Mevduat ve Yatırım Hesaplarının Tasfiyesi

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda