Perpetual Futures (Vadesiz Vadeli) Kripto İşlemleri ve Türkiye

Av. Bilal ALYAR bilalalyar.av.tr

Vade tarihi olmayan, fonlama oranı (funding rate) ile spot fiyata yakın seyreden türev sözleşmelerdir. Genellikle 10x-100x kaldıraç sunulur.

Türkiye’de Yasal Statü

Yerli kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kaldıraçlı işlem sunması SPK Tebliği III-35/B.2 m.14 uyarınca yasaktır. Yurt dışı borsa kullanımı bireysel sorumluluktadır.

Likidasyon (Liquidation) Riski

Yüksek kaldıraçta küçük fiyat hareketleri tüm sermayenin kaybına yol açabilir. Likidasyon kararı borsanın iç kuralına tabi olduğundan tüketici hakları sınırlıdır.

Vergilendirme

Türev ürünlerden elde edilen kazançlar 193 sayılı GVK kapsamında değerlendirilir; ticari faaliyet boyutuna ulaşırsa ticari kazanç hükümleri uygulanır.

Hukuki Uyuşmazlıklar

Yurt dışı borsa ile yaşanan uyuşmazlıklarda yetki sözleşme hükümlerine göre belirlenir; çoğu yabancı borsa Türk mahkemelerine tabi değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Perpetual futures Türkiye’de yasak mı?

Yerli kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kaldıraçlı işlem sunması yasaktır; yurt dışı platform kullanımı bireysel sorumluluktadır.

Likidasyon olunca dava açabilir miyim?

Sözleşmenin yetki ve uygulanacak hukuk maddelerine bağlıdır; çoğunlukla yabancı tahkim öngörülür.

Kaldıraçlı işlem kazancı nasıl vergilendirilir?

193 sayılı GVK madde 80 veya ticari kazanç hükümleri uygulanır; yıllık beyanname zorunludur.

Funding rate nedir?

Long ve short pozisyonlar arasında ödenen periyodik denge ücretidir; spot fiyata yakınlık sağlar.

MASAK’ın futures işlem incelemesi var mı?

Şüpheli işlem bildirimi kapsamında, özellikle büyük tutarlı transferlerde MASAK incelemesi yapılabilir.

📚 İlgili Yüksek Yargı Emsalleri

• 94 Karar Merkezi Kütüphanesi →

🗺️ Pratik Hukuki Yol Haritası (Adım Adım)

kripto hukuk konusunda karşılaşılan uyuşmazlıklarda izlenmesi gereken hukuki süreç, delillendirme önceliği ve zamanaşımı riski açısından dikkatli bir planlama gerektirir. Aşağıdaki adımlar, mevzuat ve Yargıtay içtihat çizgisi doğrultusunda pratik bir yol haritasıdır.

1. Delil tespiti: Borsa/cüzdan işlem ekran görüntüleri, TX hash, IP kayıtları ve e-posta/SMS yazışmalarının noter onayı ile veya HMK m.400 uyarınca delil tespiti talebiyle koruma altına alınması gerekir.
2. Şikâyet/başvuru: Yetkili makama (Cumhuriyet başsavcılığı, Tüketici Hakem Heyeti veya ilgili mahkeme) usulüne uygun, süreler gözetilerek başvuru yapılması kritik önemdedir.
3. Bilirkişi raporu: Kripto işlemlerinde blokzincir analizi yapan uzman bilirkişiden rapor alınması, delil değerlendirmesi açısından önem taşır.
4. Tedbir talebi: İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı ile tasarrufun engellenmesi, hak kaybının önüne geçer.
5. Esas davanın açılması: Görevli ve yetkili mahkemede esas talep (iade, tazminat, ceza şikâyeti) ile davanın yürütülmesi.

⏱️ Zamanaşımı ve Hak Kaybı Riskleri

kripto hukuk davalarında en sık karşılaşılan hak kayıpları; TCK/TBK’daki zamanaşımı sürelerinin kaçırılması, delil kaybı (borsa log retention’ın sona ermesi), ve ihtiyati tedbir talebinin geciktirilmesi sonucu varlıkların üçüncü kişilere transferidir. Özellikle sınır ötesi (offshore) borsalarda delil elde etme süresi sınırlıdır.

• Ceza davası zamanaşımı TCK m.66’ya göre belirlenir; şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi ayrıca TCK m.73 kapsamında incelenir.
• Tazminat davası → 2 yıl öğrenme + 10 yıl mutlak (TBK 72)
• Vergi tarhiyatı → 5 yıl (VUK 114)
• Borsa işlem kayıtlarının saklama süresi platforma ve sözleşmeye göre değişir; kayıtların gecikmeden talep edilmesi gerekir.

⚖️ Yüksek Yargı İçtihat Çizgisi

Konuya ilişkin Yargıtay ve Danıştay kararları ayrı bir sayfada derlenmiştir; her kararın resmî karar metninden ayrıca doğrulanması önerilir. Derlemeye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• 📚 Kripto İçtihat Kütüphanesi (94 Karar) — Yargıtay ve Danıştay’ın kripto alanındaki tüm emsal kararları

❓ Sık Sorulan Sorular

Yukarıdaki kararlar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiş olup somut olaylarda sonuç; eylemin niteliği, delil değerlendirmesi, hukuka uygunluk koşulları ve süreler gibi pek çok unsura göre değişebilmektedir. Bilişim veya kripto hukuku alanında dava, şikâyet veya mağdur haklarına ilişkin süreçlerle karşılaşan kişilerin yetkili bir avukata başvurarak süre kaçırmadan destek almaları önerilir.