Ağır ve Tehlikeli İşlerde Kadın ve 18 Yaş Altı Çalışma Yasakları (2026)

Ağır ve tehlikeli işlerde kadın ve 18 yaş altı gençlerin çalıştırılması, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İSG Kanunu’nun özel hükümlerine tabidir. Gebelik ve emzirme döneminde kadın çalışanların korunması AİHS ve ILO sözleşmeleri ile güvence altındadır.

18 Yaş Altı Genç İşçi

4857 SK 71. madde 15 yaş altı çocukların çalıştırılmasını yasaklar. 15-18 yaş arası gençler; ağır ve tehlikeli işlerde, gece çalışmasında, tehlikeli kimyasallarla çalışmada istihdam edilemez. Temel eğitimini tamamlamış ve okula devam etmeyen çocukların çalışma süresi günde yedi, haftada otuz beş saati (on beş yaşını tamamlamışlarda günde sekiz, haftada kırk saati) aşamaz; okula devam eden çocukların çalışma süresi eğitim döneminde okul saatleri dışında günde en çok iki, haftada en çok on saattir (4857 m.71).

Gebelik Dönemi Koruması

Gebe kadının iş koşulları risk değerlendirmesine tabi tutulur. Ağır kaldırma, toksik madde, radyasyon, titreşim, gece çalışması yasaktır. Doktor raporu ile iş değişikliği veya ücretli istirahat sağlanır. Gebeliği engelleyici hiçbir işlem yapılamaz.

Emzirme İzni

Doğumdan sonra 1 yıl süreyle günde toplam 1,5 saat emzirme izni tanınır. Bu süre çalışma saatinden sayılır ve ücreti tam ödenir. İşveren emzirme odası veya uygun yer temin etmelidir.

Ağır Tehlikeli İş Listesi

Eski Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği 2013’te yürürlükten kaldırılmıştır; güncel kapsam 6331 sayılı Kanun, Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ve Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarına dair Yönetmelik ile işyeri tehlike sınıfına göre belirlenir. Madenler, metal sanayi, kimya, inşaat ana yapısı, elektrik üretim tesisleri, ağır taşımacılık bu kapsamdadır. Listenin güncel haline Bakanlık sitesinden erişilir.

İhlal Yaptırımları

Yasak ihlali halinde işverene idari para cezası uygulanır. Kaza halinde işverenin kusuru artar ve tazminat miktarı yükselir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gebe çalışanıma iş değişikliği yapmam gerekir mi?

Doktor raporu ile riskli iş tespit edilirse iş değişikliği zorunludur; uygun iş yoksa ücretli istirahat sağlanmalıdır.

Emzirme odası zorunlu mu?

100–150 kadın çalışanı olan işyerinde emzirme odası, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerinde çocuk bakım yurdu kurulması gerekir; altında uygun mahal temin edilmelidir.

16 yaşındaki genci kasiyer olarak çalıştırabilir miyim?

Evet, gece çalıştırmamak ve okul saatlerini engellememek koşuluyla mümkündür; ebeveyn onayı alınır.

Gebe çalışan gece postasında çalıştırılabilir mi?

Hayır, hamilelik tespit edildiğinden itibaren gece çalışması yasaktır; tazminatsız iş değişikliği yapılır.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda