Hukuki Makaleler ve Blog

Oracle’lar, blockchain dışındaki verileri (fiyat, hava durumu, spor sonuçları vb.) akıllı sözleşmelere ileten servislerdir. Chainlink, Pyth, Band Protocol başlıca oracle’lardır. Manipülasyonu DeFi protokollerinde milyonlarca dolar kayba neden olmuştur.

Stablecoin’ler (USDT, USDC, DAI), fiyat sabitliği için fiat para veya algoritmik mekanizmalarla desteklenmiş kripto varlıklardır. Türk mevzuatında özel kategori olmamakla birlikte, kullanım alanları açısından düzenlemelere tabidir.

Akıllı sözleşmeler (smart contracts), önceden tanımlı koşullar gerçekleştiğinde otomatik çalışan blockchain kod parçacıklarıdır. Kod hatası nedeniyle yaşanan kayıplar (Parity, DAO Hack vb.) önemli hukuki sorular doğurmaktadır.

DAO (Decentralized Autonomous Organization), token sahiplerinin oy hakkı ile yönetilen blockchain tabanlı organizasyonlardır. Türk hukukunda doğrudan tanınmış bir tüzel kişilik formu bulunmamakta, dolayısıyla hukuki sorumluluk belirsizliği taşımaktadır.

Kripto borsa hesabının hack’lenmesi, SIM swap, phishing veya borsa altyapı saldırısı sonucu yaşanabilir. Borsanın kusur durumuna göre tazminat hakları farklılaşmaktadır. Av. Bilal ALYAR (Sicil 54965).

Kripto lending platformları (DeFi protokolü, Compound, Maker), kripto varlığı teminat göstererek başka varlık ödünç almayı veya varlık yatırarak faiz kazanmayı sağlar. Türk hukukunda özel düzenleme bulunmamakta, genel hükümler uygulanmaktadır.

Wash trading, aynı kişinin hem alıcı hem satıcı olarak işlem yaparak yapay hacim yaratması sürecidir. 6362 sayılı SPKn 107. madde kapsamında piyasa manipülasyonu suçunu oluşturur. Av. Bilal ALYAR (Sicil 54965).

Market maker (piyasa yapıcı), borsa emir defterine sürekli alış ve satış emirleri girerek likidite sağlayan profesyonel oyunculardır. Türkiye’de bu faaliyet 7518 sayılı Kanun çerçevesinde lisans gerektirir.

Kripto opsiyon işlemleri, belirli bir vade ve fiyatta kripto varlık alma/satma hakkı veren türev sözleşmelerdir. Deribit, yurt dışı kripto borsası gibi platformlarda işlem gören opsiyonların Türk vergi mevzuatındaki yeri özel önem taşır.

Kripto ATM (Bitcoin ATM/BATM), nakit ile kripto varlık alım-satımı sağlayan fiziki cihazlardır. Türkiye’de 7518 sayılı Kanun çerçevesinde lisans gerektirir ve sıkı MASAK denetimine tabidir. Av. Bilal ALYAR (Sicil 54965).

Yaptırım atlatma (sanctions evasion), kripto varlıkların OFAC, AB veya BM yaptırımları altındaki kişi/kuruluş ile gizli işlem amacıyla kullanılmasıdır. Tornado Cash davası gibi örneklerle uluslararası soruşturmalar artmıştır.

FATF kara liste (high-risk jurisdictions), İran ve Kuzey Kore gibi kara para aklama ve terörün finansmanı yönünden yüksek riskli ülkeleri kapsar. Bu ülkelerle yapılan kripto işlemler ciddi yasal sonuçlar doğurabilir.