Kripto Borsa Wash Trading ve Piyasa Bozucu Eylemler (SPKn 104) 2026

Av. Bilal ALYAR bilalalyar.av.tr

Aynı borsada birden fazla hesap kullanma, OTC üzerinden geri alım, koordineli grup işlemleri yaygın yöntemlerdir.

SPKn 35/C ve 104. Madde Yaptırımı

6362 sayılı SPKn m.107, sermaye piyasası araçlarındaki işlem bazlı piyasa dolandırıcılığını üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasına bağlar; kripto varlık platformlarındaki piyasa bozucu eylemlere ise m.35/C-3 uyarınca m.104 (idari para cezası) uygulanır.

Tespit Yöntemleri

SPK ve borsalar wash trading’i emir/işlem analizi, IP eşleştirme ve cüzdan analizi ile tespit eder. Chain analysis önemli rol oynar.

İdari Yaptırımlar

Para cezası, hesap dondurma ve borsadan men cezaları idari olarak uygulanabilir; SPK’nın yetkileri 7518 sayılı Kanun ile kripto pazarına genişletilmiştir.

Mağdurların Hukuki Yolu

Manipülasyon nedeniyle zarara uğrayanlar tazminat davası ve suçtan kaynaklanan mağduriyet bildirimi yapabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Wash trading nasıl tespit edilir?

İşlem örüntüsü, IP eşleştirme, cüzdan analizi ve KYC bilgileri kullanılır.

Cezası ne kadar?

Kripto varlık platformlarındaki piyasa bozucu eylemlere SPKn m.35/C-3 uyarınca m.104’teki idari para cezası uygulanır; m.107’deki hapis cezası sermaye piyasası araçları için öngörülmüştür.

Borsa wash trading’i fark etmezse ben suçlu muyum?

Evet; bireysel sorumluluk borsa tespit ettiğine bağlı değildir.

Pump and dump suçu nedir?

Sermaye piyasası araçlarında yapay fiyat şişirme ve sonrasında satış SPKn m.107 kapsamında değerlendirilebilir; kripto varlıklar bakımından m.35/C-3 ve m.104 esas alınır.

DEX’te wash trading suç mu?

DEX’lerde bu eylemlerin hukuki nitelendirmesi somut olaya göre ayrıca değerlendirilir; tespit ve takip pratikte zordur.

📚 İlgili Yüksek Yargı Emsalleri

• 94 Karar Merkezi Kütüphanesi →

🗺️ Pratik Hukuki Yol Haritası (Adım Adım)

kripto borsa uyuşmazlığı konusunda karşılaşılan uyuşmazlıklarda izlenmesi gereken hukuki süreç, delillendirme önceliği ve zamanaşımı riski açısından dikkatli bir planlama gerektirir. Aşağıdaki adımlar, mevzuat ve Yargıtay içtihat çizgisi doğrultusunda pratik bir yol haritasıdır.

1. Delil tespiti: Borsa/cüzdan işlem ekran görüntüleri, TX hash, IP kayıtları ve e-posta/SMS yazışmalarının noter onayı ile veya HMK m.400 uyarınca delil tespiti talebiyle koruma altına alınması gerekir.
2. Şikâyet/başvuru: Yetkili makama (Cumhuriyet başsavcılığı, Tüketici Hakem Heyeti veya ilgili mahkeme) usulüne uygun, süreler gözetilerek başvuru yapılması kritik önemdedir.
3. Bilirkişi raporu: Kripto işlemlerinde blokzincir analizi yapan uzman bilirkişiden rapor alınması, delil değerlendirmesi açısından önem taşır.
4. Tedbir talebi: İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı ile tasarrufun engellenmesi, hak kaybının önüne geçer.
5. Esas davanın açılması: Görevli ve yetkili mahkemede esas talep (iade, tazminat, ceza şikâyeti) ile davanın yürütülmesi.

⏱️ Zamanaşımı ve Hak Kaybı Riskleri

kripto borsa uyuşmazlığı davalarında en sık karşılaşılan hak kayıpları; TCK/TBK’daki zamanaşımı sürelerinin kaçırılması, delil kaybı (borsa log retention’ın sona ermesi), ve ihtiyati tedbir talebinin geciktirilmesi sonucu varlıkların üçüncü kişilere transferidir. Özellikle sınır ötesi (offshore) borsalarda delil elde etme süresi sınırlıdır.

• Ceza şikâyeti → 8 yıl (TCK 66 basit dolandırıcılık), 15 yıl (nitelikli)
• Tazminat davası → 2 yıl öğrenme + 10 yıl mutlak (TBK 72)
• Vergi tarhiyatı → 5 yıl (VUK 114)
• Borsa işlem kayıtlarının saklama süresi platforma ve sözleşmeye göre değişir; kayıtların gecikmeden talep edilmesi gerekir.

⚖️ Yüksek Yargı İçtihat Çizgisi

Konuya ilişkin Yargıtay ve Danıştay kararları ayrı bir sayfada derlenmiştir; her kararın resmî karar metninden ayrıca doğrulanması önerilir. Derlemeye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• 📚 Kripto İçtihat Kütüphanesi (94 Karar) — Yargıtay ve Danıştay’ın kripto alanındaki tüm emsal kararları

❓ Sık Sorulan Sorular

Yukarıdaki kararlar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiş olup somut olaylarda sonuç; eylemin niteliği, delil değerlendirmesi, hukuka uygunluk koşulları ve süreler gibi pek çok unsura göre değişebilmektedir. Bilişim veya kripto hukuku alanında dava, şikâyet veya mağdur haklarına ilişkin süreçlerle karşılaşan kişilerin yetkili bir avukata başvurarak süre kaçırmadan destek almaları önerilir.