Şehit ve Harp Malulü Yakınlarının Hakları (2026)

Şehit ve harp malülü yakınlarının hakları 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 ve 5233 sayılı Kanunlar ile güvence altına alınmıştır. Eş, çocuk, anne-baba ve kardeş gibi yakınlar maaş, eğitim, sağlık, konut, istihdam ve vergi muafiyetleri gibi kapsamlı haklara sahiptir.

Maaş Bağlanan Yakın Grupları

Şehidin dul eşi, babasız çocukları, bakıma muhtaç anne ve babası birincil maaş hak sahipleridir. Yeniden evlenen eş için maaş belli koşullarda devam eder. Kardeşler kısıtlı koşullarda maaş alabilir.

Eğitim ve Öğretim Hakları

Şehit çocukları tüm eğitim kademelerinde ücretsiz öğrenim, özel okullarda burs, üniversitede harç muafiyeti, özel kontenjan hakkı sahibidir. YÖK ve MEB yönetmelikleri bu hakları düzenler. Burs miktarı her yıl güncellenir.

İstihdam Öncelikleri

Kamuda istihdam kontenjanı (yüzde 1-2), özel sektörde teşvik primleri, kendi iş kurmaya yönelik faizsiz kredi ve hibe destekleri sağlanır. KOSGEB ve İŞKUR özel programlar yürütür.

Şehit Kardeşi Hakları: İstihdam Hakkı Kime, Kaç Kişiye?

En çok sorulan ve en çok karıştırılan konu budur. Kardeş, şehit yakını istihdam hakkından yararlanabilir; ancak hak kişiye değil aileye tanınmıştır ve toplam kişi sayısı sınırlıdır. Dayanak, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Ek 1 inci maddesidir.

Hayatını kaybedenlerde dağılım (toplam iki kişi)

• Kural: eş veya çocuklardan birisi ile ana, baba veya kardeşlerden birisi olmak üzere toplam iki kişi.
• Ana, baba ve kardeş yoksa: eş veya çocuklardan toplam iki kişi.
• Eş veya çocuk yoksa: ana veya babası ile kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam iki kişi.
• Ana veya baba bu hakkı kullanmazsa: bir diğer kardeş olmak üzere toplam iki kişi.
• Ana, baba veya kardeşler hakkı kullanmazsa: eş veya çocuklardan toplam iki kişi.

Malüller bakımından sayı farklıdır: malülün kendisi veya eş ya da çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendisi veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi yararlanır.

Atama nasıl yapılır?

• Hak sahipliği tespit edilir, atama teklifi kura usulüyle yapılır. Kamu kurumları atamak zorundadır.
• Sınavlara ilişkin hükümler hariç, kadro için mevzuatta öngörülen nitelik ve şartları taşımak zorunludur.
• İlköğretim, ortaokul veya ilkokul mezunları hizmetli unvanlı kadrolara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları ihraz ettikleri unvana, o unvan yoksa memur unvanlı kadrolara atanır.
• Atama işlemleri, teklifin kuruma ulaşmasından itibaren otuz gün içinde tamamlanır.

Hakkı düşüren haller

Atama onayı alınmasına rağmen göreve başlamayanlar ile başladıktan sonra herhangi bir sebeple ayrılanlar bu kapsamda yeniden istihdam edilemez. Bu, uygulamada en sık yaşanan hak kaybıdır; kura sonucu çıkan yer uygun değilse bile karar dikkatle verilmelidir. Ayrıca başkasının bakımına muhtaç derecede engelli olanlar ile terör örgütleriyle irtibatı valilikçe tespit edilenler bu haktan yararlanamaz.

Mevzuat metni: 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu. Kanun metnindeki kurum adları (Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı) sonraki teşkilat değişiklikleriyle devredilmiştir; başvuru mercii için güncel kurum yapısı esas alınmalıdır.

Konut ve Ev Edinme

Şehit yakınlarına TOKİ konutlarında öncelik, düşük faizli konut kredisi, kira yardımı ve bazı illerde ücretsiz konut tahsisi uygulamaları vardır. Vergi muafiyetleri gelir ve emlak vergisini kapsar.

Sağlık Hakları

Şehit yakınları tüm kamu ve anlaşmalı özel sağlık kuruluşlarında ücretsiz tedavi, ilaç muafiyeti, özel bakım hizmeti haklarına sahiptir. Psikolojik destek ve rehabilitasyon hizmeti de sağlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yeniden evlenen dul eş maaşı kaybeder mi?

Hayır, 2014 değişikliği ile yeniden evlenme maaşı sonlandırmaz; belli koşullarda devam eder.

Şehit babası çalışırsa maaş etkilenir mi?

Bakmakla yükümlü olma şartı vardır; gelir durumu değerlendirilerek belirlenir.

Kardeş maaşı hangi durumlarda bağlanır?

Anne-baba vefat etmişse ve kardeş bakıma muhtaç ise maaş bağlanabilir.

Eğitim haklarından yurt dışında da yararlanılır mı?

Türkiye’deki eğitim için geçerli; yurt dışı eğitimde burs kısıtlıdır.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Şehit ve Harp Malulü Yakınları — Emsal Kararlar

Şehit ve harp malulü yakınları haklarına ilişkin Danıştay emsal kararları:

• Danıştay 10.D. 2023/4815 — Şehit yakını hakları tam yargı
• Danıştay 10.D. 2023/1623 — Manevi tazminat ve hizmet kusuru
• Danıştay İDDK 2022/9531 — Sosyal yardımlar ve özlük
• Danıştay 15.D. 2021/4751 — SGK uygulamaları emeklilik

Kararlar Adalet Bakanlığı Mevzuat İçtihat veritabanından alınmıştır. Somut olayınızın değerlendirilmesi için hukuk danışmanlığı alınması gereklidir.