Kripto arbitraj, aynı varlığın farklı borsalardaki fiyat farkından yararlanılarak elde edilen kazançtır. Türk vergi mevzuatı bakımından arbitraj gelirleri, faaliyetin niteliğine göre ticari kazanç veya arızi kazanç olarak değerlendirilebilir.
Arbitraj Türleri
Temel arbitraj türleri: (1) Spot arbitraj — iki borsa arasındaki fiyat farkı, (2) Üçgen arbitraj — üç parite arasındaki fiyat tutarsızlığı, (3) Sınır ötesi arbitraj — TL pariteleri ile yabancı borsa arasındaki fark, (4) İstatistiksel arbitraj — algoritmik strateji, (5) DEX-CEX arbitrajı — merkeziyetsiz ve merkezi borsa arasındaki fark. Her birinin işlem hacmi, süreklilik ve organizasyon düzeyi vergisel niteleyiciyi etkiler.
Vergisel Değerlendirme
193 GVK uyarınca arbitraj faaliyeti süreklilik ve organizasyon arz ediyorsa ticari kazanç sayılır. Belirli kazanç amacıyla devamlı yapılan, sermaye ve emek tahsis edilen faaliyetler ticari kazanç tanımına girer. Tek seferlik veya çok düşük frekanslı işlemler arızi kazanç olarak değerlendirilir. Kurumlar 5520 KVK kapsamında tüm gelirleri kurum kazancına dahil eder.
Sınır Ötesi Arbitraj ve KKM
Yurt dışı borsalardan kripto alıp Türkiye’de TL’ye çevirmek veya tersi işlemler döviz hareketleri açısından da değerlendirilir. Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışı borsa kullanımı için ödeme yöntemi (banka, cüzdan transferi, P2P) ve bunların bilanço/kayıt yönü önemlidir. MASAK kapsamında büyük tutarlı bozdurmalar şüpheli işlem değerlendirmesine alınabilir.
Bot ve Algoritmik Arbitraj
Otomatik bot ile yapılan arbitraj faaliyeti süreklilik ve organizasyon barındırdığından ticari faaliyet niteliğindedir. Bu durumda mükellefiyet açtırma, defter tutma, beyanname verme ve KDV (durumun niteliğine göre) yükümlülükleri gündeme gelir. Borsa API erişimleri için ayrı sözleşme ve kayıt zorunlulukları olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tek seferlik arbitraj kazancım var, vergi öder miyim? Arızi kazanç eşiklerine bakılarak değerlendirme yapılır; tutar GVK’daki yıllık eşiği aşarsa beyan yükümlülüğü doğar.
Bot ile arbitraj yapıyorum, mükellefiyet açtırmam gerekir mi? Süreklilik ve organizasyon olduğundan ticari kazanç sayılır; mükellefiyet açtırma, defter tutma ve yıllık beyan yükümlülüğü doğar.
Yurt dışı borsadan TL borsasına transfer yaparken hangi kayıt önemli? Edinim-satış tarihleri, TxID, borsa ekran görüntüleri ve banka dekontları saklanmalıdır. Defter tutan mükellefler için fatura/dekont karşılığı kayıt esastır.
Spread’in komisyon altında kalması durumunda zarar gider yazılabilir mi? Defter tutan ticari kazanç mükellefi belgelenmiş giderleri mahsup edebilir; arızi kazanç esasında giderlerin mahsubu kanunla sınırlıdır.
P2P arbitrajı yapıyorum, MASAK riski var mı? Sürekli ve büyük tutarlı P2P işlemleri şüpheli işlem değerlendirmesine girebilir. KYC’siz transferler kaynak beyanı ve hesap dondurma ile sonuçlanabilir.
İlgili Rehberler
Resmi Kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
- Yargıtay Karar Arama
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. MASAK, SPK ve 7518 Sayılı Kanun kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.