Kripto Borsası Dolandırıcılığı Hukuk Rehberi 2026
Sahte platforma ödeme, hesabın ele geçirilmesi ve P2P işlemindeki aldatma farklı olaylardır. Çekim gecikmesi tek başına dolandırıcılık kanıtı değildir. Önce işlem kayıtları korunmalı; suç şüphesi, sözleşmeden doğan alacak ve mevcut kısıtlamanın dayanağı ayrı değerlendirilmelidir.
- Şikâyet veya teknik iz sürme, kesin bloke ya da para iadesi garantisi vermez.
Bu rehber, kripto borsası adı kullanılarak yapılan aldatma, hesap ele geçirme ve P2P kayıplarında delilin korunması ile başvuru yollarını açıklar. Hesap blokesi ve sözleşme uyuşmazlığı, suç şüphesiyle aynı değerlendirmeyi gerektirmez. Daha geniş olay ayrımları için kripto dolandırıcılığı hukuk rehberine bakılabilir.
1. Kripto Varlık Platformu Dolandırıcılığı — Hukuki Nitelendirme
TCK m.157 bakımından hileli davranışla aldatma, zarar ve failin veya başkasının yararı birlikte incelenir. Bilişim sisteminin araç olarak kullanıldığı olaylarda TCK m.158/1-f koşulları değerlendirilir. Hesap erişiminin ele geçirilmesi veya platformun sözleşmeye aykırı davranması, tek başına bütün bu unsurların oluştuğunu göstermez.
Örgüt, izinsiz faaliyet ve diğer suç iddiaları da kendi kanuni koşullarıyla değerlendirilir. TCK m.158/1-f koşulları oluşursa temel hapis aralığı dört yıldan on yıla kadardır; adli para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Olay tarihi, iştirak ve ilgili artırma veya indirim hükümleri somut sonucu etkiler.
2. Kripto Varlık Platformu Vakalarında Tipik Senaryo
Örnek bir olayda kişi sahte platforma yatırım için ödeme yapabilir; başka bir olayda gerçek hesabına yetkisiz erişim sağlanabilir veya P2P işleminde sahte dekont gönderilebilir. Başvuruda hangi olayın yaşandığı açıklanmalı; ödeme, erişim ve yazışma kayıtları tarih sırasıyla korunmalıdır. Bu örnekler vakaların görülme sıklığına ilişkin bir istatistik değildir.
3. Suç Duyurusu ve Şikayet Dilekçesi
Suç şüphesini destekleyen olay ve kayıtlarla Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa başvurulabilir. CMK m.158, ihbar ve şikâyetin yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılmasına izin verir. Başvuruda işlem tarihi, tutar, alıcı hesap veya cüzdan, işlem kimliği ve şüpheli yazışmalar belirtilmelidir. CMK m.12/6 kapsamındaki bilişim ve banka araçlı suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir; yabancı unsurun etkisi ayrıca incelenir. Detay: Suç Duyurusu ve Şikayet Dilekçesi Rehberi.
4. Hesap Bloke ve Para Geri Alma
Platformun sözleşmeye dayalı kısıtlaması, 5549 sayılı Kanun m.19/A kapsamındaki işlem ertelemesi ve adli elkoyma aynı işlem değildir. Suça konu menfaatin korunması için dosyaya uygun tedbir talep edilebilir; başvuru tek başına bloke veya iade sonucu doğurmaz. CMK m.128 kapsamındaki elkoyma için kanundaki suç ve delil koşulları ile hâkim kararı gerekir. CMK m.128/A ise sayılan bilişim, dolandırıcılık ve kart suçlarında hesabın askıya alınması, elkoyma ve mağdura iadeye ilişkin ayrı bir usul düzenler. Para iadesi ve tazminat süreci için zarar, muhatap ve varlığın bulunduğu yer ayrıca değerlendirilir.
5. Mağdur Vekilliği — CMK 234 Hakları
CMK m.234 uyarınca mağdurun delil isteme, inceleme, savcılık kararına itiraz, kovuşturmaya katılma hakları mevcuttur. Detay: Kripto Mağdur Vekili Rehberi.
Mağdurun Kanunî Hakları ve En Kritik Koşul (CMK m.234)
Kripto dolandırıcılığı dosyalarında mağdurun rolü “şikayet edip beklemek” değildir. CMK m.234 mağdur ile şikayetçiye, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde ayrı ayrı haklar tanır ve bu hakların kullanımı, ilgili başvurunun koşulları ve süresiyle birlikte değerlendirilir.
Soruşturma evresinde
- Delillerin toplanmasını isteme. Kripto dosyalarında bu hak; cüzdan adreslerinin, işlem kayıtlarının ve borsa yazışmalarının celbini talep etmek anlamına gelir. Talebin hangi kayıtla hangi olayın açıklanacağını somutlaştırması yararlıdır.
- Soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme.
- CMK m.153’e uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve elkonulan eşyayı inceletme.
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz hakkını kanunda yazılı usule göre kullanma.
- Vekili bulunmayanlar bakımından, kanunda sayılan suçlar ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda barodan avukat görevlendirilmesini isteme. Bu hakkın doğup doğmadığı, dosyadaki somut suç nitelemesine göre değerlendirilir.
Kovuşturma evresinde ve en kritik koşul
- Duruşmadan haberdar edilme,
- Kamu davasına katılma,
- Tutanak ve belgelerden örnek isteme,
- Tanıkların davetini isteme,
- “Davaya katılmış olma koşuluyla davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurma.”
CMK m.234’teki katılma koşulu, CMK m.260 ile birlikte okunmalıdır. Kanun yolu; katılanlar yanında, katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş kişiler ile katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş kişilere de açıktır. Bu nedenle katılma kararının bulunmaması tek başına bütün kanun yollarını kapatmaz. Dosyadaki sıfat, kararın niteliği, başvuru koşulları ve süreler incelenmeli; katılma talebi ile bu talep hakkında verilen karar takip edilmelidir.
Hakların bildirilmesi zorunludur
m.234/3: “Bu haklar, suçun mağdurları ile şikayetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır.” Ayrıca mağdur; on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl ise ve vekili de yoksa, istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir.
Yol ve konaklama gideri
2019’da eklenen fıkra pratik bir külfeti kaldırır: soruşturma veya kovuşturma evresinde dava nakli veya adlî tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri dışında bir yere gitme zorunluluğu doğarsa, mağdurun yaptığı konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri Harcırah Kanunu hükümlerine göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Mevzuat metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu. Takipsizliğe itiraz için KYOK rehberimize, hesap blokesi için CMK 128/A karşılaştırmamıza bakınız.
6. Sanık/Şüpheli Savunması
Bir hesabın kişinin adına açılmış olması, tek başına dolandırıcılığa veya aklamaya iştirak ettiğini göstermez. Hesabı fiilen kimin yönettiği, kişinin neyi bilip istediği, mesajlar ve para hareketleri incelenir. TCK m.21’deki kast ve dosyaya uygun iştirak hükümleri değerlendirilmeden herkese yardım eden sıfatı verilemez. Detay: Kripto Sanık Müdafii Rehberi.
7. MASAK 5549 ve Kara Para Aklama Boyutu
Her kripto uyuşmazlığında otomatik MASAK incelemesi açıldığı söylenemez. 5549 sayılı Kanun m.4’teki şüpheli işlem bildirimi, kanuni yükümlülerin görevidir; mağdurun suç ihbarı veya şikâyetiyle aynı başvuru değildir. Bildirim yapılması da tek başına aklama suçunun oluştuğunu göstermez. TCK m.282 bakımından suçtan kaynaklanan değer, işlem ve ilgili bilgi veya amaç koşulları ayrıca araştırılır: MASAK / TCK 282 Rehberi.
8. Bilirkişi ve Adli Bilişim
İşlem izleri, IP ve giriş kayıtları teknik incelemeyi gerektirebilir. CMK m.63 uyarınca özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişiye başvurulmasına yetkili merci karar verir; her blokzincir kaydında rapor alınması zorunlu değildir. İşlem kimliği tek başına cüzdanı yöneten kişinin kimliğini kanıtlamayabilir. Detay: Bilirkişi / Adli Bilişim Rehberi.
9. Tazminat Davası — TBK 49 ve TBK 114
Haksız fiil bakımından TBK m.49, sözleşmeye dayalı taleplerde sözleşme hükümleri ve ilgili sorumluluk kuralları değerlendirilir. Maddi zarar ile fiil arasındaki bağ ve sorumlu kişi belirlenmelidir. Manevi tazminat her para kaybında kendiliğinden doğmaz; TBK m.58 kapsamındaki kişilik hakkı zedelenmesi ve somut olayın koşulları ayrıca incelenir.
10. Sıkça Sorulan Sorular
Kripto varlık platformu mağduru ne yapmalı?
Önce kaybın nasıl oluştuğunu gösteren işlem ve yazışma kayıtlarını korumalıdır. Suç şüphesi varsa Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa başvurulabilir; tedbir talebi dosyadaki varlık ve kanuni koşullara göre hazırlanır. Sıradan bir çekim gecikmesi ile dolandırıcılık iddiası aynı başvuru yolunu gerektirmeyebilir.
Param geri gelir mi?
İade garantisi verilemez. Muhatabın tespiti, varlığın bulunabilmesi, mağdura aidiyet ve uygulanacak usul belirleyicidir. CMK m.128/A/5 kapsamındaki elkonulan suça konu menfaatin mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde iade düzenlenmiştir; her kayıp otomatik olarak bu kapsama girmez.
Yurt dışı kaynaklıysa ne yapılır?
Yabancı platformun gerçek işletmecisi, işlem kayıtları ve varlığın bulunduğu yer belirlenmelidir. Suç başvurusunda yabancı bağlantı gösterilerek gerekli kayıt ve tedbirlerin araştırılması istenebilir. Uluslararası adli yardımlaşma veya kolluk iş birliğinin kullanılmasına yetkili makamlar karar verir; bireyin Interpol’e başvurması otomatik bloke ya da iade sağlamaz.
Ceza ne kadardır?
TCK m.158/1-f koşulları oluşursa temel hapis aralığı dört yıldan on yıla kadardır; adli para cezasının miktarı elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Somut suç nitelemesi, olay tarihi, iştirak ve artırma veya indirim hükümleri sonucu etkiler. Her platform uyuşmazlığı bu suçu oluşturmaz.
Bilirkişi raporu zorunlu mu?
Her dosyada zorunlu değildir. CMK m.63 uyarınca özel veya teknik bilgi ihtiyacı varsa bilirkişi incelemesine yetkili merci karar verebilir. Mevcut kayıtların yeterliliği ve incelemenin hangi soruyu cevaplayacağı ayrıca değerlendirilir.
Tazminat ile ceza birlikte yürütülür mü?
Koşulları varsa ceza süreci ile özel hukuk talebi birlikte takip edilebilir. Ceza şikâyeti tek başına alacak davası açılması veya tazminat ödenmesi sonucunu doğurmaz. Hukuk talebinin muhatabı, görevli merci, süre ve dava şartları ayrı değerlendirilir.
Kripto varlık platformundaki hesabım donduruldu, ne yapmalıyım?
Kısıtlamanın platform incelemesinden mi, idari işlemden mi, adli karardan mı kaynaklandığı öğrenilmelidir. Resmî platform kanalından işlem kaydı ve dayanak istenebilir; adli işlem varsa ilgili dosya ve karar üzerinden başvuru hazırlanır. Suç şüphesi bulunmadan her dondurmada paralel suç duyurusu ve MASAK bildirimi önerilemez.
Yerli lisanslı platform ile yurt dışı merkezli platform arasındaki fark nedir?
Sözleşmenin tarafı olan şirket, faaliyet yeri ve ilgili izin durumu önemlidir. Türkiye’deki izin statüsü ile yabancı ülkedeki kayıt birbirinin yerine geçmez. Muhatap, uygulanacak hukuk, yetki ve kararın icrası ayrıca incelenmelidir; platformun adı veya erişilebilir olması tek başına izin kanıtı değildir.
Platformun hesap kapatma kararı hukuki gerekçe neler olabilir?
Kapatmanın dayanağı ilgili sözleşme, uygulanabilir mevzuat ve varsa yetkili makamın kararı üzerinden incelenir. 5549 sayılı Kanun m.4’teki şüpheli işlem bildirimi, tek başına genel bir hesap kapatma yetkisi veya kullanıcıya açıklanacak gerekçe değildir. Her kapatma kararına uygulanan ortak bir 30 günlük itiraz süresi yoktur; işlem türüne özgü başvuru ve süre belirlenmelidir.
Platformdan para çekemiyorum, ne yapabilirim?
Teknik bekleme, kimlik doğrulama, sözleşme uyuşmazlığı ve adli kısıtlama ayrılmalıdır. Platforma kayıtlı başvuru sorunun açıklanmasına yardımcı olabilir; acil suç şüphesinde gerekli adli başvuru bu cevaba bağlanmaz. MASAK/SPK başvurusu ile alacağın tahsili aynı süreç değildir. Tüketici yolu ancak 6502 sayılı Kanun kapsamı, güncel görev sınırı ve ilgili dava şartları değerlendirildikten sonra seçilebilir.
Platforma karşı Türkiye’de dava açılabilir mi?
Türkiye’de dava açılabilmesi uyuşmazlığın türüne ve milletlerarası yetki koşullarına bağlıdır. CMK m.12/6 kapsamındaki ceza yetkisi, özel hukuk davasının yetkisi yerine kullanılamaz; özel hukukta MÖHUK m.40 ve ilgili iç hukuk yetki kuralları incelenir. Tahkim şartı varsa geçerliliği, kapsamı ve seçilen kurum ayrıca değerlendirilir; her şart ICC tahkimi anlamına gelmez.
İlgili Hukuki Rehberler
Genel hukuk rehberleri
- Kripto para hukuku: MASAK, vergi ve SPK
- P2P kripto hukuku rehberi
- Kripto dolandırıcılığı hukuk rehberi
- Kripto varlık hukuku rehberi
- Yatırım dolandırıcılığı hukuk rehberi
Olay ve başvuru rehberleri
- Pig Butchering / Romantik
- Sosyal Medya Yatırım Grubu
- Sahte Broker / Forex
- Rug Pull / Token
- Phishing / SIM Swap
- Kripto Mağdur Vekili
- Kripto Sanık Müdafii
- Suç Duyurusu / Şikayet Dilekçesi
- Kripto Bilirkişi / Adli Bilişim
- MASAK / TCK 282
- TCK 158 Nitelikli Dolandırıcılık
Hukuki destek
Kripto Borsası Dolandırıcılığında Uygulanan Türkiye Mevzuatı
Kripto varlık platformları üzerinden gerçekleşen dolandırıcılık, 2024 sonrası 7518 sayılı Kanun rejimi altında değişen düzenleyici çerçeve ışığında değerlendirilir. Aşağıda olay tipine göre uygulanan kanun ve madde referansları yer alır. Her hükmün kendi uygulama koşulları vardır; aşağıdaki maddeler bütün olaylarda birlikte uygulanacak bir suç listesi değildir.
Ceza Hukuku Yönü
- TCK m.158/1-f: Bilişim sistemi araç kılınarak nitelikli dolandırıcılık.
- TCK m.158/1-h: Tacir, şirket yöneticisi veya şirket adına hareket eden kişinin ticari faaliyeti sırasında dolandırıcılık; yalnız sahte site veya çok sayıda fail bulunması bu sıfat ve faaliyet koşullarının yerine geçmez.
- TCK m.243–244: Hukuka aykırı giriş veya sistem/veri üzerindeki fiiller, ilgili hükmün unsurlarına göre değerlendirilir. Hesap ele geçirme başlığı altında her madde otomatik ve birlikte uygulanmaz.
- TCK m.245: Kartın rıza dışında kullanılmasıyla yarar sağlama ve maddede ayrıca düzenlenen sahte kart fiilleri değerlendirilir; kart bilgisinin ele geçirilmesi tek başına bütün bu koşulları karşılamaz.
- TCK m.282: Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama.
- TCK m.220: Örgüt suçunun kendine özgü unsurları incelenir; en az üç kişi ve amaç suçları işlemeye elverişli örgüt yapısı koşulları, sırf birlikte hareket edildiği gerekçesiyle varsayılamaz.
- TCK m.142/2-e: Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık. Hesap ele geçirme olayında uygulanabilirliği, fiilin ve hırsızlık suçunun unsurları incelenerek belirlenir.
Bankacılık ve Kripto Mevzuatı
- 5549 sayılı Kanun m.4: Yükümlüler tarafından şüpheli işlem bildirimi. m.19/A: Koşulları oluştuğunda işlemlerin ertelenmesi. Eski m.19 mülgadır; aklama suçunun unsurları TCK m.282’de düzenlenir.
- 6362 sayılı Kanun m.35/B ve m.35/C: Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kuruluş ve faaliyeti Kurul iznine tabidir. Faaliyet izni kamunun garantisi anlamına gelmez; kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir. Müşteri varlıkları sağlayıcının varlıklarından ayrıdır. m.35/C/7’deki koruma, platformun borcu için müşteri varlığının ve müşterinin borcu için platform varlığının haczedilmesini önler; müşterinin kendi borcuna karşı bütün varlıklarının hacizden bağışık olduğu anlamına gelmez.
- 6362 sayılı Kanun m.109 ve m.109/A: İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti ile izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı ayrı hükümlerdir. Sahte bir site bulunması, tek başına bu faaliyet suçlarının bütün unsurlarının oluştuğunu göstermez.
- 6493 sayılı Kanun m.14 ve m.18: Ödeme kuruluşlarının izni ile elektronik para ihraç eden kuruluşlar ayrı düzenlenir. Kripto varlık hizmeti, ödeme hizmeti ve elektronik para aynı faaliyet sayılarak değerlendirilmez.
- 5651 sayılı Kanun m.8 ve m.8/A: İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için farklı kapsam ve yetki koşulları vardır. Sahte bir siteye karşı başvuru yolu, içeriğin niteliği ve somut kanuni dayanak belirlenerek seçilir; her dolandırıcılık iddiasında otomatik m.8/A yolu kurulamaz.
- 6698 sayılı Kanun m.12: Veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişimi önlemek, muhafazayı sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almalıdır. İşlenen kişisel veriler başkalarınca kanuna aykırı elde edilirse m.12/5 uyarınca veri sorumlusu durumu en kısa sürede ilgili kişiye ve Kurula bildirir. Her hesap sorunu otomatik olarak bu bildirim koşulunu oluşturmaz.
Hukuk Davası Yönü
- TBK m.49: Kusurlu ve hukuka aykırı fiilden doğan zararın giderilmesi. m.58: Kişilik hakkının zedelenmesine bağlı manevi tazminat; her parasal kayıpta kendiliğinden doğmaz.
- TBK m.66: Adam çalıştıranın, çalışanın verilen işi yaparken başkasına verdiği zarardan sorumluluğu düzenlenir. Çalışanın seçimi, talimat, gözetim ve denetimde gerekli özenin gösterildiğinin ispatı ile işletmenin çalışma düzenine ilişkin koşullar ayrıca incelenir; her temsilci fiili otomatik olarak bu maddeye bağlanamaz.
- TBK m.114: Borçlunun sorumluluğunun kapsamı ve haksız fiil sorumluluğu hükümlerinin sözleşmeye aykırılığa uygulanması.
- HMK m.199: Uyuşmazlık konusu vakıayı ispata elverişli elektronik kayıtlar belge olabilir. İşlem kimliği, e-posta veya ekran görüntüsünün gerçekliği, içeriği ve kişiyle bağlantısı ayrıca incelenir; belge sayılması iddianın kendiliğinden kanıtlandığı anlamına gelmez.
- HMK m.389: Mevcut durumun değişmesi nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya imkânsızlaşacağından ya da gecikme nedeniyle sakınca veya ciddi zarar doğacağından endişe edilirse, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir değerlendirilebilir. m.400: Delil tespitinde hukuki yarar aranır; delilin kaybolması veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali özellikle dikkate alınır.
- İİK m.257: Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacağı için ihtiyati haciz değerlendirilebilir. Vadesi gelmemiş borçlarda maddede sayılan özel koşullar aranır; her kripto kaybı otomatik ihtiyati haciz hakkı doğurmaz.
- HMK m.16: Haksız fiil davalarında fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Her sözleşme uyuşmazlığı bu hükme bağlanamaz.
Kripto Borsası Dolandırıcılığında Örnek Olay Tipleri
1. Sahte Borsa Klon Sitesi (Phishing Domain)
Dolandırıcılar, gerçek platformun adına benzer sahte alan adlarıyla borsa arayüzünün kopyasını sunar. Sahte giriş ekranına yazılan erişim bilgileri veya doğrulama kodları, hesabın ele geçirilmesi için kullanılabilir; olayın gerçekleşme biçimi kayıtlarla araştırılır. Hukuka aykırı giriş, veriler üzerindeki işlem ve aldatma fiilleri belirlenerek TCK m.243–244 ile m.157–158’in ilgili koşulları değerlendirilir; bütün maddeler otomatik olarak birlikte uygulanmaz. Sahte alan adı ve içerik, tarih bilgisiyle kayıt altına alınır; erişim veya içerik tedbiri için uygulanabilir kanuni dayanak ayrıca incelenir.
2. P2P Sahte Dekont Vakası
P2P işlemi için örnek bir aldatma, alıcının sahte EFT/havale dekontu göndermesi üzerine satıcının kripto varlığı serbest bırakmasıdır. Banka hesabına gerçekte para gelmeden kripto varlık serbest bırakılmışsa platform içi işlemi geri çevirmek mümkün olmayabilir. Bu durum, failden iade veya tazminat talebinin ve uygun adli tedbirlerin her durumda ortadan kalktığı anlamına gelmez. Dolandırıcılık ve varsa belge sahteciliği, fiilin ve belgenin özelliklerine göre ayrı değerlendirilir. Banka hesap hareketleri, P2P yazışmaları ve gönderilen dosyanın aslı korunmalıdır; teknik rapor gerekip gerekmediğine dosyanın ihtiyacı üzerinden karar verilir.
3. Sahte Platform Yetkilisi (Sosyal Mühendislik)
“Platform destek ekibi” kimliğine bürünen kişi, mağdura anlık mesajlaşma ve sosyal medya uygulamaları üzerinden ulaşır ve “hesabınızda sorun var, doğrulamak için seed phrase verin” der. Seed phrase ile özel cüzdan ele geçirilir. Destek görevlisi olduğunu söyleyen kişiye kurtarma ifadesi, özel anahtar, şifre veya doğrulama kodu verilmemelidir. Mesajdaki bağlantı yerine doğrulanmış resmî kanaldan kontrol yapılmalıdır. Aldatma ve yarar sağlama ile sistem veya veri üzerindeki fiiller ayrı incelenir; suç nitelemesi TCK m.157–158 ve m.244’ün somut koşullarına göre yapılır.
4. Yatırım Grubunda Fiyat Yükseltme ve Satış
Örnek bir olayda, mesajlaşma grubunda yatırım sinyali verdiğini söyleyen kişiler fiyat yükseldikten sonra üyeleri alıma yönlendirip kendi varlıklarını satabilir. Sırf fiyatın düşmesi dolandırıcılık veya örgüt suçu kanıtı değildir. Aldatma ve haksız yarar iddiası TCK m.157–158’in koşullarıyla, örgüt iddiası ise TCK m.220’nin ayrı unsurlarıyla değerlendirilir. Birden çok kişinin birlikte hareket etmesi tek başına örgüt suçunu kanıtlamaz. TCK m.2/3 uyarınca suç ve ceza hükümlerinde kıyas yapılamaz; farklı bir piyasaya ait suç hükmü kıyasla uygulanamaz.
5. Sahte Airdrop / NFT Whitelist
Sahte ödül veya airdrop mesajıyla yönlendirilen kişi, cüzdan erişimi ya da işlem yetkisi verdiğinde varlık kaybı yaşayabilir. Hangi izin ve işlemin kayba yol açtığı teknik kayıtlarla incelenmelidir. Aldatma, yarar sağlama ve sistem/veri üzerindeki fiiller incelenerek uygun suç nitelemesi yapılır; TCK m.157–158 ile m.244 otomatik olarak birlikte uygulanmaz. Şüpheli bağlantıyla yeniden işlem yapılmamalı; cüzdanın doğrulanmış güvenlik araçları üzerinden verilen yetkiler ve erişim durumu incelenmelidir. Kurtarma vaadiyle erişim bilgisi isteyen kişilerle gizli anahtar veya kurtarma ifadesi paylaşılmamalıdır.
Kripto Borsası Hesabından Para Çekemiyorum — Hukuki Adımlar
Çekim talebinin beklemede kalması tek başına dolandırıcılık kanıtı değildir. Hata mesajı, talep zamanı, işlem kimliği ve platform cevabı korunmalıdır. KYC veya teknik inceleme için istenen belgeler, platformun doğrulanmış resmî kanalından değerlendirilir.
- Platform kısıtlaması: Dayanak sözleşme ve uygulanabilir mevzuat üzerinden açıklama ve çözüm istenir.
- Adli veya idari işlem: Dosya ve karar belirlenerek o işleme özgü başvuru yolu kullanılır. CMK m.128, m.128/A ve 5549 sayılı Kanun m.19/A aynı usul değildir.
- İletişim kaybı veya ödeme güçlüğü: İşletmeci, varlığın durumu ve varsa tasfiye/iflas dosyası araştırılır. Suç şüphesi ile sözleşmeden doğan alacak ayrı değerlendirilir. Tüketici hakem heyeti veya mahkemesi her kripto kaybında görevli değildir; 6502 sayılı Kanun m.3, m.68 ve m.73–73/A kapsamında işlem niteliği, güncel görev sınırı ve arabuluculuk koşulları incelenir.
Çekim gecikmesi ile bloke ayrımı için kripto borsasından para çekme sorunu rehberine bakılabilir.
Alt Hesap ve Aile Üyesi Üzerinden Hesap Açma Riski
Kimlik veya hesap erişimini başkasına vermek, hesabın hangi işlemlerde kullanıldığını takip etmeyi güçleştirir. Hesap kişinin adına olsa da ceza sorumluluğu; kişinin fiili, bilgisi, kastı ve ilgili suçun unsurlarıyla belirlenir. TCK m.21 ve m.282 değerlendirilmeden otomatik aklama iştirakinden söz edilemez. Şüpheli kullanım fark edilirse erişim güvenliği sağlanmalı, platformun resmî kanalına kayıtlı başvuru yapılmalı ve mevcut kayıtlar korunmalıdır. Suç şüphesi varsa adli başvuru değerlendirilir. 5549 sayılı Kanun m.4’teki yükümlü ŞİB’i ile bireyin ihbarı veya şikâyeti birbirine karıştırılmamalıdır.
Kanıt Toplama ve Adli Bilişim Raporu
İşlem tarihleri ve tutarları, alıcı adres ve ağ, işlem kimliği, banka hareketleri, platform cevabı ve yazışmalar korunmalıdır. Erişilebilir giriş/cihaz kayıtları, işlem dökümleri ve e-postaların asılları da olaya göre yararlı olabilir; menüler ve dışa aktarım seçenekleri platforma göre değişir. HMK m.199 kapsamındaki belge niteliği, kaydın iddia edilen vakıayı ispata elverişliliğiyle değerlendirilir. Ekran görüntüsünün gerçekliği, bağlamı ve kişiyle bağlantısı somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
CMK m.63 kapsamında bilirkişi görevlendirmesi yetkili mercie aittir. Tarafın CMK m.67/6 veya hukuk davasında HMK m.293 uyarınca uzman mütalaası alması, resmen bilirkişi atanmasıyla aynı işlem değildir.
Kripto Borsası Üzerinden Kripto Varlık Geri Alınabilir mi?
Varlığın izlenebilmesi, bloke edilebilmesi ve mağdura iadesi farklı aşamalardır. İşlem kimliği, ağ, alıcı adres ve platform kayıtları hareketi açıklamaya yardımcı olabilir; bir adresin gerçek kişiye aidiyeti ayrıca araştırılır. Varlık başka platforma veya farklı bir protokole taşındığında ek kayıt ve teknik inceleme gerekebilir.
Uygun dosyada yetkili merciden kayıt ve tedbir talep edilebilir. CMK m.128/A/5, bu madde uyarınca elkonulan suça konu menfaatin mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde iadeyi düzenler. Yabancı platformda tedbirin uygulanması ve kararın icrası ilgili ülke hukuku ve yetkili makamların iş birliğine bağlıdır. Teknik iz sürme veya adli başvuru, kesin tahsil garantisi vermez.
Kripto Borsası Hesap Güvenliği — Önleyici Önlemler
- Platformun sunduğu çok faktörlü doğrulamayı kullanın. Sunuluyorsa kimlik avına dayanıklı WebAuthn/FIDO2 yöntemlerini değerlendirin; elle girilen tek kullanımlık kodlar bu korumayla aynı değildir.
- Hesaba özgü güçlü bir parola kullanın. NIST rehberi sabit aralıklarla zorunlu parola değişimi yerine ele geçirilme kanıtı olduğunda değişimi öngörür.
- Kurtarma ifadesini, özel anahtarı veya doğrulama kodunu mesajla gelen destek ve kurtarma taleplerinde paylaşmayın; işlemleri doğrulanmış resmî kanaldan kontrol edin.
- Platform sunuyorsa çekim adresi kısıtlaması, oturum denetimi ve API erişim sınırlarını ihtiyacınıza göre düzenleyin. Şüpheli oturum veya işlemde mevcut kayıtları koruyarak resmî güvenlik kanalına başvurun.
Kimlik doğrulama ayrımı için NIST SP 800-63B kimlik doğrulayıcı rehberi incelenebilir. Bu teknik önlemler kayıp veya iade garantisi sağlamaz; izin ve hukuki başvuru değerlendirmesinin yerine geçmez.
Resmî Kaynaklar
Başvuru ve süreler somut işlemin dayanağına göre belirlenir. Aşağıdaki kanunların ilgili hükümleri birlikte incelenmelidir:
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m.12/6, 63, 67, 128–128/A, 158, 234 ve 260.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m.2, 21, 142, 157–158, 220, 243–245 ve 282.
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun — m.4 ve 19/A.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m.3, 68 ve 73–73/A.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49, 58, 66, 114 ve ilgili sözleşme hükümleri.
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — m.40.
- 5651 sayılı İnternet Ortamındaki Yayınlara İlişkin Kanun — m.8 ve 8/A.
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu — m.35/B, 35/C, 109 ve 109/A.
- 6493 sayılı Ödeme ve Elektronik Para Hizmetleri Kanunu — m.14 ve 18.
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — m.12.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.16, 199, 293, 389 ve 400.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.257.
Bu bölüm genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir; somut olayda vakaya özgü mevzuat, delil ve yetki analizi gereklidir.
