Kripto Borsa Maker-Taker Komisyonu ve Tüketici Hakları 2026

Av. Bilal ALYAR bilalalyar.av.tr

Maker emir defterinde likidite sağlayan, taker mevcut emri kabul eden taraftır. Maker komisyonu genellikle daha düşüktür.

Tüketici Bilgilendirme Yükümlülüğü

İlişki 6502 sayılı Kanun kapsamında bir tüketici sözleşmesiyse, ücret ve komisyonlara ilişkin bilgilendirme yükümlülüğü uygulanır; talep edilen ücret ve masraflara ilişkin bilgiler tüketiciye verilmelidir.

Aşırı Komisyon Uygulaması

Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda, talep ve uyuşmazlığın niteliğine ve başvuru tarihindeki parasal sınır/görev kurallarına göre Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi yolu değerlendirilebilir.

VIP/Tier Sistemleri

İşlem hacmine göre düşen komisyonlar yasal sayılır; ancak ayrımcılık iddiası tüketici hukuku açısından değerlendirilebilir.

Komisyon İade Talepleri

Sistem hatası veya sözleşmeye aykırı uygulamalarda iade talep edilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Komisyon önceden bildirilmek zorunda mı?

İlişki 6502 sayılı Kanun kapsamında bir tüketici sözleşmesiyse, talep edilecek ücret ve masraflara ilişkin bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur; uzaktan kurulan sözleşmelerde bilgiler kullanılan iletişim aracına uygun şekilde verilir.

Aşırı ücret nasıl tespit edilir?

Pazar standartları ve borsa kullanım koşullarıyla karşılaştırma yapılır.

Maker emir komisyonu pozitif olabilir mi?

Bazı borsalar maker’a komisyon iadesi (rebate) verir; bu yasaldır.

VIP sistemde ayrımcılık iddiası geçerli mi?

Hacim bazlı tier’lar ayrımcılık sayılmaz; keyfi uygulama tartışılabilir.

Komisyon iadesi nasıl alınır?

Borsa müşteri hizmetlerine işlem kayıtlarıyla iade talebi iletilebilir. Uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğindeyse, başvuru tarihindeki parasal sınır ve görev kurallarına göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu izlenir; dava şartı arabuluculuk kapsamı da gözetilir.

📚 İlgili Yüksek Yargı Emsalleri

• 94 Karar Merkezi Kütüphanesi →

🗺️ Pratik Hukuki Yol Haritası (Adım Adım)

kripto borsa uyuşmazlığı konusunda karşılaşılan uyuşmazlıklarda izlenmesi gereken hukuki süreç, delillendirme önceliği ve zamanaşımı riski açısından dikkatli bir planlama gerektirir. Aşağıdaki adımlar, mevzuat ve Yargıtay içtihat çizgisi doğrultusunda pratik bir yol haritasıdır.

1. Delil tespiti: Borsa/cüzdan işlem ekran görüntüleri, TX hash, IP kayıtları ve e-posta/SMS yazışmalarının noter onayı ile veya HMK m.400 uyarınca delil tespiti yoluyla koruma altına alınması gerekir.
2. Şikâyet/başvuru: Yetkili makama (MASAK, CBS, Tüketici Hakem Heyeti veya ilgili mahkeme) usulüne uygun, zamanaşımı süreleri gözetilerek başvuru yapılması kritik önemdedir.
3. Bilirkişi raporu: Kripto işlemlerinde blokzincir analizi yapan uzman bilirkişi raporu alınması delil değeri açısından önemlidir.
4. Tedbir talebi: İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı ile tasarrufun engellenmesi, hak kaybının önüne geçer.
5. Esas davanın açılması: Görevli ve yetkili mahkemede esas talep (iade, tazminat, ceza şikâyeti) ile davanın yürütülmesi.

⏱️ Zamanaşımı ve Hak Kaybı Riskleri

kripto borsa uyuşmazlığı davalarında en sık karşılaşılan hak kayıpları; TCK/TBK’daki zamanaşımı sürelerinin kaçırılması, delil kaybı (borsa log retention’ın sona ermesi), ve ihtiyati tedbir talebinin geciktirilmesi sonucu varlıkların üçüncü kişilere transferidir. Özellikle sınır ötesi (offshore) borsalarda delil elde etme süresi sınırlıdır.

• Ceza şikâyeti → 8 yıl (TCK 66 basit dolandırıcılık), 15 yıl (nitelikli)
• Tazminat davası → 2 yıl öğrenme + 10 yıl mutlak (TBK 72)
• Vergi tarhiyatı → 5 yıl (VUK 114)
• Borsa işlem kayıtlarının saklama süresi borsanın saklama politikasına ve tabi olduğu mevzuata göre değişir.

⚖️ Yüksek Yargı İçtihat Çizgisi

• 📚 Kripto İçtihat Kütüphanesi (94 Karar) — Yargıtay ve Danıştay’ın kripto alanındaki tüm emsal kararları

❓ Sık Sorulan Sorular

Bilişim veya kripto hukuku alanında dava, şikâyet veya mağdur haklarına ilişkin süreçlerle karşılaşan kişilerin yetkili bir avukata başvurarak süre kaçırmadan destek almaları önerilir.