TKHK 5 Haksız Şart: Standart Sözleşmelerde Tüketici Koruması (2026)
Standart sözleşmelerde tüketici aleyhine dengesiz hüküm konulması TKHK 5. madde uyarınca yasaktır. Haksız şartlar tüketici için bağlayıcı olmaz ve sözleşmeden çıkarılır.
1. Haksız Şart Tanımı
Tüketiciyle müzakere edilmeden tek taraflı dayatılan ve tüketici aleyhine önemli dengesizlik yaratan sözleşme hükümleri haksız şarttır.
2. Örnek Haksız Şartlar
Sorumluluk sınırlaması, tek taraflı fesih yetkisi, orantısız cezai şart, yetkili mahkeme değişikliği haksız şart olarak sıkça görülür.
3. Yok Sayma ve Geçerlilik
Haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür (6502 m.5/2); sözleşmenin haksız şartlar dışındaki hükümleri geçerliliğini korur. Sözleşmenin diğer hükümleri yürürlükte kalır.
4. İspat ve Resmi Denetim
Hakim resen haksız şartı inceleyerek uygulamama kararı verir. Bakanlık, genel olarak kullanılmak üzere hazırlanmış sözleşmelerdeki haksız şartların çıkarılması veya kullanılmasının önlenmesi için gerekli tedbirleri alır (6502 m.5/8).
5. İdari Yaptırım
Haksız şart kullanan işletmeye idari para cezası uygulanabilir. Tüketici ayrıca zararının tazminini talep edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Haksız şart nedir?
Müzakere edilmeden dayatılan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan sözleşme hükmüdür.
Sözleşme geçersiz olur mu?
Sadece haksız şart bağlayıcı olmaz; sözleşmenin diğer hükümleri yürürlükte kalır.
Hakim resen dikkate alır mı?
Evet, hâkim haksız şartı resen dikkate alır ve uygulamaz.
İdari yaptırım uygulanır mı?
Ticaret Bakanlığı tarafından idari para cezası uygulanabilir.
İlgili Diğer Başlıklar
🔗 İlgili Tüketici Hukuku Rehberlerimiz
🏙️ Şehir Bazlı Tüketici Hukuku Sayfalarımız
Istanbul · Kartal · Pendik · Maltepe · Atasehir
🎥 Video İçeriklerimiz
Konuyla ilgili detaylı video anlatımları için @av.bilalalyar YouTube kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.
📅 Son güncelleme: 2026-04-17 · 6502 sayılı TKHK ve ikincil mevzuata göre güncellenmiştir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.