Uzlaşma kurumu, vergi ve cezalarda mükellef-idare arasında müzakere yoluyla anlaşma sağlayan yoldur. VUK Ek m.1-11 ve Yönetmelik çerçevesinde tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma stratejisi bu rehberde işlenir.
İlgili Mevzuat
Bu alanda uygulanan başlıca resmi mevzuat aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo yalnızca yürürlükteki kanun maddelerine atıf yapar; herhangi bir mahkeme kararı içermez.
Süreç Akış Şeması
Mağdurun başvurusundan itibaren izlenebilecek genel süreç adımları aşağıdaki gibidir. Her vakada adımların sırası ve içeriği farklılık gösterebilir.
[1]
↓
[2]
↓
[3]
↓
[4]
↓
[5]
↓
[6]
↓
[7]
Uzlaşma Kurumunun İşleyişi
VUK Ek m.1-11 uzlaşma kurumunu düzenler. Tarhiyat sonrası uzlaşma talebi tebliğden itibaren 30 gün içinde yapılır; tarhiyat öncesi uzlaşma ise rapor değerlendirme komisyonu sonrası talep edilebilir. Uzlaşma kapsamında vergi aslı, vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezaları görüşülür; iştirak suçunda uzlaşma kapsamı dışıdır. Uzlaşma sağlanması hâlinde dava açılamaz; sağlanamaması hâlinde 30 günlük dava açma süresi devam eder. Uzlaşılan tutar 1 ay içinde ödenmezse uzlaşma bozulur.
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Hukuki Konular
Bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuk bürosu-müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut bir hukuki sorununuz için doğrudan iletişime geçmeniz önerilir. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları gereği herhangi bir sonuç vaadi içermez.
Bu metinler TBB Meslek Kuralları çerçevesinde genel bilgilendirmedir.
Uzlaşma — İleri Düzey Müzakere ve Karar Stratejisi (2026)
1. Uzlaşma Komisyonunun Yapısı ve Karar Yetkisi
Uzlaşma Yönetmeliği uyarınca uzlaşma komisyonları merkez ve taşra olarak ikiye ayrılır. Vergi tutarına göre yetkili komisyon belirlenir: vergi dairesi uzlaşma komisyonu, defterdarlık uzlaşma komisyonu, vergi dairesi başkanlığı uzlaşma komisyonu, merkezi uzlaşma komisyonu. Komisyon kararının yargısal denetime tabi olmaması nedeniyle müzakere stratejisi kritiktir.
2. Tarhiyat Öncesi vs Sonrası Uzlaşma — Stratejik Karar
Tarhiyat öncesi uzlaşma (Ek m.11) RDK aşamasında, tarhiyat sonrası uzlaşma (Ek m.1-10) tarhiyatın tebliğinden itibaren 30 gün içinde talep edilir. Tarhiyat öncesi uzlaşma indirim oranı genellikle daha yüksek; tarhiyat sonrası uzlaşma davayı kaybetme riskini eler.
3. Uzlaşma Tutanağının Hukuki Niteliği
Uzlaşma tutanağı VUK Ek m.6 uyarınca dava açma hakkını sona erdirir; uzlaşılan kısım için yargı yolu kapalıdır. Tutanak kesin hüküm benzeri sonuç doğurur. Uzlaşılan tutarın 1 ay içinde ödenmesi gerekir; süresinde ödenmezse uzlaşma bozulur ve dava açma süresi yeniden başlamaz.
4. Cezada İndirim (VUK m.376) — Alternatif Yol
Uzlaşmaya alternatif olarak VUK m.376 cezada indirim talebi: vergi ziyaı cezasının %50’si, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının üçte biri indirilir. Şart: cezanın 30 gün içinde ödenmesi ve dava açılmaması. Stratejik olarak uzlaşma indirimi ile m.376 indirimi karşılaştırılır.
5. Uzlaşma Bozulması ve Sonuçları
Uzlaşılan tutarın süresinde ödenmemesi, idari yargı kararıyla uzlaşmanın geçersiz sayılması durumlarında uzlaşma bozulur. Bozulma halinde tarhiyat aslı işler; ancak dava açma süresi yeniden başlamaz, mükellef savunmasız kalabilir. Bu nedenle ödeme planı net hazırlanmalıdır.
6. İştirak Suçu ve Uzlaşma Kapsam Dışılığı
VUK m.359 iştirak suçu kapsamı uzlaşma dışıdır; sadece vergi aslı ve ziyaı cezası uzlaşma konusu yapılır. Cezai süreç bağımsız yürür.
