Vesayet Hukuku | Kısıtlama, Vasi Tayini, Yasal Danışman 2026
TMK md. 396-494 kapsamında vesayet, kısıtlama, vasi tayini, kayyım, yasal danışman atanması, vesayet hesabının denetimi, vesayetten kaynaklanan tazminat davaları ile sulh hukuk mahkemesi vesayet işleri konularında rehber.
İçindekiler
- Vesayet Nedir?
- Kısıtlama Sebepleri (TMK md. 405-408)
- Vasi Tayini ve Görevleri
- Kayyım ve Yasal Danışman
- Vesayetin Sona Ermesi
- Kanuni Dayanak ve Mevzuat
- Sıkça Sorulan Sorular
- İletişim ve Hukuki Danışmanlık
Vesayet Nedir?
Vesayet, ergin olmasına rağmen kendi işlerini göremeyen veya ergin olmayıp velayet altında bulunmayan kişilerin korunması amacıyla kurulan kanuni temsil kurumudur (TMK md. 396 vd.).
Kısıtlama Sebepleri (TMK md. 405-408)
Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, savurganlık, alkol/uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim, bir yıl veya daha uzun özgürlüğü bağlayıcı ceza kısıtlama sebepleridir. Kişinin kendi isteğiyle de kısıtlanması mümkündür.
Vasi Tayini ve Görevleri
Vasi, vesayet altındakinin malvarlığını yönetir, kişiliğini korur, kanuni temsilcisi olur. Önemli işlemler için sulh ve asliye hukuk mahkemelerinin izni gerekir (TMK md. 462-463).
Kayyım ve Yasal Danışman
Kayyım belirli işleri görmek üzere atanır. Yasal danışman ise kısıtlamaya gerek olmayan, ancak bazı işlemlerde danışmanlık ihtiyacı bulunan ergin kişilere atanır (TMK md. 429).
Vesayetin Sona Ermesi
Kısıtlama sebebinin ortadan kalkması, ölüm veya kişinin durumunda iyileşme halinde vesayet kaldırılır. Kaldırma talebi sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Kanuni Dayanak ve Mevzuat
- TMK md. 396-494 – Vesayet hükümleri
- TMK md. 405-408 – Kısıtlama sebepleri
- HMK md. 382 vd. – Çekişmesiz yargı işleri
Sıkça Sorulan Sorular
Vasi tayini için nereye başvurulur?
Vasi tayini talebi, kısıtlanması istenen kişinin yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır. Mahkeme gerekli incelemeyi yaparak karar verir.
Vasi olarak kim atanabilir?
Vesayet makamı öncelikle eş, çocuk, anne-baba veya yakın akraba arasından vasi seçer. Uygun kişi yoksa kamu vasisi atanabilir.
Vasinin yetkileri nelerdir?
Vasi, vesayet altındakinin malvarlığını yönetir, gelir-gider hesabı tutar, kişisel ihtiyaçlarını karşılar. Taşınmaz satışı, mirasın kabulü gibi önemli işlemler için mahkeme izni gerekir.
Kısıtlama kararı nasıl kaldırılır?
Kısıtlama sebebinin ortadan kalktığını belgeleyen sağlık raporu ve dilekçeyle sulh hukuk mahkemesine başvurularak kaldırma talep edilir.
Vesayet hesabına itiraz edilebilir mi?
Vasi her yıl mahkemeye hesap verir. Kısıtlı veya hak sahipleri, hesaba ve işlemlere itiraz ederek tazminat talep edebilir.
Yargıtay Kararları ve İçtihat
Aşağıdaki kararlar T.C. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat veritabanından (mevzuat.adalet.gov.tr) doğrulanmış emsal niteliğindeki yargı kararlarıdır. Her dosyanın somut olayı kendi şartları içinde değerlendirilmelidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2025/829 E. – 2026/146 K.
Vesayet ve vasi tayini esasları
Yargıtay içtihatları— 2025/1464 E. – 2026/1869 K.
Vesayet altındakinin malvarlığı yönetimi
Daha fazla emsal karar için: UYAP Mevzuat İçtihat Arama
Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Sağlık raporu: Vesayet talebinde adli tıp veya devlet hastanesi sağlık kurulu raporu eklenmelidir.
- Vasi adayı: Mahkeme öncelikle eş, çocuk, anne-baba arasından vasi seçer; uygunluğa ilişkin gerekçe sunulmalıdır.
- Önemli işlemler: Taşınmaz satışı, mirasın kabulü, kefalet gibi işlemler için vesayet ve denetim makamlarının izni gereklidir.
Önemli Süreler Tablosu
| İşlem / Hak | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Vesayet hesabı denetim | Yıllık | TMK md. 488 |
| Vasi tayini itirazı | 10 gün | TMK md. 422 |
| Kısıtlamanın kaldırılması talebi | Süre yok | TMK md. 474 |
İlgili Hizmet Alanlarımız
Velayet, nafakaMiras Hukuku
Vesayet altındakinin mirasıGayrimenkul
Tapu, satış izniİtibar Hukuku
Kişilik hakları
Video Rehber
Daha fazla video için @bilalalyar YouTube kanalı
İletişim ve Hukuki Danışmanlık
Hukuki süreçleriniz için randevu almak üzere bize ulaşabilirsiniz.
Av. Bilal ALYAR
Telefon: 0545 199 25 25
E-posta: info@bilalalyar.av.tr
Adres: Esentepe Mah. Büyükdere Cad. No:171 Şişli/İstanbul
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.
Emsal Yargıtay Kararları — Evlat Edinme
Evlat edinme, Türk Medeni Kanunu’nun 305-320. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Küçüklerin evlat edinilmesinde bakım ve eğitim süresi, küçüğün üstün yararı ve yaş farkı koşulları birlikte aranır.
- Yargıtay 2. HD, 2025/6918 E., 2025/10155 K., 24.11.2025 — UYAP Kararı
- Yargıtay 2. HD, 2025/6354 E., 2025/9861 K., 18.11.2025 — UYAP Kararı
- Yargıtay 7. HD, 2025/5865 E., 2025/5568 K., 23.12.2025 — UYAP Kararı
- Yargıtay 2. HD, 2025/7885 E., 2025/11265 K., 16.12.2025 — UYAP Kararı
- Yargıtay 2. HD, 2025/5584 E., 2025/11094 K., 11.12.2025 — UYAP Kararı
Evlat edinme başvurularında Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan sosyal inceleme raporu belirleyicidir. Süreç dilekçe, rapor ve duruşma aşamalarında avukat desteği ile yürütülebilir.