Askeri Ceza Hukuku | Askeri Suçlar, Disiplin İşlemleri 2026

1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve TSK Disiplin Kanunu çerçevesinde firar, izin tecavüzü, emre itaatsizlik, üste hakaret gibi askeri suçlar ile disiplin işlemlerine itiraz, kaldırılan askerî yargı mercilerinden devreden dosyalar konularında hukuki rehber.

Askeri Ceza Hukuku Kapsamı

1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu, asker kişilerin işleyebileceği özel suçları düzenler. 2017 anayasa değişikliğiyle Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) ve askerî mahkemeler kaldırılmıştır. Kaldırılan mercilerde görülmekte olan dosyalardan kanun yolu incelemesi aşamasında olanlar ilgisine göre Yargıtay veya Danıştay’a, diğerleri ise görevli ve yetkili adli veya idari yargı mercilerine gönderilmiştir.

Firar ve İzin Tecavüzü Suçları

Askeri Ceza Kanunu md. 66-67 uyarınca firar ve izin tecavüzü suçları, sürelere göre ağırlaşır. Yurt dışına firar daha ağır cezayı gerektirir.

Emre İtaatsizlik (md. 87)

Hizmete ilişkin emri hiç yapmayan asker kişiye bir aydan bir yıla, emrin yerine getirilmesini söz veya fiille açıkça reddedene ya da emir tekrar edildiği hâlde yerine getirmeyene üç aydan iki yıla kadar hapis öngörülmüştür. Topluca işlenmesi ve savaş zamanı ağırlaştırıcı sebeplerdir.

Üste Hakaret ve Mukavemet

Üste fiilen taarruz, hakaret, tehdit suçları için ağır hapis cezaları öngörülmüştür. Olayın tanıkları ve disiplin kayıtları delil olarak değerlendirilir.

Disiplin İşlemleri ve İtiraz

6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu m.43 uyarınca disiplin cezalarına karşı iptal davası açılıp açılamayacağı personel sınıfına ve ceza türüne göre değişir. Askerî öğrenciler ile erbaş ve erler hakkında verilen disiplin cezalarına karşı, subay, astsubay, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilen uyarma, kınama ve hizmete kısmi süreli devam cezalarına karşı ise iptal davası açılamaz; bunların dışındaki disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir. Dava açma süresi cezanın kesinleşmesinden başlar. Subay, astsubay, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erlerin Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davalarda ise dava yolu kapalı olan bu cezaların hukuka uygunluğu mahkemelerce denetlenebilir.

Kanuni Dayanak ve Mevzuat

1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu
6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu
5271 sayılı CMK
2577 sayılı İYUK – İdari işlemlere itiraz

Sıkça Sorulan Sorular

Firar suçunun cezası nedir?

Askeri Ceza Kanunu md. 66/1 uyarınca kıt’asından veya görev yerinden izinsiz olarak altı günden fazla uzaklaşan asker kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; silah götürme, hizmet yaparken kaçma veya mükerrerlik hâllerinde ceza iki yıldan az olamaz (md. 66/2). Yabancı ülkeye kaçmış sayılan asker kişiye md. 67 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis öngörülmüştür. Yurt dışına firar veya silahla firar ağırlaştırıcı sebeplerdir.

Disiplin cezasına nasıl itiraz edilir?

6413 sayılı Kanun m.43 uyarınca bazı disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir; ancak personel sınıfına ve ceza türüne göre (örneğin subay, astsubay ve uzman erbaş için uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam) dava yolu kapalıdır. Dava açma süresi cezanın kesinleşmesinden itibaren başlar. Yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

Askeri suçlarda hangi mahkeme yetkilidir?

2017 anayasa değişikliği sonrası askeri yargı kapatılmış, askeri suçlar adliye mahkemelerinde (Asliye/Ağır Ceza) görülmektedir.

TSK’dan ihraç kararına dava açılabilir mi?

Evet. Silahlı Kuvvetlerden ilişik kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı, 6413 sayılı Kanun m.43 kapsamında idari yargıda iptal davası açılabilir. Dava açma süresi cezanın kesinleşmesinden itibaren başlar; somut olayda hangi yolun açık olduğu ceza türüne ve personel sınıfına göre değerlendirilir.

Askeri ceza hukuku hizmetleri nelerdir?

Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında müdafilik, disiplin işlemlerine karşı idari dava, askeri lojman/maaş uyuşmazlıkları ve TSK personel hukuku başlıca alanlardır.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Disiplin soruşturmasında savunma: Tebligat alındıktan sonra savunma süresi içinde tüm tanıkların listelenmesi, lehe delillerin sunulması kritiktir.
İdari dava süresi: Dava yolunun açık olup olmadığı ceza türüne göre belirlenir; açıksa dava açma süresi, 6413 sayılı Kanun m.43/2 uyarınca cezanın kesinleşmesinden itibaren başlar.
Yürütmenin durdurulması: Özlük haklarına etki eden cezalarda telafisi güç zarar gerekçesi açıkça yazılmalıdır.

Önemli Süreler Tablosu

İşlem / Hak	Süre	Dayanak
Disiplin cezasına idari dava	Ceza türüne göre; süre kesinleşmeden başlar	6413 SK md. 43
İhraç işlemine dava	İşlemin türüne göre; başlangıç kesinleşmeden	6413 SK md. 43
Firar dava zamanaşımı	8 yıl	TCK md. 66
Soruşturma savunma süresi	7 gün	6413 SK

İlgili Hizmet Alanlarımız

Ceza Hukuku
TCK genel İdare Hukuku
İdari dava İş Hukuku
Kamu personeli özlük İtibar Hukuku
Hakaret/iftira

Video Rehber

Daha fazla video için @av.bilalalyar YouTube kanalı

İletişim ve Hukuki Danışmanlık

Hukuki süreçleriniz için randevu almak üzere bize ulaşabilirsiniz.

Av. Bilal ALYAR

Telefon: 0534 636 19 19

E-posta: alyarlaw@gmail.com

Adres: Cevizli Mahallesi Enderun Sokak No:10C Daire:58, Kartal/İstanbul 34865

2026 Ceza Hukuku Rehberleri

Türk Ceza Kanunu ve CMK kapsamında güncel suç tipleri, uzlaştırma, HAGB ve müdafaa stratejilerine ilişkin detaylı rehberler:

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat