Terekenin Tespiti Davası (TMK 589, 2026)
Terekenin tespiti davası, mirasbırakanın malvarlığının (tereke) bilinmemesi veya ihtilaflı olması halinde sulh mahkemesince resmi tespitini sağlayan koruyucu bir tedbirdir. TMK 589-597 hükümleri uygulanır.
İçindekiler
- Tespit Davasının Amacı ve Şartları
- Davacı Sıfatı ve Mahkeme
- Tespit Yöntemleri ve Tedbirler
- Tereke Defteri (TMK 590)
- Mirasın Resmi Defter Tutulmasıyla Kabulü
- Sıkça Sorulan Sorular
Tespit Davasının Amacı ve Şartları
TMK m.589 uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya kendiliğinden, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli önlemleri alır; bu önlemler özellikle yazım, mühürleme, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir. Amaç mirasçıların haklarını korumak, mal kaçırılmasını önlemek, alacaklı-borçlu ilişkilerini düzenlemektir.
Davacı Sıfatı ve Mahkeme
Defter tutulmasını TMK m.590 uyarınca mirasçılar veya ilgililer ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde isteyebilir; diğer koruma önlemleri sulh hâkimince istem üzerine veya kendiliğinden alınır (m.589). Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yerinin sulh hukuk mahkemesidir. Dava HMK görev kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Tespit Yöntemleri ve Tedbirler
Sulh hâkimi, TMK m.590’daki sebeplerden biri varsa terekenin defterinin tutulmasına, yazımı yapılan tereke mallarından gerekenlerin mühürlenmesine (m.591) ve koşulları varsa terekenin resmen yönetilmesine (m.593) karar verir.
Tereke Defteri (TMK 590)
Tereke defteri mirasbırakanın tüm mal varlığını, borçlarını, alacaklarını, taşınır-taşınmaz mallarını, banka hesaplarını, değerli kağıtlarını içeren resmi bir belgedir. Defter tutma işlemi gecikmeksizin tamamlanır (TMK m.590).
Mirasın Resmi Defter Tutulmasıyla Kabulü
TMK m.619 uyarınca mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, mirasın reddine ilişkin usule uyarak bir ay içinde sulh hâkiminden terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Resmî deftere göre kabul edilen miras mirasçıya sadece deftere yazılmış borçlarla geçer ve mirasçı bu borçlardan hem tereke malları hem kendi malvarlığıyla sorumludur (TMK m.628). Alacaklarını süresi içinde yazdırmayan alacaklılara karşı mirasçı, kendi malvarlığıyla olduğu gibi terekeden kendisine geçen mallarla da sorumlu tutulamaz; alacaklının kusuru olmadan yazdıramadığı veya bildirdiği hâlde yazılmayan alacaklar için zenginleşmesi ölçüsünde sorumlu kalır (TMK m.629). Resmi defter tutma mirasçıyı koruyucu bir kurumdur.
Sıkça Sorulan Sorular
Terekenin tespiti davası ne zaman açılır?
Defter tutma istemi ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde yapılmalıdır (TMK m.590/3); hâkim ayrıca m.590/1-2 sebeplerinde (vesayet altındaki mirasçı, uzun süredir bulunamayan mirasçı) defter tutulmasına karar verir.
Tespit davasını kim açabilir?
Yasal ve atanmış mirasçılar, vasiyet alacaklıları, mirasbırakanın alacaklıları ve yasal hakkı olan her ilgili açabilir. Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yerinin sulh hukuk mahkemesidir.
Tereke defteri nedir?
TMK 590: Mirasbırakanın mal varlığını, borçlarını, alacaklarını resmi belge niteliğinde kayıt altına alan listedir. Sulh mahkemesi gözetiminde hazırlanır ve mirasçıların hak tespitine esas oluşturur.
Resmi defter tutma mirasçıya ne sağlar?
TMK m.628 uyarınca mirasçı, resmî deftere yazılmış borçlardan hem tereke malları hem kendi malvarlığıyla sorumlu olur. Deftere yazdırılmayan alacaklar bakımından mirasçı kural olarak sorumlu tutulmaz; kusursuz yazdıramayan alacaklılar için zenginleşme ölçüsündeki sorumluluk saklıdır (TMK m.629). Resmî defter, mirasçının bilinmeyen borçlara karşı korunmasına yardımcı olur ancak deftere yazılı borçlar için kendi malvarlığıyla sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
İlgili Miras Hukuku Rehberleri
Bölgesel Miras Hukuku Hizmetleri
- istanbul miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- ankara miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- izmir miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- bursa miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- antalya miras hukuku alanı Rehberi (2026)
YouTube Hukuk Kanalı
Detaylı video anlatımı için @av.bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Güncellenme: 17 Nisan 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.