Askeri Yargı Reformu Sonrası Sivil Mahkeme Yetkisi (2026)

2017 Anayasa değişikliği ile askeri mahkemeler büyük ölçüde kaldırılmış, askeri ceza davaları ve idari yargı sivil mahkemelere devredilmiştir. Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi lağvedilmiş; yetkileri Yargıtay ve Danıştay’a geçmiştir. 2026 yılında bu reformun içtihadi yansımaları netleşmiştir.

Reform Öncesi Sistem

2017 öncesi askeri kişilerin askeri suçları askeri mahkemelerde, sivil kişilerin asker olmadıkları için sivil mahkemelerde yargılanırdı. Askeri Yargıtay ve AYİM gibi ayrı yüksek mahkemeler vardı. Bu yapı iki yargı sistemi arasında eşitsizlik yaratıyordu.

Reform Getirdiği Değişiklikler

Askeri ceza davaları artık Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerinde görülür. İdari davalar İdare Mahkemelerine devredilmiştir. Yüksek mahkeme denetimi Yargıtay ve Danıştay tarafından yapılır. Askeri disiplin mahkemeleri ise tamamen idari nitelikte kalmıştır.

Geçiş Dönemi Davaları

Reform yürürlüğe girdiğinde askeri mahkemelerde görülen davalar devir protokolü ile sivil mahkemelere aktarılmıştır. Bu dosyalarda görevsizlik kararı verilerek iade edilmiş dosyalar da bulunmaktadır. Zamanaşımı hesabı kesintili olarak devam etmiştir.

İçtihat Birliği Sağlanması

Askeri Yargıtay içtihadı Yargıtay tarafından devralınmış; ancak bağlayıcı değildir. Yargıtay yeni kararlarıyla askeri suç içtihadını yeniden şekillendirmiştir. İçtihadın birleştirilmesi kararları belirli tartışmalı konularda çıkarılmıştır.

Disiplin Yargılaması Korunması

Disiplin mahkemeleri idari nitelikte işlevini sürdürür; ceza mahkemesi değildir. İdari yaptırım niteliğinde kararlar verir; itiraz yolu idari mahkemedir. Bu yapı askeri disiplin gereği korunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Askeri Yargıtay artık var mı?

Hayır, 2017 Anayasa değişikliği ile kapatılmıştır; yetki Yargıtay’a devredilmiştir.

Eski askeri mahkeme kararları hala geçerli mi?

Kesinleşmiş kararlar geçerliliğini korur; açık davalar sivil mahkemelere devredilmiştir.

Sıkıyönetimde askeri mahkeme kurulur mu?

Kısmen. Anayasa m.122, 2017’de 6771 sayılı Kanunla tamamen yürürlükten kaldırılmıştır (mülga); bu maddeye dayanılamaz. Doğru dayanak Anayasa m.142’ye 6771 sayılı Kanunla eklenen fıkradır: “Disiplin mahkemeleri dışında askerî mahkemeler kurulamaz. Ancak savaş halinde, asker kişilerin görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askerî mahkemeler kurulabilir.” Yani istisna yalnızca savaş hâli içindir; sıkıyönetim hâli bu istisnaya dahil değildir ve sıkıyönetimde askerî mahkeme kurulamaz.

AYİM’e açılan davalar ne oldu?

AYİM dosyaları İdare Mahkemelerine devredilmiştir; temyiz incelemesi Danıştay’da yapılır.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda