Askeri Yargı Reformu Sonrası Sivil Mahkeme Yetkisi (2026)

2017 Anayasa değişikliği ile askeri mahkemeler büyük ölçüde kaldırılmış, askeri ceza davaları ve idari yargı sivil mahkemelere devredilmiştir. Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi lağvedilmiş; yetkileri Yargıtay ve Danıştay’a geçmiştir. 2026 yılında bu reformun içtihadi yansımaları netleşmiştir.

Reform Öncesi Sistem

2017 öncesi askeri kişilerin askeri suçları askeri mahkemelerde, sivil kişilerin asker olmadıkları için sivil mahkemelerde yargılanırdı. Askeri Yargıtay ve AYİM gibi ayrı yüksek mahkemeler vardı. Bu yapı iki yargı sistemi arasında eşitsizlik yaratıyordu.

Reform Getirdiği Değişiklikler

Askeri ceza davaları artık Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerinde görülür. İdari davalar İdare Mahkemelerine devredilmiştir. Yüksek mahkeme denetimi Yargıtay ve Danıştay tarafından yapılır. Askeri disiplin mahkemeleri ise tamamen idari nitelikte kalmıştır.

Geçiş Dönemi Davaları

Reform yürürlüğe girdiğinde askeri mahkemelerde görülen davalar devir protokolü ile sivil mahkemelere aktarılmıştır. Bu dosyalarda görevsizlik kararı verilerek iade edilmiş dosyalar da bulunmaktadır. Zamanaşımı hesabı kesintili olarak devam etmiştir.

İçtihat Birliği Sağlanması

Askeri Yargıtay içtihadı Yargıtay tarafından devralınmış; ancak bağlayıcı değildir. Yargıtay yeni kararlarıyla askeri suç içtihadını yeniden şekillendirmiştir. İçtihadın birleştirilmesi kararları belirli tartışmalı konularda çıkarılmıştır.

Disiplin Yargılaması Korunması

Disiplin mahkemeleri idari nitelikte işlevini sürdürür; ceza mahkemesi değildir. İdari yaptırım niteliğinde kararlar verir; itiraz yolu idari mahkemedir. Bu yapı askeri disiplin gereği korunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Askeri Yargıtay artık var mı?

Hayır, 2017 Anayasa değişikliği ile kapatılmıştır; yetki Yargıtay’a devredilmiştir.

Eski askeri mahkeme kararları hala geçerli mi?

Kesinleşmiş kararlar geçerliliğini korur; açık davalar sivil mahkemelere devredilmiştir.

Sıkıyönetimde askeri mahkeme kurulur mu?

Evet, Anayasa md. 122 kapsamında savaş ve sıkıyönetim hallerinde askeri mahkemeler kurulabilir.

AYİM’e açılan davalar ne oldu?

AYİM dosyaları İdare Mahkemelerine devredilmiştir; temyiz incelemesi Danıştay’da yapılır.