Yedek Subay ve Geçici Göreve Alınma Prosedürü (2026)
Yedek subay, askerlik hizmetini tamamladıktan sonra yedeklik döneminde bulunan ve gerektiğinde silahaltına çağrılabilen kişidir. Çağrının kapsamı, süresi, işyeri ve memuriyet bakımından sonuçları ile çağrı işlemine karşı başvuru yolu 7179 sayılı Askeralma Kanunu ve ilgili kanunlarda düzenlenmiştir. Bu sayfa, kanun metinlerine dayanarak yedek subay ve geçici göreve alınma sürecini sade biçimde anlatır.
Özet: Barışta tatbikat veya eğitim için yapılan çağrı en fazla kırk beş gün sürer (7179 m.51). Yükümlülük verilebilecek yaş, yedek subaylar için 5434 sayılı Kanundaki esaslara atıfla belirlenir (7179 m.50). 1111 ve 1076 sayılı Kanunlar 7179 m.63 ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Hangi Kanun Uygulanır
Yedek subaylar bugün 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamındadır. Kanunun 63. maddesinin birinci fıkrası, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununu yürürlükten kaldırmıştır; ikinci fıkra uyarınca bu kanunlara yapılan atıflar 7179 sayılı Kanuna yapılmış sayılır. Eski kanun numaralarıyla anlatılan içeriklerde bu geçiş dikkate alınmalıdır.
Çağrı, sevk ve yoklamaya ilişkin duyurular Bakanlık tarafından Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ve diğer ulusal yayın yapan televizyon ve radyo kanalları aracılığıyla yapılır, ayrıca Bakanlığın resmî internet sitesinde ve e-Devlet sisteminde ilan edilir. Kanun, bu duyuru ve ilanın yükümlülere tebliğ niteliğinde olduğunu belirtir (7179 m.27).
Askerlik Çağı, Yedeklik Dönemi ve Hizmet Süresi
Askerlik çağı yoklama, muvazzaflık ve yedeklik olmak üzere üç döneme ayrılır (7179 m.5/1). Yedeklik dönemi, muvazzaflık döneminin bitiminden askerlik çağının sonuna kadar olan süredir (m.3/gg). Askerlik çağı Cumhurbaşkanınca beş yıla kadar uzatılabilir veya kısaltılabilir (m.5/10). Bu nedenle terhis, yedeklik döneminin sona ermesi anlamına gelmez.
Hizmet süresi erbaş ve erler için altı ay, yedek subay ve yedek astsubaylar için on iki aydır. Cumhurbaşkanı bu süreleri ihtiyaca göre bir katına kadar artırabilir veya yarısına kadar azaltabilir; belirlenen süre altı aydan az olamaz. Yedek subay ve yedek astsubay yetiştirme süreleri Bakanlıkça belirlenir (m.5/2 ve m.5/8).
Yedek Subay Adayı Olma Şartları
Dört yıl veya daha fazla süreli yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ile yetkili makamlarca dengi kabul edilen yurt dışı öğrenim kurumu mezunlarından, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaç miktarı kadarı yedek subay adayı olarak ayrılır. İhtiyaç miktarından fazla olan yükümlülerden istekli olanların ihtiyaç kadarı yedek astsubay, diğerleri erbaş ve er olarak hizmetini yerine getirir. Ayırmada öncelikle ihtiyaç, ardından yükümlülerin istekleri dikkate alınır (7179 m.7). Dolayısıyla dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak, tek başına yedek subay olmayı sağlamaz.
Kanun ayrıca yedek subay veya yedek astsubay olmaya engel hâlleri 33. maddede sayar. Bu maddeye göre belirli suçlardan mahkûmiyet, kamu hizmetlerinden yasaklılık, Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiğin kesilmesi veya yönetmelikte belirtilen eğitim ve disiplin şartlarının sağlanamaması hâlinde askerlik hizmeti er statüsünde tamamlanır.
Yaş Sınırı
7179 sayılı Kanunun 50. maddesi yaş sınırını rakamla yazmaz, atıf yoluyla belirler: yedek subay ve yedek astsubaylara 5434 sayılı Kanun, uzman erbaşlara 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu hükümleriyle belirlenen yaş sınırları esaslarına göre, erbaş ve erlere ise askerlik çağının sonuna kadar yükümlülük verilebilir. Somut yaş sınırı kişinin statüsüne göre değiştiğinden, belirli bir kişi için bu soru askerlik şubesinden ve ilgili mevzuattan ayrıca teyit edilmelidir.
Silahaltına Çağrılma ve Geçici Görev
Yedek personel seferberlik ve savaş hâli, olağanüstü hâller ile barış şartlarında tatbikat ve eğitim için kısmen veya tamamen çağrılabilir. Tatbikat veya eğitim için çağrılanların bu süresi kırk beş günü geçemez. Seferberlik, savaş ve olağanüstü hâllerde bu süre Cumhurbaşkanınca gerektiği kadar uzatılabilir (7179 m.51).
Barışta tatbikat veya eğitim için askerlik şubesine çağrılan yedek personel, şubeye gelerek silahaltı davetiyesini almak zorundadır (m.52/2). Yedek personel silahaltına alındığında askerî üniforma giymek zorundadır; yedek subay ve yedek astsubayların terfilerine ilişkin esaslarda 926 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (m.54).
Seferberlik Hâlinde Başvuru Süreleri
Sefer görevi alan yedek personel seferberlik ilanında, askerlik şubesi aracılığıyla sevk edilmek isteyenler ilan saatinden başlayarak altı saat içinde en yakın askerlik şubesine başvurmak, kendiliğinden birliğe katılmak isteyenler ise kırk sekiz saat içinde birliğe katılmak zorundadır. Yurt dışında bulunanlar en geç altı saat içinde konsolosluk veya elçiliğe başvurmalı ve kırk sekiz saat içinde birliğine katılmalıdır (7179 m.56/2). Gecikme hâlinde mazeret belgelenir (m.56/4).
Mazeret ve Erteleme
Seferberlik tatbikatlarına ve ferdî seferberlik eğitimlerine sevk için çağrılan yedek personelden 23. maddedeki mazeretlere sahip olanlar, mazeretlerini kanıtlayan belgeleri askerlik şubesine teslim etmek zorundadır. Bu durumda bakaya işlemi yapılmaz ve mazeretin bitiminden sonra personel birliğine sevk edilir. Mazeret dışındaki nedenlerle gelmeyenler bakaya sayılır ve haklarında 24. ve 26. madde hükümleri uygulanır (m.56/5). Yedek personelin erteleme usul ve esasları ise Cumhurbaşkanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir (m.57).
İş Sözleşmesine Etkisi
4857 sayılı İş Kanunu m.31, muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınan işçinin iş sözleşmesinin, işinden ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılacağını düzenler. Bu hakkın kullanılabilmesi için işçinin o işte en az bir yıl çalışmış olması gerekir; bir yıldan fazla her yıl için iki gün eklenir ve toplam süre doksan günü geçemez. Bu bekleme süresinde işçinin ücreti işlemez; özel kanunların bu konudaki hükümleri saklıdır.
Askerî veya kanunî ödev nedeniyle işinden ayrılan işçi, ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek isterse işveren onu eski veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Şartlar bulunduğu hâlde işveren bu yükümlülüğü yerine getirmezse işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder (m.31/son). Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla sona eren iş sözleşmelerinde kıdem tazminatı bakımından 1475 sayılı Kanunun halen yürürlükteki 14. maddesinin birinci fıkrasındaki 3. bent de dikkate alınır.
Devlet Memuru Olan Yedek Personel
Devlet memuru olan yedek personel silahaltına alındığında, silahaltında bulunduğu sürece 657 sayılı Kanun gereğince izinli sayılır. Seferberlik ve savaş hâli sona erdiğinde personel, barış zamanında görev yaptığı memuriyetin eşiti olan memuriyete geri döner. Barışta seferberlik tatbikatlarına ve ferdî seferberlik eğitimlerine katılıp terhis edilen Devlet memurları atanmış olduğu memuriyete geri döner. İşçi olan yedek personelden silahaltına alınanlar için ilgili kanun hükümleri uygulanır (7179 m.53).
Askerî İdari İşlemlere Karşı Yargı Yolu
Askerî mahkemelere ilişkin Anayasa m.145, 21.01.2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16. maddesiyle mülga edilmiştir. Silahaltına alma, sevk, erteleme veya statü işlemleri gibi idari işlemlere karşı iptal davası, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2/1-a kapsamında açılır; tam yargı davası ise kişisel hakları doğrudan etkilenenler tarafından m.2/1-b uyarınca açılabilir. Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür ve süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (m.7). Hangi mahkemenin görevli olduğu ve özel süre bulunup bulunmadığı, işlemin türüne göre ayrıca incelenmelidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı: Askerlik Dönüşü İşe Alınmama
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2015/1608 E., 2018/448 K. sayılı, 07.03.2018 tarihli kararı, muvazzaf askerlik için işten ayrılıp kıdem tazminatını alan ve terhisten sonra işe alınmayan işçinin açtığı işe iade davasına ilişkindir. Kurul, İş Kanunu m.31 hükmünün işverene askerlik sonrası işçiyi işe alma yükümlülüğü getirdiğini, bu yükümlülüğe uyulmamasının yaptırımının ise üç aylık ücret tutarında tazminat olduğunu belirtmiştir. Karar gerekçesinde askerlik dönüşü işe alınmayan işçinin işe iade davası açamayacağı, mahkemenin talebi tespit davası olarak değerlendirmesinin de taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğu ifade edilmiş, işçinin üç aylık ücret tutarındaki tazminat için eda davası açması gerektiği kabul edilmiş ve direnme kararı oy birliğiyle bozulmuştur. Karar, muvazzaf askerlik sonrası işe dönüş talebine ilişkindir; her somut olaya doğrudan uygulanması için olay farkları ayrıca değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Terhisten sonra yedek subaylık yükümlülüğü devam eder mi?
Evet. Yedeklik dönemi muvazzaflığın bitiminden askerlik çağının sonuna kadar sürer ve bu dönemde yedek personel 7179 m.51 uyarınca çağrılabilir. Yükümlülük verilebilecek yaş ise m.50 ile belirlenir.
Barışta eğitim amacıyla en fazla ne kadar süre çağrılabilirim?
Tatbikat veya eğitim için çağrılanların süresi kırk beş günü geçemez. Seferberlik, savaş ve olağanüstü hâllerde bu süre Cumhurbaşkanınca gerektiği kadar uzatılabilir (7179 m.51/2).
Çağrıldığımda mazeretim varsa ne yapmalıyım?
Seferberlik tatbikatı veya ferdî seferberlik eğitimi için çağrıldığınızda kanundaki mazeretiniz varsa, mazeretinizi kanıtlayan belgeleri askerlik şubesine teslim etmeniz gerekir. Bu durumda bakaya işlemi yapılmaz ve mazeret bitince sevk edilirsiniz (7179 m.56/5).
Geçici göreve çağrılınca iş yerime ne olur?
Muvazzaf askerlik dışında silah altına alınan işçinin iş sözleşmesi, işten ayrıldığı günden iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır; bir yıldan uzun kıdemde süre uzar ve en çok doksan gün olur. Sonrasında iki ay içinde başvuru hâlinde işe alınma hakkı doğar (4857 m.31). Devlet memurları ise izinli sayılır (7179 m.53).
Çağrı veya sevk işlemine karşı dava açılabilir mi?
Askerî idari işlemlere karşı iptal veya tam yargı davası İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında açılabilir. Süre, özel kanunda ayrı düzenleme yoksa idare mahkemelerinde yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (2577 m.7). Süre kaçırılmaması için işlemin tebliğ tarihi hemen belirlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya özgü hukuki görüş niteliği taşımaz; çağrı belgeleriniz ve çalışma durumunuz birlikte değerlendirilmelidir. İlgili yazılar için askeri mahkeme yetkisi, er ve erbaş dilekçe hakkı, firar ve izin tecavüzü, subay ve astsubay atama ve naklen dava ile harp tazminatı sayfalarına bakılabilir.
Resmî Kaynaklar
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2015/1608 E., 2018/448 K.
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim
Son güncelleme: 25.10.2026
