İştirak ve Yoksulluk Nafakası Hesaplama Rehberi (TMK m.175, m.327) 2026

İştirak ve Yoksulluk Nafakası Hesaplama Rehberi (TMK m.175, m.327) 2026

Boşanmanın mali sonuçlarından en önemlisi nafaka düzenlemesidir. Türk hukukunda üç temel nafaka türü bulunur: tedbir nafakası (dava süresince, TMK m.169), yoksulluk nafakası (eş için, TMK m.175) ve iştirak nafakası (çocuk için, TMK m.327-334). Nafakalar tarafların ekonomik durumuna göre hakim tarafından takdiren belirlenir; emsal kararlar ve asgari ücret referans alınır.

Yoksulluk Nafakası (TMK m.175)

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir. Yoksulluk kavramı; yerleşik Yargıtay içtihatlarında “zaruri ihtiyaçları karşılayamayacak ekonomik durum” olarak tanımlanır. Asgari ücret seviyesinde gelir yoksulluğu ortadan kaldırmaz; bu nedenle asgari ücret alan eş lehine de nafaka takdir edilebilir.

Yoksulluk nafakası süresizdir; lehine nafaka takdir edilen tarafın yeniden evlenmesi, ölümü veya nafaka verenin ödeme gücünü kaybetmesi halinde son bulabilir ya da uyarlanabilir (m.176).

İştirak Nafakası (TMK m.327-334)

Velayet sahibi olmayan eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılması yükümlülüğüdür. TMK m.327’ye göre her iki ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerini mali gücüne göre karşılamakla yükümlüdür. Velayet sahibi ebeveyn zaten fiili bakımı üstlendiğinden, diğer ebeveyn iştirak nafakası öder.

Miktar belirlemede dikkate alınan faktörler: çocuğun yaşı, eğitim düzeyi (okul öncesi, ilk/orta/lise/üniversite), özel ihtiyaçları (sağlık, özel ders), velayet sahibi ebeveynin gelir durumu, ödeyen ebeveynin gelir durumu, yerleşim yeri (büyükşehir/diğer), genel yaşam standardı.

Nafaka Uyarlaması (TMK m.176)

Takdir edilen nafaka; koşulların değişmesi halinde artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Uyarlama sebepleri: (i) tarafların gelir değişimi, (ii) enflasyon, (iii) çocuğun eğitim aşamasının değişmesi, (iv) nafaka alan eşin evlenmesi, (v) nafaka verenin emeklilik veya işsizlik durumu, (vi) nafaka alan eşin yeniden çalışmaya başlaması. Uyarlama davaları TMK m.176’ya dayanır ve ayrı bir dava türüdür.

Endeksleme: Protokole veya mahkeme kararına “nafakanın yıllık ÜFE/TÜFE oranında artırılması” şartı konabilir. Endeksleme yoksa enflasyona karşı uyarlama için ayrı dava gerekir.

Hesaplama Yaklaşımı

Nafaka miktarının hesaplanmasında matematiksel kesin formül yoktur; ancak yerleşik uygulamada şu yaklaşım kullanılır: Ödeyecek tarafın net geliri tespit edilir → ev kirası, düzenli sağlık gideri, diğer zorunlu giderler düşülür → kalan gelirden çocuk sayısı ve ihtiyaçlar oranında pay ayrılır → genelde net gelirin yüzde 10-30’u arasında iştirak nafakası takdir edilir (çocuk başına). Yoksulluk nafakasında da benzer yaklaşım izlenir.

Nafaka Ödememe — İcra ve Tazyik Hapsi

Kesinleşmiş nafaka kararı ilam niteliğinde olup icra edilebilir (İİK m.38). Ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatılır. Üç aydan fazla nafaka ödememek tazyik hapsi sebebidir (İİK m.344): alacaklının şikayeti üzerine icra mahkemesi üç aya kadar tazyik hapsi verir. Ödeme yapılırsa hapis düşer. Tazyik hapsi adli sicile işlemez; cezai değil zorlayıcı niteliktedir.

Nafakanın Kaldırılması

TMK m.176/3 uyarınca yoksulluk nafakası, yeniden evlenme halinde kendiliğinden sona erer. Evlilik dışı birlikte yaşama durumu ispat edilirse nafakanın kaldırılması talep edilebilir; Yargıtay içtihadında fiili birliktelik yoksulluğu ortadan kaldırıcı sebep sayılmaktadır. Ölüm halinde yoksulluk nafakası sona erer (miras hukuku devreye girmez).

İştirak Nafakasında Özel Durumlar

Çocuk 18 yaşını doldurduğunda iştirak nafakası kural olarak sona erer; ancak çocuk eğitime devam ediyorsa yardım nafakası (TMK m.328) olarak devam edebilir. Çocuk reşit olsa bile eğitim devam ederken nafakanın devamı için ayrı dava açılmalıdır. Özel ihtiyaçları olan çocuklarda (engellilik, ağır hastalık) nafaka yaş sınırsız devam edebilir.

Mevzuat Özeti ve Temel Atıflar

Madde	Konu	İçerik
TMK m.169	Tedbir nafakası	Dava süresince
TMK m.174	Maddi-manevi tazminat	Kusursuz/az kusurlu eş
TMK m.175	Yoksulluk nafakası	Süresiz, eş için
TMK m.176	Uyarlama / kaldırma	Koşul değişirse
TMK m.327	Çocuğun bakım yükümlülüğü	Her iki ebeveyn
TMK m.328	Yardım nafakası	Reşit olana eğitim süresince
TMK m.333	İştirak nafakasında artırım	Çocuğun ihtiyacı değişirse
TMK m.364	Yardım nafakası	Akrabalar arası
İİK m.38	İlam	Nafaka kararı
İİK m.344	Tazyik hapsi	Üç ay ödememek
TBK m.146	Zamanaşımı	10 yıl (biriken)
TÜFE/ÜFE	Endeksleme	Yıllık artırım

Sıkça Sorulan Sorular

Asgari ücret alıyorum, yoksulluk nafakası alabilir miyim?

Yargıtay yerleşik içtihadı uyarınca asgari ücret tek başına yoksulluğu ortadan kaldırıcı sayılmaz. Kişinin yaşı, sağlık durumu, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve yerleşim yerine göre değerlendirme yapılır. Somut olayda asgari ücret alan eş lehine de nafaka takdir edilmektedir.

Nafaka endekslemesi nasıl yapılır?

Protokole veya karara “yıllık TÜİK TÜFE (tüketici fiyat endeksi) oranında” veya “asgari ücret artış oranında” ibaresi konur. Her yıl ocak ayında endekse göre yeni miktar otomatik belirlenir. Endeksleme yoksa uyarlama için TMK m.176 davası gerekir.

Çocuk 18 yaşını doldurdu, nafaka kesilir mi?

Kural olarak evet. Ancak çocuk üniversite/lise gibi eğitime devam ediyorsa TMK m.328 yardım nafakası için ayrı dava açılabilir; eğitim boyunca devam edebilir. Engellilik/ağır hastalık halinde süresiz devam edebilir.

İlgili Rehberler

• Boşanma Avukatı İstanbul — Ana Rehber
• Aile Hukuku Rehberi
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü
• Velayet ve Üstün Yarar Kriterleri

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre uzman değerlendirmesi zorunludur.

📍 İstanbul / Kartal Özelinde Sık Sorulan Sorular

İstanbul’da boşanma davası hangi mahkemede açılır?

İstanbul’da boşanma davaları Aile Mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, HMK m.168 ve TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anadolu Yakası ikametgâhlı davalar için Anadolu Aile Mahkemeleri (Kartal Adliyesi), Avrupa Yakası için İstanbul Aile Mahkemeleri (Çağlayan Adliyesi) yetkilidir.

Kartal Adliyesi nerede ve aile mahkemelerine nasıl ulaşılır?

Anadolu Adalet Sarayı, Kartal/İstanbul E-5 üzerinde bulunur. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Sultanbeyli ve Şile ilçelerinde yerleşik olanların aile hukuku uyuşmazlıkları bu adliyede görülür. Metro (Kartal durağı) ve Marmaray (Maltepe/Pendik hattı) ile ulaşım sağlanır. Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865 adresindeki büromuz adliyeye 5 dakika mesafededir.

🏢 Kartal / Anadolu Yakası Hizmet Alanlarımız

Büromuz Kartal/İstanbul merkezli olup Anadolu Yakası genelinde boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Sultanbeyli, Sancaktepe, Çekmeköy, Ümraniye ve Beykoz ilçelerindeki müvekkillerimize yüz yüze görüşme imkanı sunuyoruz. Avrupa Yakası ve şehir dışından gelen talepler için online görüşme ve e-vekaletname sistemi üzerinden dava süreci yürütülmektedir.

📞 Randevu: +90 545 199 25 25  •  📧 info@bilalalyar.av.tr  •  📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Katkı Payı Alacağı Davası (TMK m.227) — Mal Rejimi Öncesi Katkılar
• Boşanma Sonrası Kredi Borcu Sorumluluğu — Müşterek ve Kefil Krediler
• Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Tasfiye (TMK m.202-232) — 2026 Rehberi
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3 (2026 Rehberi)
• Zina, Hayata Kast, Pek Kötü Davranış ve Haysiyetsiz Yaşam — TMK m.161-163
• Nafaka İcra Takibi ve Tazyik Hapsi — İİK m.344