Sigorta Priminin Ödenmemesi ve Sigortacının Hakları 2026 | TTK m.1434
Sigorta priminin ödenmemesi, 6102 sayılı TTK’nın 1434. maddesinde düzenlenen ve sigorta ettirenin asli borcunu yerine getirmemesinin sonuçlarını kapsayan özel bir konudur. Primi zamanında ödemeyen sigorta ettiren temerrüde düşer; ilk primde sigortacının cayma hakkı doğar, izleyen primlerde ise ihtarda verilen on günlük süre ödeme yapılmadan dolunca sözleşme feshedilmiş olur. Bu rehberde temerrüt halleri, ihtar usulü ve sigortalının hakları detaylı biçimde ele alınmaktadır.
Primin Asli Borç Niteliği ve Ödeme Yeri
TTK m.1430 uyarınca sigorta ettiren primi ödemekle yükümlüdür ve aksine sözleşme yoksa prim peşin ödenir. Taksitli prim ödemesi taraflar arasında serbestçe düzenlenebilir; ancak ilk taksit sözleşme kurulmasıyla muaccel olur. TTK m.1432 uyarınca prim, sigorta ettirenin sözleşmede gösterilen adresinde ödenir. Elektronik ödemeler ve otomatik ödeme talimatları geçerli ödeme araçları olarak kabul edilmektedir.
İlk Prim Ödenmemesi Halinde Sonuçlar
TTK m.1434/2 uyarınca ilk taksit veya peşin prim zamanında ödenmezse sigortacı, ödeme yapılmadıkça vadeden başlayan üç ay içinde sözleşmeden cayabilir. Cayma hakkı kullanılana kadar:
- Aksine sözleşme yoksa sigortacının sorumluluğu ilk prim ödenene kadar başlamaz (TTK m.1421)
- Bu dönemde gerçekleşen rizikodan sigortacı sorumlu olmaz; kara ve denizde eşya taşıma sigortalarında sorumluluk sözleşmenin yapılmasıyla başlar
- Sigortalı primi ödeyebilir; ödeme ile teminat başlar
- Prim alacağı muacceliyet gününden itibaren üç ay içinde dava veya takip yoluyla istenmezse sözleşmeden cayılmış olunur
- 3 aylık süre hak düşürücü niteliktedir
Sonraki Primlerin Ödenmemesi: İhtar ve Fesih
TTK m.1434/3 uyarınca ilk primden sonraki primler ödenmezse, sigortacı:
- Noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla on günlük süre vererek ödeme ister
- İhtarda, süre sonunda borç ödenmezse sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı açıkça yazılmalıdır
- 10 günlük süre geçmeden teminat devam eder
- On günlük süre ödeme yapılmadan geçerse sözleşme feshedilmiş olur
- Fesihten sonra gerçekleşen rizikolardan sigortacı sorumlu tutulamaz
- Bir sigorta döneminde iki kez ihtar gönderilmişse sigortacı, dönem sonunda hüküm doğurmak üzere sözleşmeyi feshedebilir (TTK m.1434/4)
Sigortalının Hakları ve Ödeme Savunması
Sigortalı prim ödenmemesi iddiasına karşı şu savunmaları ileri sürebilir:
- Primin gerçekte ödendiğini (makbuz, banka dekontu) ispat
- İhtar gönderilmediğini (veya usulsüz tebliğ edildiğini) ispat
- Sigortacının hatasıyla ödemenin alınmadığını (otomatik ödeme talimatına rağmen) gösterme
- Sigortacının on günlük süre dolmadan sözleşmeyi feshedilmiş saydığını ileri sürme
İhtar usulüne uygun değilse fesih sonucu doğmaz; sözleşme devam ettiğinden sigortacının sorumluluğu sürer.
Zorunlu Sigortalarda Özel Hükümler
Zorunlu sigortalarda (DASK, trafik ZMS) prim ödenmemesinin sonuçları özel hükümlere tabidir:
- Zorunlu sorumluluk sigortalarında sigortacı sigortalıya karşı borcundan kurtulsa da zarar görene karşı sorumluluğu zorunlu sigorta miktarına kadar sürer (TTK m.1484/1)
- Güvence Hesabı, poliçesiz araç kazalarında mağdura öder ve kusurludan rücu eder
- DASK’ta prim ödenmemişse teminat yürürlüğe girmez; ancak zorunluluk nedeniyle ödenmesi gerekir
- Zorunlu mesleki sorumluluk sigortalarında meslek icrası için güncel prim ödenmiş olması şarttır
- İhtiyari trafik (İMM) sigortasında genel TTK kuralları geçerlidir
İlgili Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 6102 TTK m.1401 | Sigorta sözleşmesinin tanımı |
| 6102 TTK m.1409-1417 | Sigorta sözleşmesinin kurulması, genel şartlar |
| 6102 TTK m.1418-1419 | Sigortacının iflası ve prim iadesi |
| 6102 TTK m.1421 | Sigortacının sorumluluğunun başlangıcı |
| 6102 TTK m.1423-1427 | Sigortacının aydınlatma, poliçe verme ve ödeme yükümlülükleri |
| 6102 TTK m.1434 | Primin ödenmemesinin sonuçları |
| 6102 TTK m.1435-1439 | Sözleşme öncesi ihbar ve beyan yükümlülüğü |
| 6102 TTK m.1453 vd. | Mal sigortası |
| 6102 TTK m.1472 | Sigortacının halefiyeti (rücu hakkı) |
| 6102 TTK m.1478 | Zarar görenin sigortacıya doğrudan dava hakkı |
| 5684 Sigortacılık K. | Sigortacılık düzenlemeleri, lisans ve denetim |
| 2918 KTK m.91-111 | Zorunlu trafik mali sorumluluk sigortası |
| 2918 KTK m.98 | Trafik kazasında sağlık hizmet bedellerinin SGK tarafından karşılanması |
| 6305 Afet Sigortası K. | Zorunlu deprem sigortası (DASK) |
| 6098 TBK m.49-56 | Haksız fiil ve tazminat |
| 6098 TBK m.72 | Haksız fiil zamanaşımı (2/10 yıl) |
| HMK m.1-34 | Görev ve yetki hükümleri |
Sıkça Sorulan Sorular
İhtar gönderilmezse sözleşme feshedilmiş sayılabilir mi?
Hayır. TTK m.1434/3 uyarınca noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla on günlük süre verilmeden izleyen prim nedeniyle sözleşme feshedilmiş sayılamaz.
Prim gecikmesine faiz uygulanır mı?
Evet. Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa temerrüt faizi mevzuata göre belirlenir (TBK m.120/1); sözleşmeyle kararlaştırılan oran bu oranın yüzde yüz fazlasını aşamaz (TBK m.120/2). Ticari işlerde faiz oranı serbesttir; tüketicinin korunmasına ilişkin hükümler saklıdır (TTK m.8).
Zorunlu trafik sigortasında prim ödenmezse teminat düşer mi?
Zorunlu sorumluluk sigortalarında sigortacı sigortalıya karşı borcundan kurtulsa bile zarar görene karşı sorumluluğu zorunlu sigorta miktarına kadar sürer (TTK m.1484/1); sözleşmenin sona ermesi zarar görene karşı, yetkili mercilere bildirimden bir ay sonra hüküm doğurur (TTK m.1484/2).
İlgili Rehberler
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.