Katılma Alacağı Hesaplama ve Eklenmesi Gereken Değerler — TMK m.231

Tanım: Katılma alacağı; edinilmiş mallara katılma rejiminde eşlerden her birinin diğerinin artık değerinin yarısı üzerindeki kişisel para alacağıdır. TMK m.231 uyarınca tasfiye tarihindeki sürüm değeri esas alınarak hesaplanır ve mirasçılara geçebilir.

Katılma alacağı hesaplama formülü, eklenecek değerler, edinilmiş mal kategorileri ve uygulamada sık yapılan hatalar — TMK m.231-236 detaylı 2026 rehberi.

Katılma Alacağının Hukuki Niteliği

Türk Medeni Kanunu m.231 ve devamı, edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermesi hâlinde her eşin diğer eşin edinilmiş mallarındaki katılma alacağını düzenler. Katılma alacağı; ayni değil şahsi (alacak) hak niteliğindedir. Bu nedenle katılma alacağı sahibi eş, doğrudan eşinin malına ortak değil, parasal alacak sahibidir. Yargıtay yerleşik içtihadı uyarınca katılma alacağı boşanmanın kesinleşmesi tarihi itibariyle muaccel olur; bu tarihten itibaren yasal faiz işletilebilir. Alacak miras yoluyla geçer; tasfiye davasını eşin mirasçıları da açabilir. Mal rejimi tasfiyesi davası boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi, boşanmanın kesinleşmesini takiben de 10 yıllık zamanaşımı içinde açılabilir.

Edinilmiş Mal Kategorileri (TMK m.219)

TMK m.219 uyarınca edinilmiş mal sayılan başlıca kalemler şunlardır: (1) Çalışmanın karşılığı olan edinimler (maaş, ücret, prim, ikramiye, serbest meslek geliri, ticari faaliyet kazancı), (2) Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler (emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı, işsizlik ödeneği, BES devlet katkısı), (3) Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, (4) Kişisel malların gelirleri (kişisel ev kirası, kişisel hisselerin temettüsü), (5) Edinilmiş malların yerine geçen değerler (ikame değerler). Çalışma karşılığı olmayan piyango, miras, hediye, manevi tazminat ise kişisel mal sayılır. Bilanço yaklaşımıyla, dava anında her eşin edinilmiş mallarının net değeri çıkarılır.

Eklenecek Değerler (TMK m.229) ve Karşılıksız Kazandırma

TMK m.229 uyarınca aşağıdaki kazandırmalar edinilmiş mallara eklenir: (1) Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar, (2) Bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler. Bu hüküm, sona erme yaklaştığında varlık kaçırmaya yönelik manevralara karşı koruma sağlar. Yargıtay yerleşik içtihadında, eşlerden birinin tasfiyeden önce yakınlarına (anne-baba, kardeş, çocuk) hibe veya düşük bedelle satış yapması karşılıksız kazandırma olarak kabul edilmiştir. Devralan üçüncü kişiye karşı tasarrufun iptali davası TBK m.94 ve TMK m.241 çerçevesinde gündeme gelebilir; iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı korunur.

Hesaplama Formülü ve Pratik Örnek

Katılma alacağı dört aşamada hesaplanır: (1) Her eşin kişisel mal ve edinilmiş mal envanterinin çıkarılması, (2) Her eşin edinilmiş mallarına eklenecek değerlerin (TMK m.229) eklenmesi, (3) Her eşin edinilmiş mal toplamından, bu kesime ait borçların düşülmesi (net edinilmiş mal hesaplama), (4) Her eşin diğer eşin net edinilmiş malının yarısı kadar katılma alacağına sahip olması. Pratik örnek: Eş A’nın net edinilmiş malı 1.500.000 TL, Eş B’nin net edinilmiş malı 600.000 TL. Eş B’nin Eş A’dan katılma alacağı: 750.000 TL. Eş A’nın Eş B’den katılma alacağı: 300.000 TL. Karşılıklı mahsuptan sonra Eş A, Eş B’ye 450.000 TL ödemekle yükümlüdür. Hesaplamada bilirkişi raporu ve gayrimenkullerin dava tarihindeki rayiç değeri esastır.

İspat Yükü, Karine ve Defter Tutma

TMK m.222 uyarınca belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar, onların paylı mülkiyetinde sayılır. Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir; bu önemli bir karinedir. Yani kişisel mal iddiasında bulunan eş bunu ispatlamak zorundadır. İspat araçları: (i) tapu kayıtları (alım tarihi, bedeli, finansman kaynağı), (ii) banka hesap dökümleri, (iii) miras intikal belgeleri, (iv) noterden satış-bağış sözleşmeleri, (v) düğün öncesi mal beyanları. Eşler arasında TMK m.205 mal rejimi sözleşmesi (mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı, mal ortaklığı) yapılmışsa noterde düzenleme veya imzaların onaylanması şarttır. Önceki rejim varsa tasfiyenin önceki rejime göre yapılması gerekir.

Aile ve Boşanma Hukuku Mevzuat Tablosu

Sık Sorulan Sorular

Eşim varlığını kardeşine devretti, ne yapabilirim?

TMK m.229 uyarınca son bir yıl içindeki karşılıksız kazandırmalar edinilmiş mallara eklenir. Üçüncü kişiye karşı TMK m.241 tasarrufun iptali davası açılabilir; iyiniyetli kazanımlar korunur.

Şirket hissem edinilmiş mal sayılır mı?

Evlilik içinde kurulmuş veya satın alınmış şirket hissesi edinilmiş maldır. Evlilik öncesi hisse kişisel mal olmakla birlikte değer artışı denkleştirmeye konu olabilir.

Bilirkişi raporu nasıl hazırlanır?

Aile mahkemesi gayrimenkul, mali müşavir, oto eksperi gibi ihtisas bilirkişilerine envanter ve değerleme yaptırır. Tapu, banka, SGK, vergi kayıtları talep edilir.

Boşanma kararı kesinleşmeden tasfiye olur mu?

Hayır. Tasfiye davası boşanma davasının kesinleşmesini bekleyici sorun yapar. Boşanma kesinleşmedikçe katılma alacağı muaccel olmaz.

İlgili Rehber Makaleler

• Boşanma Hukuku — Ana Rehber
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3
• Mal Rejimi Tasfiyesi — TMK m.225
• Nafaka Türleri
• 6284 Koruma Kararı

📍 İstanbul / Kartal Özelinde Sık Sorulan Sorular

İstanbul’da boşanma davası hangi mahkemede açılır?

İstanbul’da boşanma davaları Aile Mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, HMK m.168 ve TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anadolu Yakası ikametgâhlı davalar için Anadolu Aile Mahkemeleri (Kartal Adliyesi), Avrupa Yakası için İstanbul Aile Mahkemeleri (Çağlayan Adliyesi) yetkilidir.

Kartal Adliyesi nerede ve aile mahkemelerine nasıl ulaşılır?

Anadolu Adalet Sarayı, Kartal/İstanbul E-5 üzerinde bulunur. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Sultanbeyli ve Şile ilçelerinde yerleşik olanların aile hukuku uyuşmazlıkları bu adliyede görülür. Metro (Kartal durağı) ve Marmaray (Maltepe/Pendik hattı) ile ulaşım sağlanır. Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865 adresindeki büromuz adliyeye 5 dakika mesafededir.

🏢 Kartal / Anadolu Yakası Hizmet Alanlarımız

Büromuz Kartal/İstanbul merkezli olup Anadolu Yakası genelinde boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Sultanbeyli, Sancaktepe, Çekmeköy, Ümraniye ve Beykoz ilçelerindeki müvekkillerimize yüz yüze görüşme imkanı sunuyoruz. Avrupa Yakası ve şehir dışından gelen talepler için online görüşme ve e-vekaletname sistemi üzerinden dava süreci yürütülmektedir.

📞 Randevu: +90 545 199 25 25  •  📧 info@bilalalyar.av.tr  •  📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Katkı Payı Alacağı Davası (TMK m.227) — Mal Rejimi Öncesi Katkılar
• Boşanma Sonrası Kredi Borcu Sorumluluğu — Müşterek ve Kefil Krediler
• Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Tasfiye (TMK m.202-232) — 2026 Rehberi
• Vesayet, Kayyımlık ve Yasal Danışmanlık (TMK m.396-418) — 2026 Rehberi
• Zina, Hayata Kast, Pek Kötü Davranış ve Haysiyetsiz Yaşam — TMK m.161-163
• Nafaka İcra Takibi ve Tazyik Hapsi — İİK m.344

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Hukuku

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda