Belirli Süreli İş Sözleşmesi ve Zincirleme Sözleşme 2026 | 4857 m.11

Belirli süreli iş sözleşmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 11. maddesinde düzenlenen ve objektif koşulların varlığı halinde kurulabilen istisnai bir sözleşme türüdür. Kural, iş sözleşmelerinin belirsiz süreli olmasıdır. Belirli süreli sözleşmelerin art arda yapılması halinde (zincirleme sözleşme) bunlar baştan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Bu rehberde objektif şart, zincirleme kuralı ve iş güvencesi hükümleriyle ilişkisini ele alıyoruz.

Belirli Süreli Sözleşmenin Kurulma Şartları

4857 m.11/1 uyarınca iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli iş sözleşmesi, belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesidir. Objektif koşul örnekleri:

Proje esaslı işler (belirli bir inşaat, yazılım projesi)
Geçici işler (mevsimlik, dönemsel işler)
Yerine geçme halleri (askerlik, doğum izni, hastalık)
Belirli süreli hizmet (öğretim görevlisi, uzman sözleşmeli çalışan)

Objektif koşul bulunmadan belirli süreli sözleşme yapılması halinde sözleşme belirsiz süreli sayılır.

Zincirleme Sözleşme Yasağı

4857 m.11/2 uyarınca belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Zincirleme sözleşme yasağının istisnası ‘esaslı neden’ kavramıdır; bu da objektif şartın devam etmesi halinde mümkündür.

Belirli Süreli Sözleşmede İhbar, Kıdem ve Fesih

Belirli süreli sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça fesih bildiriminde bulunulmasına gerek olmaksızın sürenin bitiminde kendiliğinden sona erer (TBK m.430/1); bu nedenle ihbar tazminatı talep edilemez. Bu nedenle belirli süreli sözleşmede:

İhbar tazminatı talep edilemez (sürenin kendiliğinden bitmesi)
Kıdem tazminatı şartları oluşmuşsa talep edilebilir (1 yıl ve haklı sebep)
İşe iade hakkı yoktur (4857 m.18 – belirsiz süreli şartı)
Süre dolmadan önce haklı neden olmaksızın fesih halinde karşı taraf bakiye süreye ait ücreti talep edebilir (TBK m.438)
Yıllık izin, fazla mesai, diğer alacaklar aynen uygulanır

Sözleşmenin Belirsiz Süreliye Dönüşmesi ve Sonuçları

Zincirleme sözleşme yasağı ihlali veya objektif koşul yokluğu halinde sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır. Bu durumda işçi:

İşe iade davası açabilir (4857 m.18-21 kapsamında şartlar varsa)
İhbar tazminatı talep edebilir (4857 m.17)
Sözleşme baştan belirsiz süreli sayıldığından iş güvencesi hükümleri uygulanır
Kötüniyet tazminatı talep edebilir (4857 m.17/6)

Bu nedenle sözleşmenin niteliğinin belirlenmesi, iş güvencesi ve alacak haklarının tespitinde kilit rol oynar.

Deneme Süresi ve Özel Sözleşme Türleri

4857 m.15 uyarınca taraflar iş sözleşmesinin başlangıcında iki aya kadar (toplu iş sözleşmesi ile dört aya kadar) deneme süresi kararlaştırabilir. Deneme süresi içinde her iki taraf da bildirimsiz ve tazminatsız fesih hakkına sahiptir. Ancak işçinin çalıştığı günlere ilişkin ücret ve sosyal hakları saklıdır. Takım sözleşmesi (4857 m.16), kısmi süreli sözleşme (4857 m.13) ve çağrı üzerine çalışma (4857 m.14) da özel sözleşme türleri olarak düzenlenmiş olup her biri kendi özel hükümlerine tabidir.

Yargıtay Kararı: İşin Niteliği Belirli Süreyi Gerektirmiyorsa Yenilenen Sözleşme Baştan Belirsiz Sürelidir

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2017/30364 K.2020/7340 sayılı, 22.06.2020 tarihli kararında (oy birliği, bozma) bir belediyede 5393 sayılı Kanun m.49/3 kapsamında önce 01.02.2012-31.12.2012, ardından yenilemeyle 01.01.2013-31.12.2013 dönemleri için “sözleşmeli” çalışan inşaat mühendisinin sözleşmesinin süresinden önce feshi üzerine açtığı kıdem tazminatı ve bakiye süre ücreti davasını incelemiştir. Daire, İş Kanunu m.11 uyarınca belirli süreli sözleşme için işin niteliğinden kaynaklanan objektif bir neden gerektiğini, TBK m.430’un ilk sözleşme için objektif neden aramamasının bu şartı kaldırmadığını; inşaat mühendisliği işinin niteliği gereği süreye bağlanamayacağını, dolayısıyla yenilenen sözleşmenin İş K. m.12 gereği baştan beri belirsiz süreli sayılması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak belirsiz süreli sözleşmede bakiye süre ücreti (TBK m.408) istenemeyeceğinden bu kalemin kabulü bozulmuş; kıdem tazminatı yönünden ise işverenin fesihten bir gün sonra yaptığı 3.000 TL ödemenin mahsup edilmemesi ve bilirkişinin davacının kendi beyan ettiği işe giriş tarihini aşan hizmet süresi hesabı (HMK m.26 taleple bağlılık) ayrıca bozma nedeni yapılmıştır. Pratik sonuç: zincirleme yenilenen sözleşmede işçi kıdem ve ihbar tazminatı ile iş güvencesi hükümlerinden yararlanır, buna karşılık sözleşme belirli süreli sayılmadığından kalan süre ücretini talep edemez.

Sıkça Sorulan Sorular

Belirli süreli sözleşmenin süresi dolunca ihbar tazminatı istenebilir mi?

Hayır. TBK m.430 ve 4857 uyarınca sürenin sonunda sözleşme kendiliğinden sona erdiğinden ihbar yükümlülüğü doğmaz. Ancak sözleşme belirsiz süreliye dönüşmüşse istenebilir.

Zincirleme sözleşme yasağının esaslı nedeni ne demek?

Objektif koşulun (proje süresi, yerine geçme hali, dönemsel iş) devam etmesi esaslı nedendir. Rutin yıl bitiminde yenileme esaslı neden sayılmaz; sözleşme belirsiz süreliye döner.

Belirli süreli sözleşmede işe iade davası açılabilir mi?

Kural olarak hayır. 4857 m.18 iş güvencesi belirsiz süreli sözleşme şartı arar. Ancak sözleşmenin baştan belirsiz süreli sayılması gereken hallerde işe iade mümkündür.

İlgili Rehberler

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Ana Rehber: İş Hukuku 2026 | İşçi, İşveren, İş Davaları Kapsamlı Rehber