Rekabet yasağı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 444-447. maddelerinde düzenlenen, iş sözleşmesi sona erdikten sonra işçinin belirli bir süre, yer ve konu kapsamında işverenine rekabet etmekten kaçınmasını sağlayan özel bir sözleşmedir. Yazılı şekilde yapılması geçerlilik şartı olup kapsam, süre ve mekân bakımından sınırlamalara tabidir. Bu rehberde rekabet yasağının şartlarını, süre sınırını, cezai şart uygulamasını ve hâkimin azaltma yetkisini ele alıyoruz.
Rekabet Yasağının Geçerlilik Şartları
TBK m.444 uyarınca fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Rekabet yasağı geçerli olabilmesi için:
- Yazılı şekilde yapılmalıdır (geçerlilik şartı)
- İşçi fiil ehliyetine sahip olmalıdır (18 yaş ve ayırt etme gücü)
- İş ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ve işverenin yaptığı işlerle ilgili bilgileri elde etme imkanı sağlamış olmalıdır
- Bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına yol açacak nitelikte olmalıdır
Yasağın Sınırları: Yer, Zaman ve Konu
TBK m.445/1 uyarınca rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez. Süresi özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Yer sınırlamasında işverenin faaliyet alanı göz önünde tutulur; yasağın tüm ülkeyi kapsaması uygun olmayabilir. Konu bakımından ise yasak, işverenin mevcut faaliyet alanıyla sınırlı olmalı; işçinin tamamen uzmanlık alanı dışındaki konuları kapsayamaz. Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını kapsam veya süresi bakımından sınırlamaya yetkilidir (TBK m.445/2).
Cezai Şart ve Hâkimin İndirim Yetkisi
Rekabet yasağına aykırılık halinde işveren, TBK m.446/1 uyarınca zararının tazminini isteyebilir. Sözleşmede cezai şart (TBK m.179) kararlaştırılmışsa, işçi kararlaştırılan miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak bu miktarı aşan zararının giderimini de üstlenmek zorundadır. Hâkim TBK m.182 uyarınca aşırı yüksek cezai şartları indirme yetkisine sahiptir; işçinin ekonomik durumu, zararın gerçek miktarı, yasağın süresi ve kapsamı birlikte değerlendirilir. İşverenin ayrıca fiili durumun ortadan kaldırılmasını (ihlal fiilinin durdurulması) talep hakkı da bulunur (TBK m.446/2).
Rekabet Yasağının Sona Ermesi
TBK m.447 uyarınca rekabet yasağı aşağıdaki durumlarda sona erer:
- İşverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararı kalmazsa
- Sözleşme, işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın feshedilirse
- Sözleşme, işçi tarafından işverene yüklenebilen bir sebeple feshedilirse
İşveren tarafından haksız fesih halinde rekabet yasağı kendiliğinden sona erer; ayrı bir bildirime gerek yoktur. Bu kural işçiyi koruyucu nitelikte olup aksine sözleşme hükmü geçersizdir.
Görevli Mahkeme ve İhtiyati Tedbir
Rekabet yasağından doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme iş mahkemesidir (7036 m.5). Yetkili mahkeme; sözleşme yeri, işyerinin bulunduğu yer veya davalının ikametgâh yeri mahkemesidir. İşveren, rekabet yasağının ihlali halinde HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbir talep ederek işçinin rakip işletmedeki çalışmasının geçici olarak durdurulmasını isteyebilir. Tedbir kararı verilebilmesi için işverenin yüksek ihtimalle haklılığı ve tehlikenin aciliyetini ispatlaması gerekir. Ayrıca işçinin haksız fiil veya TBK m.112 sözleşme sorumluluğu çerçevesinde maddi zarar tazminatı da talep edilebilir.
İlgili Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 4857 İş K. m.8 | İş sözleşmesinin tanımı ve yapısı |
| 4857 İş K. m.11 | Belirli süreli ve belirsiz süreli sözleşme, zincirleme |
| 4857 İş K. m.17 | Süreli fesih (ihbar) ve ihbar tazminatı |
| 4857 İş K. m.18-21 | Feshin geçerli sebebe dayandırılması, işe iade davası |
| 4857 İş K. m.24 | İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.25 | İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.32 | Ücretin ödenmesi ve gecikme zammı |
| 4857 İş K. m.34 | Ücretin zamanında ödenmemesi ve iş durdurma hakkı |
| 4857 İş K. m.41 | Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücreti |
| 4857 İş K. m.53-61 | Yıllık ücretli izin hakkı ve hesaplanması |
| 1475 SK m.14 | Kıdem tazminatı (yürürlükteki tek madde) |
| 5510 SK m.86 | Hizmet tespiti ve SGK sigortalılık |
| 6331 İSG K. | İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu |
| 6356 STSK | Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu |
| 7036 İş Mah. K. | İş Mahkemeleri Kanunu ve zorunlu arabuluculuk |
| 6098 TBK m.417 | İşçinin kişiliğinin korunması (mobbing dayanağı) |
| 6098 TBK m.444-447 | Rekabet yasağı sözleşmesi |
Sıkça Sorulan Sorular
Rekabet yasağı en fazla kaç yıl olabilir?
TBK m.445/1 uyarınca özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Aşırı süreli yasakları hâkim kapsam veya süre bakımından sınırlayabilir (m.445/2).
İşveren haksız fesih yaparsa rekabet yasağı devam eder mi?
Hayır. TBK m.447/2 uyarınca işveren tarafından haksız sebeple fesih halinde rekabet yasağı kendiliğinden sona erer; aksine sözleşme hükmü geçersizdir.
Rekabet yasağı sözleşmesi sözlü olarak yapılabilir mi?
Hayır. TBK m.444 uyarınca yazılı şekil geçerlilik şartıdır. Sözlü veya örtülü kabul geçerli bir rekabet yasağı doğurmaz.
İlgili Rehberler
- İş Hukuku Avukatı (Ana Rehber 2026)
- Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama
- İşe İade Davası 4857/21
- Mobbing Davası Rehberi