İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir: Farklar, Başvuru, İtiraz
İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir: Farklar, Başvuru, İtiraz: İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir; alacaklının veya hak sahibinin, henüz dava sonuçlanmadan alacağının veya hakkının güvenceye alınmasını sağlayan geçici hukuki koruma tedbirleridir. Biri İcra İflas Kanunu’nda, diğeri Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.
İhtiyati Haciz (İİK m.257-268)
İhtiyati haciz; vadesi gelmiş para alacakları için, alacaklının alacağını güvenceye almak amacıyla borçlunun malvarlığına geçici el konulmasıdır.
- Alacak para veya teminat alacağı olmalıdır
- Alacak vadesi gelmiş olmalıdır (m.257/1)
- İstisnai hallerde vadesi gelmemiş alacaklar için de mümkündür (m.257/2)
- %15 teminat yatırılması gerekir (m.259)
- Karar alındıktan sonra 10 gün içinde icra takibi başlatılmalıdır (m.264)
İhtiyati Tedbir (HMK m.389-399)
İhtiyati tedbir; dava konusu şeyin korunması, tarafın hakkının tehlikede bulunması veya taraflar arasındaki ilişkinin devamında zorluk yaratacak bir durumun ortaya çıkmasını önlemek için verilen geçici koruma kararıdır.
- Dava konusu olan veya olacak şey
- Para alacağı dışında hak ve konular
- Örnek: tapu şerhi, araç üzerine tedbir, yönetim kurulu kararı tedbiri
- Teminat zorunluluğu hâkim takdirine bağlı
Görevli ve Yetkili Mahkeme
İhtiyati haciz için esas davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkeme karar verir. İhtiyati tedbir de benzer şekilde; ancak dava öncesi başvuruda yetkili mahkeme, esas davanın görüleceği mahkemedir. Acil hallerde nöbetçi mahkeme karar verebilir.
Uygulama ve İtiraz
Karar verildikten sonra derhâl icra dairesi veya ilgili kayıt merciinde (tapu, trafik, banka) uygulanır. Karşı taraf, kararın kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Teminat yetersizliği, sebep eksikliği gibi gerekçeler ileri sürülebilir.
Haksız Tedbirin Tazminat Sorumluluğu
HMK m.399 uyarınca haksız veya mesnetsiz ihtiyati tedbir kararı aldıran taraf, karşı tarafın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu tazminat davası 1 yıl içinde açılmalıdır.
İlgili Mevzuat
Emsal Yargıtay/Danıştay Kararları
Aşağıda, ihtiyati haciz/tedbir güncel ve emsal nitelikte kararların resmi metinlerine bağlantılar yer almaktadır. Karar metinleri T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden erişilebilir kaynaklardır:
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2025/8780 E., 2026/604 K., 05.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2025/9296 E., 2026/595 K., 05.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2025/7565 E., 2026/540 K., 04.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2025/6061 E., 2026/311 K., 21.01.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
Not: Yukarıdaki kararlar bilgilendirme amaçlıdır; her somut olayın kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?
İhtiyati haciz sadece vadesi gelmiş para alacaklarına uygulanır ve İİK’da düzenlenmiştir. İhtiyati tedbir ise para dışındaki her türlü hak için HMK kapsamında alınabilir.
Teminat oranı nedir?
İhtiyati hacizde %15’dir. İhtiyati tedbirde ise hâkim takdirine göre belirlenir; bazı hallerde teminat aranmayabilir.
İtiraz süresi ne kadar?
Her iki karar için de tebliğden itibaren 7 gündür. Süresi içinde yapılmayan itiraz hakkı düşer.
Haksız tedbirde tazminat ne zaman istenir?
Esas dava reddedildikten veya tedbir kaldırıldıktan sonra 1 yıl içinde tazminat davası açılabilir (HMK m.399).
İlgili Sayfalar