Ayrıntılı bilgi için İhtiyati Tedbir (HMK m.389-399) Rehberi ve İİK m.257 İhtiyati Haciz Kararı Rehberi yazılarımıza bakabilirsiniz.

İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir: Farklar, Başvuru, İtiraz

İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir; alacaklının veya hak sahibinin, henüz dava sonuçlanmadan alacağının veya hakkının güvenceye alınmasını sağlayan geçici hukuki koruma tedbirleridir. Biri İcra İflas Kanunu’nda, diğeri Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

İhtiyati Haciz (İİK m.257-268)

İhtiyati haciz; vadesi gelmiş para alacakları için, alacaklının alacağını güvenceye almak amacıyla borçlunun malvarlığına geçici el konulmasıdır.

Alacak para veya teminat alacağı olmalıdır
Alacak vadesi gelmiş olmalıdır (m.257/1)
İstisnai hallerde vadesi gelmemiş alacaklar için de mümkündür (m.257/2)
Mahkemece uygun teminat istenir; sabit bir oran yoktur. İlama dayanan alacakta teminat aranmaz, ilam niteliğindeki belgede mahkeme takdir eder (m.259)
Alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden kararın infazını istemelidir (m.261); dava veya takipten önce uygulanan hacizde, haczin uygulanmasından (alacaklının yokluğunda yapılmışsa tutanağın kendisine tebliğinden) itibaren 7 gün içinde takip talebinde bulunmalı veya dava açmalıdır (m.264)

İhtiyati Tedbir (HMK m.389-399)

İhtiyati tedbir; dava konusu şeyin korunması, tarafın hakkının tehlikede bulunması veya taraflar arasındaki ilişkinin devamında zorluk yaratacak bir durumun ortaya çıkmasını önlemek için verilen geçici koruma kararıdır.

Dava konusu olan veya olacak şey
Para alacağı dışında hak ve konular
Örnek: tapu şerhi, araç üzerine tedbir, yönetim kurulu kararı tedbiri
Kural olarak teminat gösterilir; resmî belge veya kesin delil ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçeli olarak teminat almayabilir (HMK m.392)

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İhtiyati hacze İİK m.50’ye göre yetkili mahkeme karar verir (İİK m.258). İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir (HMK m.390/1).

Uygulama ve İtiraz

Karar verildikten sonra derhâl icra dairesi veya ilgili kayıt merciinde (tapu, trafik, banka) uygulanır. Karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire, uygulamada hazırsa uygulamadan, değilse uygulama tutanağının tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir (HMK m.394). Teminat yetersizliği, sebep eksikliği gibi gerekçeler ileri sürülebilir.

Haksız Tedbirin Tazminat Sorumluluğu

HMK m.399 uyarınca haksız veya mesnetsiz ihtiyati tedbir kararı aldıran taraf, karşı tarafın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu tazminat davası 1 yıl içinde açılmalıdır.

İlgili Mevzuat

Sıkça Sorulan Sorular

İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?

İhtiyati haciz kural olarak rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacakları için İİK’da düzenlenmiştir; vadesi gelmemiş borçta yalnız m.257/2’deki hâllerde istenebilir. İhtiyati tedbir, HMK m.389’daki tehlike ve zarar koşulları varsa uyuşmazlık konusu hakkında verilir.

Teminat oranı nedir?

İİK m.259 sabit bir oran öngörmez; mahkemece uygun teminat istenir, ilama dayanan alacakta teminat aranmaz, ilam niteliğindeki belgede mahkeme takdir eder. İhtiyati tedbirde kural teminat göstermektir; talep resmî belgeye veya başka kesin delile dayanıyor ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini belirterek teminat almayabilir (HMK m.392).

İtiraz süresi ne kadar?

İhtiyati hacizde borçlu, huzuruyla yapılan hacizde haczin uygulanmasından, aksi hâlde haciz tutanağının tebliğinden itibaren 7 gün içinde (İİK m.265); ihtiyati tedbirde karşı taraf, uygulamada hazırsa uygulamadan, değilse uygulama tutanağının tebliğinden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.394). Süresi içinde yapılmayan itiraz hakkı düşer.

Haksız tedbirde tazminat ne zaman istenir?

Haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davası açma hakkı, esas hükmün kesinleşmesinden veya tedbir kararının kalkmasından itibaren bir yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar (HMK m.399/3).