Organ Nakli, Rıza ve 2238 Sayılı Kanun (2026)

1. Canlı Verici Rıza

Onsekiz yaşını doldurmuş ve mümeyyiz olan vericiden organ alınabilmesi için verici, en az iki tanık huzurunda açık, bilinçli ve tesirden uzak olarak yazılı ve imzalı rıza vermeli veya iki tanık önünde sözlü beyanını bir tutanağa geçirip imzalamalı ve tutanak bir hekim tarafından onaylanmalıdır (m.6). Canlıdan organ nakli, alıcının en az iki yıldır evli olduğu eşi ile dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından yapılabilir (Ek m.2).

2. Kadavra Bağışı

Kişi sağlığında organ bağışını e-Devlet Kapısı veya Sağlık Bakanlığı bilişim sistemleri üzerinden beyan etmiş, resmî veya yazılı vasiyetle belirtmiş ya da iki tanık huzurunda açıklamışsa ölüden organ veya doku alınır. Bu irade yoksa sırasıyla ölüm anında yanında bulunan eşi, reşit çocukları, ana veya babası ya da kardeşlerinden birinin, bunlar yoksa yanında bulunan herhangi bir yakınının muvafakati aranır (m.14, 7557 sayılı Kanunla değişik).

3. Organ Ticareti Yasağı

Bedel veya başkaca çıkar karşılığı organ ve doku alınması ve satılması yasaktır (m.3). Organ veya doku satın alan, satan veya satılmasına aracılık eden kişi hakkında TCK m.91/1 uyarınca organda beş yıldan dokuz yıla, dokuda iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m.91/3).

4. Nakil Koordinasyonu

Organ ve doku alınması, saklanması, aşılanması ve nakli Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş kurumlarca yapılır (m.10).

5. Hukuki Sorumluluk

Rıza eksikliği, uygun olmayan nakil ve ticaret iddiaları cezai ve hukuki sorumluluk doğurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Canlı verici için rıza nasıl alınır?

Yazılı ve imzalı olarak en az iki tanık huzurunda alınır ya da iki tanık önünde verilen sözlü beyan tutanağa geçirilip hekim tarafından onaylanır (m.6).

Organ bağışı zorunlu mu?

Hayır, tamamen gönüllülük esasına dayanır.

Organ ticareti suç mudur?

Evet, ağır cezai yaptırımı vardır.

Koordinasyonu kim yapar?

Organ ve doku nakli Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş kurumlarda yapılır (m.10).

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda