Sendika ve Toplu İş Sözleşmesi Uyuşmazlıkları 2026
Sendika uyuşmazlıkları; işçi/memur sendikaları ile işveren/kamu işvereni arasında veya sendikalar ile üyeleri arasında ortaya çıkan toplu ve bireysel nitelikli hukuki uyuşmazlıklardır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu ve ilgili mevzuat temel kaynaklardır.
Sendikalar Hukukunun Temel Kaynakları
6356 sayılı Kanun işçi sendikaları için; 4688 sayılı Kanun ise kamu görevlileri sendikaları için temel çerçeveyi oluşturur. Anayasa m.51 sendika kurma ve üye olma hakkını güvence altına almıştır. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 87 ve 98 sayılı Sözleşmeleri sendika hak ve özgürlükleri bakımından doğrudan uygulanabilir nitelikteki kurallar içerir.
Sendika Özgürlüğünün İhlali
6356 sayılı Kanun m.25 uyarınca işverenin; işçilerin sendikaya üye olması veya olmaması, sendikal faaliyete katılması nedenleriyle ayrımcılık yapması yasaktır. Sendikal nedenle fesih hâlinde işçi, sendikal tazminat (en az bir yıllık ücret tutarı) talep edebilir; bu tazminat, ihbar ve kıdem tazminatına ek olarak hükmedilir.
Toplu İş Sözleşmesi Uyuşmazlıkları
6356 s.K. m.50 vd. uyarınca toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşmazlık hâlinde arabulucu görevlendirilir; arabulucu raporuna rağmen anlaşma sağlanmazsa 6356 s.K. m.58-62 çerçevesinde grev ve lokavt süreçleri gündeme gelebilir. Grev kararı ve uygulaması yasaya uygunluk bakımından iş mahkemelerinde dava konusu yapılabilir.
Yetki Tespiti Uyuşmazlıkları
6356 s.K. m.41-42 çerçevesinde toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi için işçi sendikasının gerekli çoğunluğu sağladığına dair Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetki tespit yazısı düzenlenir. İşveren ve diğer sendikalar bu yazıya karşı iş mahkemesinde itiraz davası açabilir.
Sendika ile Üye Arasındaki Uyuşmazlıklar
Üyelikten çıkarma, aidat uyuşmazlıkları, seçim ihtilafları ve sendika tüzüğü ihlalleri bakımından 6356 s.K. m.23 vd. hükümleri ve sendika tüzüğü esas alınır. Üyenin tüzük ihlaline dayalı olarak yapılan ihraç kararlarına karşı iş mahkemesinde dava açılabilir; mahkeme üyeliğe iade kararı verebilir.
Grev ve Lokavt Yasallığı
Kanuna uygun grevden kaynaklanan iş sözleşmesi askıya alınır; işçinin iş sözleşmesi feshedilemez. Kanunsuz grev hâlinde ise 6356 s.K. m.70 uyarınca işveren haklı nedenle fesih yapabilir; işçiler tazminat sorumluluğu ile karşı karşıya kalır. Grev yasağı bulunan hizmet kolları m.62’de sınırlı sayıda belirlenmiştir.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Yetki tespitine itiraz | 6 iş günü | 6356 m.43 |
| Sendikal tazminat talebi | 5 yıl | TBK m.147 |
| İşe iade arabuluculuk başvurusu | 1 ay | İK m.20 |
| Üyelikten ihraca itiraz | Tüzük süresi | 6356 m.26 |
Sık Sorulan Sorular
Sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarıldım, ne yapabilirim?
6356 s.K. m.25 kapsamında sendikal fesih nedeniyle işe iade davası ile birlikte sendikal tazminat talebinde bulunabilirsiniz. Arabuluculuk dava şartıdır.
Kamu görevlisi sendikası grev yapabilir mi?
Hâlihazırdaki 4688 sayılı Kanun çerçevesinde kamu görevlileri için grev hakkı tanınmamıştır; toplu sözleşme ve hakem kurulu yoluyla uyuşmazlıklar çözümlenir.
Aidat kesintisi rızamla mı yapılır?
Evet. 6356 s.K. m.18 uyarınca üyelik ile birlikte aidat kesintisi işlerlik kazanır; üyelikten çıkma hâlinde kesinti sona erer.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut sendika uyuşmazlığı için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
İş Hukuku Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 4857 İş K. m.8 | İş sözleşmesinin tanımı ve yapısı |
| 4857 İş K. m.11 | Belirli süreli ve belirsiz süreli sözleşme, zincirleme |
| 4857 İş K. m.17 | Süreli fesih (ihbar) ve ihbar tazminatı |
| 4857 İş K. m.18-21 | Feshin geçerli sebebe dayandırılması, işe iade davası |
| 4857 İş K. m.24 | İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.25 | İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.32 | Ücretin ödenmesi ve gecikme zammı |
| 4857 İş K. m.34 | Ücretin zamanında ödenmemesi ve iş durdurma hakkı |
| 4857 İş K. m.41 | Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücreti |
| 4857 İş K. m.53-61 | Yıllık ücretli izin hakkı ve hesaplanması |
| 1475 SK m.14 | Kıdem tazminatı (yürürlükteki tek madde) |
| 5510 SK m.86 | Hizmet tespiti ve SGK sigortalılık |
| 6331 İSG K. | İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu |
| 6356 STSK | Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu |
| 7036 İş Mah. K. | İş Mahkemeleri Kanunu ve zorunlu arabuluculuk |
| 6098 TBK m.417 | İşçinin kişiliğinin korunması (mobbing dayanağı) |
| 6098 TBK m.444-447 | Rekabet yasağı sözleşmesi |
İlgili Kurumlar
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB)
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
- İş Mahkemeleri
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı
- Türkiye İş Kurumu (İŞKUR)
İş Hukuku Rehberi | Kıdem-İhbar Tazminatı | İşe İade Davası
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.