Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Hukuku 2026

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu toplu pazarlık, grev ve lokavt sürecini düzenler. İşçi sendikasının yetkili olduğunun tespit edilmesi, çağrı yapılması, müzakere ve uyuşmazlık halinde grev/lokavt kararı alınması süreç adımlarıdır.

Yetki Tespiti ve Çağrı

Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının (işletmede yüzde kırkının) üyesi olması hâlinde toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir; yetki tespiti Bakanlıkça yapılır (6356 m.41). Yetkili sendika işverene çağrıda bulunarak müzakereye çağırır.

Müzakere ve Uyuşmazlık

Çağrının tebliğinden itibaren altı iş günü içinde taraflar toplu görüşmenin yer, gün ve saatini belirler; ilk toplantı çağrı tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır ve toplu görüşme süresi ilk toplantıdan itibaren altmış gündür (6356 m.47). Uyuşmazlık halinde bölge çalışma müdürlüğüne başvuru yapılır. Arabuluculuk aşaması zorunludur.

Grev Kararı ve Uygulaması

Uyuşmazlık arabuluculukla çözülemezse sendika grev kararı alabilir. Grev kararından en az 6 iş günü önce işverene bildirim zorunludur. Grev süresince iş akdi askıdadır; işveren ücret ödemez ancak iş akdi sona ermez.

Lokavt

İşverenin aynı şekilde lokavt ilan etme hakkı vardır. Lokavt işverenin savunma amacıyla işyerini kapatmasıdır. 6356 sayılı Kanun grev ve lokavta paralel prosedür uygular. Anayasal güvence altındadır.

Grev Yasağı ve Ertelenmesi

Kanunun 62. maddesi bazı işlerde grev ve lokavt yasağı getirir: can ve mal kurtarma, cenaze işleri, şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol, itfaiye, hastaneler vb. Ayrıca Cumhurbaşkanı, genel sağlığı veya millî güvenliği bozucu nitelikteki grev veya lokavtı altmış gün süreyle erteleyebilir; erteleme süresi sonunda anlaşma sağlanamazsa uyuşmazlık, altı iş günü içinde taraflardan birinin başvurusu üzerine Yüksek Hakem Kurulunca çözülür (6356 m.63).

Sıkça Sorulan Sorular

Grev kararı alma yetkisi kimdedir?

6356 sayılı Kanun uyarınca toplu iş sözleşmesine yetkili sendikadadır. Üye oylaması gerekli olabilir.

Grev süresince ücret alınır mı?

Grev süresince iş akdi askıda olduğundan ücret ödenmez. Sendikadan grev tazminatı alınabilir.

Grev yasağı olan sektörler hangileridir?

Grev ve lokavt yasağı kapsamındaki işler: can ve mal kurtarma, cenaze işleri, şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol, itfaiye, hastane gibi (6356 m.62).

Hukuka aykırı grev sonucu ne olur?

İşveren haklı fesih yapabilir ve tazminat talep edebilir. Sendika da yaptırımla karşılaşabilir.