Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Hukuku 2026
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu toplu pazarlık, grev ve lokavt sürecini düzenler. İşçi sendikasının yetkili olduğunun tespit edilmesi, çağrı yapılması, müzakere ve uyuşmazlık halinde grev/lokavt kararı alınması süreç adımlarıdır. 2026’da TÜRK-İŞ, HAK-İŞ ve DİSK konfederasyonları aktif TİS dönemindedir.
Yetki Tespiti ve Çağrı
Bir işyerinde toplu iş sözleşmesi yapılabilmesi için sendikanın işyerinde çalışan işçilerin en az yarısından fazlasını üye olarak kaydetmesi ve ÇSGB tarafından yetki tespiti gerekir. Yetkili sendika işverene çağrıda bulunarak müzakereye çağırır.
Müzakere ve Uyuşmazlık
Çağrıdan itibaren 15 gün içinde müzakere başlamalıdır. 60 gün içinde anlaşma sağlanırsa TİS imzalanır. Uyuşmazlık halinde bölge çalışma müdürlüğüne başvuru yapılır. Arabuluculuk aşaması zorunludur.
Grev Kararı ve Uygulaması
Uyuşmazlık arabuluculukla çözülemezse sendika grev kararı alabilir. Grev kararından en az 6 iş günü önce işverene bildirim zorunludur. Grev süresince iş akdi askıdadır; işveren ücret ödemez ancak iş akdi sona ermez.
Lokavt
İşverenin aynı şekilde lokavt ilan etme hakkı vardır. Lokavt işverenin savunma amacıyla işyerini kapatmasıdır. 6356 sayılı Kanun grev ve lokavta paralel prosedür uygular. Anayasal güvence altındadır.
Grev Yasağı ve Ertelenmesi
Kanunun 62. maddesi bazı hizmetlerde grev yasağı getirir: su, elektrik, doğalgaz, hava ulaşımı, ambulans vb. Ayrıca Bakanlar Kurulu milli güvenlik ve genel sağlık sebebiyle grevi 60 gün erteleyebilir. Erteleme üst mahkemeye başvuru hakkı yaratır.
Sıkça Sorulan Sorular
Grev kararı alma yetkisi kimdedir?
6356 sayılı Kanun uyarınca toplu iş sözleşmesine yetkili sendikadadır. Üye oylaması gerekli olabilir.
Grev süresince ücret alınır mı?
Grev süresince iş akdi askıda olduğundan ücret ödenmez. Sendikadan grev tazminatı alınabilir.
Grev yasağı olan sektörler hangileridir?
Hayati kamu hizmetleri: elektrik, su, doğalgaz üretim/dağıtımı, hastane, cenaze, itfaiye, havalimanı gibi.
Hukuka aykırı grev sonucu ne olur?
İşveren haklı fesih yapabilir ve tazminat talep edebilir. Sendika da yaptırımla karşılaşabilir.
Uzman İş Hukuku Desteği
İstanbul Kartal Alyar Hukuk & Danışmanlık: +90 545 199 25 25
Yargıtay ve Emsal Kararlar — TİS ve Grev
İçtihat Kaynakları: TİS ve Grev alanındaki emsal kararlar T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi içtihat arama motoru üzerinden araştırılmıştır. Yargıtay ilgili Ceza veya Hukuk Dairesi ve ilgili Genel Kurul kararları bu alanda yerleşik uygulama oluşturmuştur.
- Yargıtay 9HD-2024/3312 esas sayılı kararında TİS ve Grev konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları-2023/1112 esas sayılı kararında TİS ve Grev konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
- Yargıtay 22HD-2023/2891 esas sayılı kararında TİS ve Grev konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
Video Anlatım
TİS ve Grev konusunda detaylı video anlatım için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Kaynak: T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.adalet.gov.tr) — Yargıtay Karar Arama.
İş Hukuku Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 4857 İş K. m.8 | İş sözleşmesinin tanımı ve yapısı |
| 4857 İş K. m.11 | Belirli süreli ve belirsiz süreli sözleşme, zincirleme |
| 4857 İş K. m.17 | Süreli fesih (ihbar) ve ihbar tazminatı |
| 4857 İş K. m.18-21 | Feshin geçerli sebebe dayandırılması, işe iade davası |
| 4857 İş K. m.24 | İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.25 | İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.32 | Ücretin ödenmesi ve gecikme zammı |
| 4857 İş K. m.34 | Ücretin zamanında ödenmemesi ve iş durdurma hakkı |
| 4857 İş K. m.41 | Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücreti |
| 4857 İş K. m.53-61 | Yıllık ücretli izin hakkı ve hesaplanması |
| 1475 SK m.14 | Kıdem tazminatı (yürürlükteki tek madde) |
| 5510 SK m.86 | Hizmet tespiti ve SGK sigortalılık |
| 6331 İSG K. | İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu |
| 6356 STSK | Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu |
| 7036 İş Mah. K. | İş Mahkemeleri Kanunu ve zorunlu arabuluculuk |
| 6098 TBK m.417 | İşçinin kişiliğinin korunması (mobbing dayanağı) |
| 6098 TBK m.444-447 | Rekabet yasağı sözleşmesi |
İlgili Kurumlar
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB)
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
- İş Mahkemeleri
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı
- Türkiye İş Kurumu (İŞKUR)
İş Hukuku Rehberi | Kıdem-İhbar Tazminatı | İşe İade Davası
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.