İBAN Kiralama (Hesap Kullandırma) Suçu Hukuku 2026

Banka hesabını veya İBAN’ını başkasının kullanımına bırakmak, son yıllarda Türkiye’de en hızlı yayılan bilişim odaklı dolandırıcılık örüntülerinden birinin temelini oluşturmaktadır. Hesap sahibinin “para alıp gönderme” karşılığında komisyon vaadiyle yönlendirildiği bu yapıda hem ceza yargılaması hem de mali sorumluluk çoğu zaman aynı anda gündeme gelir. Bu sayfa, hesap kullandırma şüphesiyle ifadeye çağrılan kişilerin temel hukuki çerçeveyi anlamasına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.

Mevzuat Çerçevesi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158/1-f bilişim sistemleri kullanılarak işlenen nitelikli dolandırıcılık fiilini düzenler. Hesap kullandırma yoluyla dolandırıcılığa iştirak iddiaları bu hüküm çerçevesinde değerlendirilir. TCK m.282 (suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması) ile TCK m.245 (banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması) somut olayın yapısına göre ayrıca tartışılır. 5549 sayılı MASAK Kanunu, şüpheli işlem bildirimi ve idari yaptırım yönünden uygulanır. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ise ödeme sistemlerinin ve ödeme hizmetlerinin işleyişine dair temel düzenlemedir.

Karşılaşılan Tipoloji

• “Komisyon karşılığı para transferi” teklifi: Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarından gönderilen “evden iş, IBAN’ını kirala, %10 kazan” çağrıları çoğu zaman dolandırıcılık veya aklama zincirinin bir halkası olarak karşımıza çıkar.
• “Yatırım ortaklığı” görüntüsü: Hesap sahibinin “yatırımcı” gibi tanıtılarak fonların onun üzerinden akıtılması.
• Kart ve banka bilgilerinin paylaşılması: Kart numarası, CVV ve şifrelerin üçüncü kişilerle paylaşımı.
• Anneanne/dede üzerine açılan hesaplar: Yaşlı bireylerin hesaplarının çocuk veya torun aracılığıyla kullandırılması.

Şüpheli Savunmasında Temel Argümanlar

Hesap sahibinin olayın asıl failliği konusunda kastı bulunmadığı, hesabın sadece transit araç olarak kullandığı ve maddi kazancın asıl faillerce sağlandığı durumlarda, savunmanın üç temel sütunu inşa edilir: (1) ekonomik faaliyet kastının yokluğu, (2) işlem hacmi ile şahsi gelir-gider arasındaki tutarsızlığın izahı, (3) failler ile irtibatın araçsal nitelikte olduğu. Bu unsurların somut delillerle desteklenmesi savunmada belirleyicidir; aksi halde dolandırıcılığa iştirak veya aklama suçundan mahkumiyet ihtimali yüksektir.

Mağdur Tarafından Yapılacaklar

Hesabına bilgisi dışında para giren ve daha sonra başka hesaba yönlendirilen kullanıcılar yönünden: derhal banka şubesine yazılı bildirim, savcılığa müracaat, hesap geçmişinin arşivi ve varsa karşı tarafla yazışmaların korunması esastır. Hesap üzerinde tedbir uygulanmışsa, fonun yasal kaynağını gösteren belgeler MASAK ve banka ile paylaşılır.

Tedbire İtiraz Süreçleri

CMK m.128 çerçevesindeki elkoyma kararlarına karşı kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde (CMK m.268/1) sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. 01.06.2024’ten önce verilmiş kararlarda eski süre uygulanabilir. İdari nitelikli MASAK işlemlerine karşı idari yargı ve genel itiraz yolları açıktır. İtiraz dilekçesinin teknik dayanaklı, mevzuata atıflı ve somut delil sunan biçimde yazılması süreci güçlendirir.

Uzlaştırma ve Etkin Pişmanlık

TCK m.168 çerçevesinde nitelikli dolandırıcılıkta etkin pişmanlık hükümleri belirli oranda ceza indirimi sağlayabilir. Zararın kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilmesi hâlinde ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilmesi hâlinde yarısına kadar indirilir; zararın kısmen giderilmesinde indirim için ayrıca mağdurun rızası aranır. CMK m.253 uzlaştırma kapsamı sınırlıdır; nitelikli dolandırıcılık genel olarak uzlaştırma kapsamı dışındadır.

Zamanaşımı ve Süre Yönetimi

Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) yönünden dava zamanaşımı TCK m.66 hükümlerine göre belirlenir; üst sınırı yüksek olduğundan süreler uzun tutulmuştur. Mağdurun tazminat süresi ise TBK m.72 çerçevesinde 2/10 yıllık süreler içindedir.

Bankanın Özen Yükümlülüğü

Bankaların KYC, müşteri tanıma, şüpheli işlem bildirimi ve aşırı özen yükümlülükleri 5549 sayılı Kanun ve Bankacılık mevzuatı çerçevesinde düzenlenmiştir. Bankanın gerekli özeni göstermemesi nedeniyle müşteri zarara uğramışsa, somut olayın koşullarına göre bankaya karşı tazminat talebi değerlendirilebilir.

Pratik Uyarılar

Banka hesabınızı, kart bilgilerinizi ve banka uygulaması erişim verilerinizi hiçbir gerekçeyle üçüncü kişilerle paylaşmayın. “Komisyon” teklifleri yasal değildir ve sonuç olarak ifadeye çağrılma ihtimali yüksektir. Yakın akraba bile olsa hesabınızı sürekli kullanılmak üzere bırakmayın; idari ve cezai sorumluluk hesap sahibine aittir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilmeden hesabımı kullandırdım, ceza alır mıyım?

Bilmeme savunması ancak somut delillerle desteklendiğinde sonuç verebilir. İşlem hacmi, irtibat içeriği ve makul karinelerin bütünü incelenir.

Etkin pişmanlık ne ölçüde indirim sağlar?

TCK m.168 çerçevesinde, soruşturma evresinde zarar tamamen giderilirse 2/3 oranına kadar indirim mümkündür; sonraki evrelerde oran düşer.

Hesabıma giren paranın tamamını iade edersem dava düşer mi?

Düşmez; ancak etkin pişmanlık hükümleri ve kasıt değerlendirmesi yönünden olumlu argüman oluşturur.

İBAN bilgisi paylaşmak suç mu?

Haksız menfaat sağlama amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarının ya da hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçların başkasına verilmesi, dolandırıcılığa iştirak olarak değerlendirilebilir; fiil yalnızca bu verme ile sınırlı kalırsa ceza TCK m.158/4 uyarınca yarı oranında indirilir. İBAN bilgisinin bu amaç ve sonuç olmaksızın paylaşılması ise tek başına aynı sonucu doğurmaz.