Nişanın Bozulması: Maddi ve Manevi Tazminat, Hediyelerin İadesi (TMK m.118-123)
Kısa cevap: Nişan haklı sebep olmadan bozulursa kusurlu taraf, evlenme amacıyla yapılan harcamalar için uygun bir maddi tazminat öder; kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir. Alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Dava hakları nişanın sona ermesinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.120-123).
Son güncelleme: 11 Kasım 2026
Nişanlanma nasıl olur, evlenmeye zorlar mı?
Medeni Kanun’a göre nişanlanma, evlenme vaadiyle olur (TMK m.118). Maddede nişan için ayrıca bir şekil sayılmaz. Nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz.
Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı da dava edilemez; ancak yapılmış ödemeler geri istenemez (TMK m.119). Kısacası nişanı bozan kişi evlenmeye zorlanamaz; kanun yalnız bozulmanın parasal sonuçlarını düzenler.
Maddi tazminat: hangi harcamalar istenebilir?
Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozarsa veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulursa, kusuru olan taraf diğerine, dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı maddi fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır (TMK m.120).
Tazminat istemeye hakkı olan tarafın anne ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilir.
Hangi giderin “evlenme amacıyla” yapıldığı ve tazminatın miktarı somut olayda değerlendirilir; kanun tazminat için “uygun” ölçüsünü kullanır. Harcamaların fatura, banka kaydı veya tanıkla ispatlanabilir olması önemlidir.
Haklı sebebin ne olduğunu kanun saymaz. Nişanı kimin, hangi gerekçeyle bozduğu ve tarafların kusuru dosyanın asıl tartışma konusudur.
Manevi tazminat
Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir (TMK m.121). Her nişan bozulması kişilik hakkına saldırı sayılmaz; bozulmanın biçimi ve sonuçları bu bakımdan ayrıca değerlendirilir. Miktar konusunda kanunda bir rakam yoktur.
Hediyelerin geri verilmesi
Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya anne ve babanın ya da onlar gibi davrananların diğer nişanlıya verdikleri alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir (TMK m.122). Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.
Madde metninde hediyelerin iadesi için kusur şartı yoktur; maddenin aradığı, nişanın evlenme dışında bir sebeple sona ermesi ve hediyenin alışılmışın dışında olmasıdır. Takı, değerli eşya gibi hediyelerin bu nitelikte olup olmadığı, değeri ve tarafların durumu dikkate alınarak somut olayda belirlenir.
Düğünde takılan takıların kime ait olduğu ise ayrı bir konudur. Ayrıntı: ziynet eşyası iade davası.
Süre ve mahkeme
Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123). Kanun bu süreyi nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları için öngördüğünden, nişan bozulduktan sonra beklemeden belgeler toplanmalıdır.
Nişanlanma Medeni Kanun’un aile hukuku hükümleri arasındadır ve bu davalar aile mahkemesinin görev alanındadır (4787 sayılı Kanun m.4).
Sıkça sorulan sorular
Nişan bozulunca takılar geri verilir mi?
Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, alışılmışın dışındaki hediyeler verenler tarafından geri istenebilir (TMK m.122). Takının bu nitelikte olup olmadığı somut olayda belirlenir; aynen veya mislen verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.
Nişanı bozan taraftan hangi harcamalar istenebilir?
Haklı sebep olmadan nişanı bozan veya bozulmasına sebep olan kusurlu taraftan, evlenme amacıyla yapılan harcamalar, katlanılan maddi fedakârlıklar ve nişan giderleri için uygun bir tazminat istenebilir; anne ve baba da kendi harcamaları için isteyebilir (TMK m.120).
Nişan bozulmasında manevi tazminat istenebilir mi?
Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu taraftan uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir (TMK m.121).
Nişan bozulması davası ne kadar sürede açılmalı?
Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123).
Nişanlı evlenmeye zorlanabilir mi?
Hayır. Nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez; evlenmeden kaçınma için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı da dava edilemez (TMK m.119).
Resmî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.118-123)
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (m.4)
Aile hukuku ana sayfası: boşanma ve aile davaları.
Nişanın bozulmasında kusur, harcamalar ve hediyelerin niteliği her olayda farklıdır; somut dosyanın incelenmesi gerekir.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınız için bir avukattan görüş alınız.
Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
