Deneme Süresi ve Kötüniyet Tazminatı 2026 | 4857 m.15, 17 Rehberi

Deneme süresi ve kötüniyet tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 15 ve 17. maddelerinde düzenlenen, iş sözleşmesinin başlangıç ve sona erme aşamasında tarafların haklarını koruyan özel mekanizmalardır. Deneme süresi, tarafların karşılıklı uyum sağlayıp sağlayamadığını test etme imkanı verirken kötüniyet tazminatı, iş güvencesi kapsamı dışındaki işçilerin iş sözleşmesinin fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmesi hâlinde öngörülen yaptırımdır.

Deneme Süresinin Kapsamı ve Süresi

4857 m.15/1 uyarınca taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi boyunca taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Ancak işçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır. Deneme süresi taraflarca kararlaştırılmış olmalıdır. 4857 m.15 bu kayıt için özel bir yazılı şekil şartı öngörmez; ancak uyuşmazlıkta kararlaştırıldığının ispatı önemli olduğundan yazılı kayda geçirilmesi uygundur.

Deneme Süresinde Hak ve Yükümlülükler

Deneme süresi boyunca işçi ve işveren karşılıklı hak ve yükümlülüklerini aynen yerine getirir. Bu dönemde:

• Ücret ödenmek zorundadır
• SGK primleri ödenir ve sigortalılık doğar
• İş sağlığı ve güvenliği kuralları geçerlidir
• Yıllık izin hakkı için süre hesabında deneme süresi de sayılır (4857 m.53)
• İş kazası halinde tazminat hakları aynen doğar
• Ayrımcılık yasağı (4857 m.5) deneme süresinde de geçerlidir
• Mobbing ve işçinin kişiliğinin korunması kuralları uygulanır

Deneme süresi; işçinin baştan itibaren belirlenmiş güvencelerinden yoksun bırakmak için kullanılamaz.

Kötüniyet Tazminatının Şartları

4857 m.17/6 uyarınca, 18, 19, 20 ve 21. madde hükümlerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesi fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirilirse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Bu düzenleme iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçiler için öngörülmüştür. Kötüniyet tazminatı için:

• Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmiş olması, işçinin iş güvencesi kapsamı dışında kalması ve fesih hakkının kötüye kullanılması; bildirim süresine uyulmaması kötüniyet tazminatını kendiliğinden dışlamaz
• İşçinin iş güvencesi (4857 m.18) kapsamı dışında olması (30 işçiden az işyeri, 6 aydan az kıdem, işveren vekili)
• Fesih hakkının kötüye kullanılmış olması (örneğin işçinin şikayet etmesi, ayrımcılık, keyfiyet)
• İşçinin bunu ispat etmesi

Kötüniyet tazminatı, bildirim süresinin ÜÇ KATI tutarındadır (4857 m.17/3 ile bağlantılı).

İş Güvencesi İçin Olan İşçi Kötüniyet Tazminatı İsteyebilir mi?

Kanun sistematiği gereği 4857 m.18 kapsamında iş güvencesi hükümlerinden yararlanan işçi (30+ işçi, 6 ay+ kıdem, işveren vekili olmayan), işe iade davası açma hakkına sahip olduğundan ayrıca m.17/6 kapsamında kötüniyet tazminatı isteyemez. Bu iki hak birbirinin alternatifi niteliğindedir. İşe iade talebinin reddi tek başına kötüniyet tazminatı hakkı doğurmaz; işçinin 4857 m.18–21 kapsamındaki iş güvencesinden yararlanıp yararlanmadığı ve m.17’deki kötüniyet koşulları somut olaya göre ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle işçi baştan hangi yolu seçeceğine dikkat etmelidir.

Hesaplama ve Diğer Tazminatlarla Birleşimi

Kötüniyet tazminatı hesaplanırken işçinin son giydirilmiş brüt ücreti esas alınır. Örneğin tam altı ay kıdemde kanuni bildirim süresi dört haftadır; iş güvencesi dışında kalan işçinin sözleşmesi kötüniyetle feshedilmişse kötüniyet tazminatı bu sürenin üç katı olan 12 haftalık ücret tutarıdır. Altı aydan az kıdemde bildirim süresi iki haftadır (4857 m.17). Kötüniyet tazminatı:

• Bildirim şartına uyulmamışsa ihbar tazminatı ayrıca istenebilir; bildirim şartına uyulmuşsa sırf kötüniyet nedeniyle ihbar tazminatı doğmaz
• Kıdem tazminatıyla birlikte talep edilebilir
• Ayrımcılık tazminatı ayrı hukuki sebebe dayandığından birlikte istenebilir
• Sendikal tazminat için 6356 STSK m.25 uyarınca en az bir yıllık ücret tutarı garanti edilmektedir

Kanun veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı ile işe iade davalarında 7036 m.3 uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Kötüniyet tazminatının zamanaşımı beş yıldır (4857 Ek m.3); diğer taleplerin zamanaşımı türlerine göre ayrıca belirlenir.

İlgili Mevzuat Tablosu

Kanun / Madde	Konu
4857 İş K. m.8	İş sözleşmesinin tanımı ve yapısı
4857 İş K. m.11	Belirli süreli ve belirsiz süreli sözleşme, zincirleme
4857 İş K. m.17	Süreli fesih (ihbar) ve ihbar tazminatı
4857 İş K. m.18-21	Feshin geçerli sebebe dayandırılması, işe iade davası
4857 İş K. m.24	İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı
4857 İş K. m.25	İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı
4857 İş K. m.32	Ücretin ödenmesi ve gecikme zammı
4857 İş K. m.34	Ücretin zamanında ödenmemesi ve iş durdurma hakkı
4857 İş K. m.41	Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücreti
4857 İş K. m.53-61	Yıllık ücretli izin hakkı ve hesaplanması
1475 SK m.14	Kıdem tazminatı (yürürlükteki tek madde)
5510 SK m.86	Hizmet tespiti ve SGK sigortalılık
6331 İSG K.	İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
6356 STSK	Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
7036 İş Mah. K.	İş Mahkemeleri Kanunu ve zorunlu arabuluculuk
6098 TBK m.417	İşçinin kişiliğinin korunması (mobbing dayanağı)
6098 TBK m.444-447	Rekabet yasağı sözleşmesi

Sıkça Sorulan Sorular

Deneme süresi en fazla kaç ay olabilir?

4857 m.15/1 uyarınca deneme süresi en çok iki ay olup, toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Bireysel iş sözleşmeleriyle daha uzun süre kararlaştırılamaz.

Kötüniyet tazminatı iş güvencesi kapsamındaki işçiye de ödenir mi?

Hayır. İş güvencesi kapsamındaki işçi işe iade davası açabildiğinden ayrıca kötüniyet tazminatı isteyemez; iki hak alternatif niteliktedir (4857 m.17/6).

Kötüniyet tazminatı tutarı nasıl hesaplanır?

İşçinin ihbar süresinin üç katı kadar ücreti tutarındadır. İhbar süresi kıdeme göre 2-8 hafta arasında değişir (4857 m.17/3) ve giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır.

İlgili Rehberler

• İş Hukuku (Ana Rehber 2026)
• Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama
• İşe İade Davası 4857/21
• Mobbing Davası Rehberi

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda